مثلث کلیدی برای حفظ سلامت و استحکام استخوانها از دوران کودکی تا پیری
دکتر احمد تحملی رودسری، در مورد افت قدرت استخوانی ناشی از کاهش تراکم استخوان، گفت: در این وضعیت، مواد معدنی و ساختارهای ارزشمند استخوان به طور تقریباً یکسانی کاهش مییابند و خطر شکستن استخوان افزایش مییابد.
وی با بیان اینکه تفاوت میان «کاهش تراکم استخوان» و «پوکیاستخوان» حائز اهمیت است، تصریح کرد: زمانی که تراکم استخوان به حد خطرناکی降 مییابد، بیمار به پوکیاستخوان مبتلا میشود و در معرض خطر شکستگی قرار میگیرد. بین حالت سالم و پوکیاستخوان یک مرحله انتقالی وجود دارد که به نام کاهش توده استخوانی شناخته میشود.
فوقتخصص روماتولوژی خاطرنشان کرد: مهمترین نوع، پوکیاستخوان بعد از یائسگی است که ناشی از تغییرات هورمونی در چند سال اول پس از یائسگی رخ میدهد. همچنین در آقایان نیز پوکیاستخوان وابسته به پیری اتفاق میافتد و با بالا رفتن سن، احتمال بروز آن نیز افزایش مییابد.
تحملی رودسری بیماریهای التهابی و مزمن نظیر بیماریهای روماتیسمی، نارسایی کلیه، دیابت و بیماریهای مزمن تنفسی را از دیگر علل بروز پوکیاستخوان دانست و افزود: کمتحرکی و رژیم غذایی نامناسب نیز بهطور قابل توجهی در کاهش توده استخوانی تأثیرگذار هستند.
وی همچنین گفت: توده استخوانی از زمان تولد تا حدود بیست سالگی رشد میکند و به حداکثر مقدار خود میرسد. عوامل ژنتیکی، محیطی، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی، عدم وجود بیماریهای مزمن و شرایط اجتماعی و اقتصادی مطلوب، همگی در افزایش توده استخوان مؤثر هستند. پیشگیری از پوکیاستخوان باید محدود به سنین بالا نبوده و از نوجوانی و جوانی سبک زندگی سالم رعایت شود.
عضو هیئتعلمی دانشگاه علوم پزشکی همدان یادآور شد: پوکیاستخوان اغلب علامتی ندارد و تا زمانی که بیمار دچار شکستگی نشود، نشانی از آن مشاهده نمیشود. شکستگیهایی که ناشی از پوکیاستخوان هستند، معمولاً بهدلیل ضربههای خفیف ایجاد میشوند؛ برای مثال، ممکن است بیمار تنها با زمینخوردن ساده دچار شکستگی شود.
دکتر تحملی رودسری اعلام کرد: تمامی زنان بالای ۶۵ سال و مردان بالای ۷۰ سال باید بدون توجه به وجود عوامل ریسک مورد غربالگری قرار گیرند. همچنین خانمهای بالای ۵۰ سال و آقایان بالای ۶۰ سال که دارای عواملی مانند سابقه خانوادگی شکستگی، وزن پایین یا استفاده از داروهای تأثیرگذار بر استخوان هستند، باید غربالگری شوند. بیماران مبتلا به بیماریهای زمینهای نیز، بدون در نظر گرفتن سن، نیاز به غربالگری دارند.
وی تأکید کرد: اگر پوکیاستخوان بهموقع شناسایی شود، قابلیت درمان کامل دارد، اما روند درمان ممکن است چندین سال به طول بینجامد. داروهای آنابولیک و بیولوژیک برای بیماران با نوع شدید پوکیاستخوان یا افرادی که به درمانهای متداول پاسخ نمیدهند، گزینههای حیاتی هستند. در حالی که مکملهای کلسیم و ویتامین D خود درمان اصلی نیستند، اما در کنار داروهای مخصوص استفاده میشوند.
فوقتخصص روماتولوژی و عضو هیئتعلمی دانشگاه علوم پزشکی همدان یادآور شد: داشتن سبک زندگی سالم و فعالیت بدنی از دوران کودکی، تغذیه صحیح، ورزش جمعی و مصرف لبنیات و ویتامین D از جمله عوامل پیشگیری کننده از پوکیاستخوان به شمار میروند. بزرگسالان و سالمندان نیز باید به پیادهروی و ورزشهای مناسب پرداخته و از رژیم غذایی غنی از پروتئین، لبنیات و ویتامین D بهرهمند شوند.
