۷ راهکار طلایی برای پیشگیری از سرماخوردگی و آنفولانزا

 بر اساس اظهارات متخصصان بیماری‌های عفونی، یکی از روش‌های مؤثر برای تشخیص ویروس‌های تنفسی، دسته‌بندی آن‌ها و شناخت علائم هر یک است. این روند تشخیص علائم از پیچیدگی چندانی برخوردار نیست.

با کاهش تدریجی دما در هر سال، ویروس‌های تنفسی که با آن‌ها آشنا هستیم، دوباره ظاهر می‌شوند. در نیمه دوم سال، افزایش مراجعین مبتلا به سرماخوردگی، آنفلوآنزا و بیماری‌های مشابه مشاهده می‌شود و این سوال در ذهن بسیاری شکل می‌گیرد که «آیا علائم من نشان‌دهنده سرماخوردگی است یا آنفلوآنزا؟ آیا ممکن است کرونا دوباره به سراغم آمده باشد؟»

چگونه می‌توانیم تشخیص دهیم که به کدام‌یک از ویروس‌های تنفسی گرفتار شده‌ایم و برای پیشگیری از ابتلا چه اقداماتی لازم است؟ دکتر آمیتیس رمضانی، متخصص در زمینه بیماری‌های عفونی و گرمسیری به این پرسش‌ها پاسخ می‌دهد.

به گفته رمضانی، برای تفکیک ویروس‌های تنفسی، تنها کافی است آن‌ها را در دسته‌های مختلف قرار دهیم و علائم هرکدام را بشناسیم. شناسایی علائم مختلف ویروس‌های تنفسی کار چندان دشواری نیست. ما باید آگاه باشیم که کدام گونه از ویروس‌ها در هر فصل غالب است. به عنوان مثال، در فصول سرد سال، انواع آنفلوآنزای A، کووید-۱۹ و دیگر ویروس‌های تنفسی مانند آدنوویروس‌ها و رینوویروس‌ها شایع‌تر هستند.

او ادامه می‌دهد: در ابتدا باید بدانیم که تمام ویروس‌های تنفسی که به نام سرماخوردگی شناخته می‌شوند (غیر از آنفلوآنزا)، علائم خود را از طریق مخاط بینی نشان می‌دهند؛ به عبارت دیگر، فرد مبتلا با آبریزش بینی، احتقان بینی، اشک‌ریزی، گلودرد خفیف، تب خفیف، سردرد خفیف و سوزش گلو مواجه می‌شود. این علائم به گونه‌ای نیست که زندگی روزمره فرد را تحت تأثیر قرار دهد. مشکل اصلی این است که در صورت حضور در مکان‌های عمومی (همچون محل کار، فروشگاه‌های سرپوشیده، مترو، اتوبوس و تاکسی) فرد ممکن است ویروس را به دیگران انتقال دهد.

راهنمای تشخیص ویروس‌ها

این متخصص بیماری‌های عفونی تأکید می‌کند: برای سهولت در تشخیص ویروس‌ها، می‌توان آن‌ها را در دسته‌های مشخصی قرار داد؛ ویروس‌های سرماخوردگی عادی (که شامل کرونای فصلی نیز می‌شود)، کووید-۱۹ و انواع واریانت‌های نوظهور و ویروس آنفلوآنزا.

در مورد آنفلوآنزا، باید اشاره کرد که این ویروس به دو نوع A و B تقسیم می‌شود. آنفلوآنزای نوع B که غالباً در بهار شایع‌تر است، علائم کمتری در مقایسه با آنفلوآنزای نوع A دارد که در پاییز و زمستان گردش بیشتری دارد. کووید-۱۹ نیز به یکی از بیماری‌های همیشگی در فصول مختلف تبدیل شده و تقریباً علائم مشابهی با سرماخوردگی دارد، اما شدت آن بیشتر است. به عنوان مثال، فرد ممکن است گلودرد و سردرد شدیدتری را تجربه کند و بویایی و چشایی خود را از دست بدهد و علائم برای مدت طولانی‌تری ادامه پیدا کند.

رمضانی خاطرنشان می‌کند: ابزاری که تشخیص میان سه ویروس سرماخوردگی، کووید و آنفلوآنزا را برای ما آسان‌تر می‌کند، این است که علائم سرماخوردگی خفیف است، COVID-19 معمولاً علائمی شدیدتر و طولانی‌تر دارد و علائم آنفلوآنزا به شدت آشکارتر است. این علائم به طور ناگهانی ظاهر می‌شوند، تب در آن بالاتر بوده و معمولاً به ۳۹ درجه سانتی‌گراد می‌رسد، بدن‌درد و گلودرد شدید است و وضعیت عمومی فرد به حدی بد می‌شود که توانایی انجام فعالیت‌های روزمره خود را از دست می‌دهد.

