چه نشانههایی از فراموشی میتواند به ابتلا به آلزایمر اشاره داشته باشد؟
زوال عقل به عنوان یکی از دلایل شایع بروز مشکلات حافظه شناخته میشود، اما عوامل دیگری نیز وجود دارند که ممکن است باعث دشواری در یادآوری اطلاعات شوند و همه این موارد لزوماً موقتی یا خطرناک نیستند.
با گذر زمان و افزایش سن، تغییراتی طبیعی در حافظهمان مشاهده میکنیم. ممکن است فراموش کنید که کلیدهایتان را کجا گذاشتهاید یا به یادآوردن یک اسم بیش از پیش زمان ببرد. این نوع از مشکلات حافظه معمولاً خفیف است و بر روی انجام فعالیتهای روزمره شما اثری نمیگذارد. پزشکان این پدیده را «کاهش حافظه مرتبط با سن» مینامند و آن را جزئی از فرایند پیری میدانند.
زوال عقل اما فراتر از فراموشی است و شرایطی است که حافظه، تفکر، و قدرت استدلال را متاثر میسازد به طوریکه با گذشت زمان شدت آن افزایش یافته و مانع از انجام امور روزمره میشود. بیماری آلزایمر بهعنوان عمومیترین نوع زوال عقل شناخته میشود، اما انواع دیگر آن مانند زوال عقل عروقی، زوال عقل اجسام لویی و زوال عقل پیشانی-گیجگاهی نیز وجود دارند.
با این حال، بسیاری از موارد از دست دادن حافظه به علل قابل درمان مربوط میشود. عوامل مانند استرس، اضطراب یا افسردگی میتوانند بر نحوه پردازش و به خاطر سپردن اطلاعات در مغز اثرگذار باشند. وقتی فردی تحت فشار است یا به احساسات افسردگی دچار میشود، ممکن است به نظر فراموشکار یا حواسپرت بیاید، اما این حالت معمولاً موقتی است.
مطالعاتی که در نشریه «پزشکی روانشناختی» (Psychological Medicine) منتشر شده، نشان میدهد که در بزرگسالان سالمند، افسردگی با نمرات پایینتر حافظه مرتبط است، اما نشانهها معمولاً با درمان بهبود مییابند. نبود خواب کافی یکی دیگر از علل شایع مشکلات حافظه به شمار میرود. مغز برای پردازش خاطرات به خواب و استراحت نیاز دارد و خواب ناکافی میتواند موجب اختلال در تفکر واضح گردد. بیماریهای خواب همچون آپنه خواب نیز ممکن است بر تمرکز و توجه تاثیر گذاشته و در نتیجه به فراموشی منجر شوند.
برخی داروها نیز ممکن است در حافظه اختلال ایجاد کنند، مانند داروهایی که برای درمان آلرژی، درد، اضطراب یا فشار خون بالا تجویز میشوند. استفاده از این قبیل داروها میتواند سردرگمی یا مشکلات حافظه را بهویژه در افراد مسن ایجاد کند، بنابراین مشاوره با پزشک درباره عوارض جانبی داروهای تجویزی میتواند به تشخیص اینکه آیا دارو مسئول اختلال حافظه شماست یا خیر، یاری برساند.
دیگر بیماریهای پزشکی نظیر اختلالات تیروئید، کمبود ویتامین B ۱۲ و عفونتها نیز میتوانند باعث بروز مشکلات حافظه شوند. در این موارد، درمان بیماریهای زمینهای معمولاً به بهبود حافظه کمک میکند؛ بهعنوان مثال، تحقیقات نشان دادهاند که سطح پایین ویتامین B ۱۲ میتواند موجب گیجی و مشکلات حافظه گردد، اما این علائم احتمالاً با مصرف مکملها بهبود خواهند یافت.
همچنین اختلال شناختی خفیف (MCI) وجود دارد که مرحلهای بین پیری طبیعی و زوال عقل به حساب میآید. افراد مبتلا به این اختلال ممکن است نسبت به همسالان خود، مشکلات جدیتری در حافظه تجلی دهند، اما هنوز هم توانایی انجام کارها بهطور مستقل را دارند. برخی از این افراد در نهایت دچار زوال عقل میشوند، در حالی که برخی دیگر از این پیشرفت جلوگیری میکنند. به همین دلیل، انجام معاینات منظم و آزمایشهای حافظه بهطور چشمگیری در شناسایی زوال عقل حائز اهمیت است.
به نقل از وبسایت ساینس، از دست دادن حافظه میتواند دلایل متعددی داشته باشد و همیشه به معنای زوال عقل نیست. چنانچه تغییری در حافظه خود یا فردی دیگر مشاهده کردید، بهترین اقدام این است که برای بررسی دقیق مشکل حافظه به پزشک مراجعه نمایید. دریافت کمک بهموقع میتواند تاثیر مؤثری داشته باشد، بهویژه اگر علت آن قابل درمان باشد.