آیا باید حتماً به پزشک مراجعه کنیم؟

اما چه زمانی مراجعه به پزشک لازم است؟ چه افرادی باید حتماً به پزشک مراجعه کنند و کدام افراد می‌توانند با استراحت بهبود یابند؟

دکتر رمضانی در این زمینه می‌گوید: در حالتی که علائم به آبریزش بینی و کمی احساس بی‌حالی و تب خفیف محدود می‌شود، نیازی به اقدام خاصی نیست و استراحت در منزل، مصرف استامینوفن و دیفن‌هیدرامین می‌تواند به بهبود کمک کند. اما اگر علائم شدید و پر سروصدا باشد، باید به پزشک مراجعه کرده و درمان تخصصی دریافت کنید. به ویژه اینکه افراد در گروه‌های پرخطر مانند سالمندان (بیش از ۶۵ سال)، کودکان، افرادی که بیماری‌های زمینه‌ای مانند بیماری‌های قلبی، کبدی، دیابت یا کسانی که تحت شیمی‌درمانی هستند، باید احتیاط بیشتری داشته باشند. چرا که کووید و آنفلوآنزا می‌توانند به شدت ریه‌های این گروه‌ها آسیب بزنند و حتی منجر به فوت آن‌ها شوند.

این متخصص همچنین در مورد کودکان و لزوم مراجعه به پزشک برای آن‌ها می‌گوید: اگر کودک زیر ۵ سال دارید و تب او از حدود ۴۸ ساعت گذشته بالا است یا گلودرد شدید دارد، باید حتماً به پزشک مراجعه کنید، زیرا ممکن است دچار تشنج شود.

۷ پروتکل طلایی برای جلوگیری از بیماری

کارشناسان تأکید می‌کنند با رعایت چند پروتکل ساده، اما حیاتی، می‌توان میزان ابتلا به ویروس‌های تنفسی را به شکل قابل توجهی کاهش داد. این اصول که در دوران همه‌گیری کرونا به یاد ما آورده شد، همچنان بهترین دفاع در برابر بیماری‌های فصلی هستند:

۱. استفاده از ماسک: نیازی به استفاده دائم از ماسک نیست، اما زمانی که علائم بیماری دارید یا در مکان‌های عمومی و شلوغ از جمله مترو، اتوبوس و محیط‌های در بسته حضور دارید، زدن ماسک می‌تواند از انتقال ویروس به دیگران جلوگیری کند.

۲. شستشوی منظم دست‌ها: دست‌ها یکی از مهم‌ترین روش‌های انتقال ویروس‌ها هستند. شستن مداوم دست‌ها با آب و صابون یا استفاده از مواد ضدعفونی‌کننده زنجیره انتقال را قطع می‌کند.

۳. حفظ فاصله فیزیکی: در فصول شیوع بیماری، حفظ فاصله از افرادی که علائم سرماخوردگی دارند، یک اقدام منطقی و مؤثر است. رعایت این پروتکل‌ها نه تنها از سلامت خود محافظت می‌کند، بلکه یک مسئولیت اجتماعی برای حفظ سلامت اطرافیان به ویژه افراد آسیب‌پذیر جامعه محسوب می‌شود.

۴. تهویه مناسب: باز گذاشتن پنجره‌ها در محیط‌های بسته و مشترک (مثل محل کار یا وسایل عمومی) به جریان هوا کمک کرده و نقش مهمی در کاهش تراکم ویروس‌ها در فضا ایفا می‌کند.

۵. تزریق واکسن: مهم‌ترین و مؤثرترین شیوه پیشگیری از ویروس‌های مضر و مسری مانند آنفلوآنزا، دریافت واکسن سالانه این ویروس در اواخر شهریور تا اوایل پاییز است. این واکسن‌ها به ویژه برای گروه‌های در معرض خطر حیاتی هستند.

۶. ماندن در خانه در زمان بیماری: این یک اصل مهم از جنبه اجتماعی است. اگر علائمی دارید، در خانه بمانید تا زنجیره انتقال بیماری متوقف شود.

۷. تقویت سیستم ایمنی: تغذیه مناسب، خواب کافی و ورزش منظم به عنوان راه‌هایی مؤثر برای تقویت دفاع طبیعی بدن در برابر ویروس‌ها شناخته شده است.

بسیاری از ما با پروتکل‌های سه‌گانه آشنا هستیم، اما ممکن است رعایت مداوم آن‌ها دشوار باشد. در حالی که رعایت بهداشت نه تنها از ابتلا به بیماری‌ها پیشگیری می‌کند، بلکه یک مسئولیت اجتماعی نیز محسوب می‌شود و مانع از انتقال ویروس از ما به دیگران می‌شود.