محققان روشهای جدیدی برای مقابله با چاقی و دیابت شناسایی کردند
براساس گزارش خبرآنلاین، متوقف کردن فعالیت یک آنزیم در موشها موفق به جلوگیری از چاقی ناشی از رژیم غذایی گردیده و به بهبود متابولیسم آنها کمک کرده است.
عصرایران در گزارشی اشاره کرده است: یک مطالعه تازه نشان داده که غیرفعالسازی یک آنزیم خاص در سلولهای ایمنی، موشها را از ابتلا به چاقی، دیابت نوع ۲ و بیماری کبد چرب محفوظ نگه داشته و بنابراین هدفی درمانی جدید برای مشکلات متابولیکی را معرفی کرده است.
طبق اعلام فدراسیون جهانی چاقی، آمار چاقی در سطح جهانی در نیم قرن اخیر از سال ۱۹۷۵ تا ۲۰۲۲ بیش از سه برابر افزایش یافته است. تحقیقات زیادی بر روی عواقب منفی اضافه وزن و چاقی بر سلامتی صورت گرفته است.
به تازگی محققان دانشگاه موناش در ملبورن استرالیا و کالج پزشکی بیلور در تگزاس آمریکا، آنزیمی به نام «CAMKK۲» را شناسایی کردهاند که در صورت خاموش شدن در سلولهای ایمنی، از چاقی، دیابت و بیماری کبد چرب ناشی از رژیم غذایی در موشها جلوگیری میکند.
دکتر جان اسکات، پژوهشگر ارشد موسسه علوم دارویی موناش و یکی از نگارندگان اصلی این پژوهش بیان کرده است: چاقی با التهاب دائمی و سطح پایین در اندامهای اصلی نظیر کبد، بافت چربی و عضلات مرتبط است و این نوع التهاب در مشکلاتی مانند مقاومت به انسولین و دیابت نوع ۲ تاثیرگذار است.
وی اضافه کرد: بهطور عمومی پذیرفته شده که یکی از عوامل اصلی این فرآیند، تجمع ماکروفاژها در اندامها است، زیرا در زمان استرس بدن، مانند رژیم غذایی پرچرب، ماکروفاژهای التهابی به شیوهای سریعتر و با کارایی کمتر برای تأمین انرژی روی میآورند.
ماکروفاژها نوعی سلول ایمنی هستند که در بافتها زندگی میکنند و وظیفه بلعیدن و هضم باکتریها، سلولهای مرده و آسیبدیده و متجاوزان مضر مانند سلولهای سرطانی را بر عهده دارند. آنها همچنین قادرند آنتیژنها را به سلولهای T ارائه دهند و با آزادسازی مولکولهای سیگنالدهندهای به نام سیتوکینها، التهاب را آغاز کنند.
آنزیم «CAMKK۲» بهعنوان یک تنظیمکننده مهم متابولیسم انرژی در سراسر بدن عمل میکند و واکنشهای التهابی ناشی از ماکروفاژها را هماهنگ میکند.
محققان در این مطالعه قصد داشتند تا بررسی کنند این آنزیم چگونه میتواند در تنظیم التهاب و متابولیسم کلی بدن در مدت چاقی حاصل از رژیم غذایی مؤثر باشد. آنها موشها را بهگونهای مهندسی ژنتیک کردند که فقط در سلولهای میلوئیدی فاقد «CAMKK۲» باشند، که یک گروه جمعی از سلولهای ایمنی است که از سلولهای بنیادی مغز استخوان تولید میشوند و شامل ماکروفاژها، نوتروفیلها و سلولهای دندریتیک هستند.
این موشها به همراه گروه کنترل به مدت چند هفته با رژیم غذایی پرچرب تغذیه شدند. دانشمندان پارامترهایی مانند وزن بدن، توده چربی، مصرف انرژی، میزان غذا، قند خون و پاسخ انسولین را مورد بررسی قرار دادند و همچنین بافت چربی و کبد را با میکروسکوپ، بیان ژن را با توالییابی RNA و متابولیسم ماکروفاژها را ارزیابی کردند.
نتایج نشان داد که موشهای فاقد «CAMKK۲» در ماکروفاژها بهخوبی در برابر افزایش وزن و چربی ناشی از رژیم غذایی پرچرب مقاومت میکنند. هرچند غذای کمتری نمیخوردند، اما انرژی بیشتری مصرف میکردند. این موشها همچنین سطح قند خون و انسولین پایینتری داشتند و میزان تحمل گلوکز و حساسیت به انسولین آنها به مراتب بهتر بود. علاوه بر این، بافتهای چربی، کبد و ماهیچههای آنها بهطور مؤثرتری قند را مدیریت کرده و از ابتلا به بیماری کبد چرب مصون بودند.
در حالت طبیعی، چاقی باعث تغییر ماکروفاژها در بافت چربی به حالت پیشالتهابی میشود، که این امر موجب مقاومت به انسولین میگردد. در غیاب «CAMKK۲»، ماکروفاژها دارای مشخصات ضد التهابی شده و سیگنالهای التهابی کمی تولید کرده و ارجحیت دارند که از طریق افزایش اکسیداسیون اسیدهای چرب و بهبود عملکرد میتوکندری، چربی را بهعنوان منبع انرژی بسوزانند. این تغییر در متابولیسم، فعالیت میتوکندری (تولید انرژی توسط ساختارهای داخلی سلولها) و بهرهوری انرژی را بهبود میبخشد.
بافت چربی یا آدیپوز در موشهای فاقد این ژن نیز بهبود یافت. با این تغییر، فعالیتهای ژنی که چربیسوزی و گرمازایی را تشویق میکردند، افزایش یافتند.
دکتر اسکات در این رابطه گفت: یافتههای ما نشاندهنده این است که حذف ژن «CAMKK۲» از سلولهای ایمنی خاصی (در این مورد، ماکروفاژها) میتواند موجب تغییر فعالیتهای بافت چربی به سمت الگوهای سالمتر شود. ژنهای موجود در چربی شروع به فعالیتی میکنند که از متابولیسم بهتر پشتیبانی کرده و التهابهای مضر را کاهش دهند.
وی افزود: بهطور خلاصه، ما دریافتهایم که «CAMKK۲» کنترل مستقیمی بر روی تنظیم سلولهای ایمنی و متابولیسمکل بدن دارد و این به آن زاویهای امیدوارکننده بهعنوان هدفی درمانی جدید برای رویارویی با چاقی و اختلالات متابولیک بدل میکند.
از محدودیتهای اصلی این مطالعه میتوان به این نکته اشاره کرد که نتایج ممکن است بهطور کامل از مدلهای موش به انسان تعمیمپذیر نباشند. علاوه بر این، اگرچه ماکروفاژها در آزمایشگاه شواهدی از چربیسوزی بیشتر را نشان دادهاند، تأیید شده نیست که این پدیده به همان نسبت در حیوانات زنده نیز اعمال میشود.
همچنین، ترکیبی به نام «STO-۶۰۹» برای سرکوب «CAMKK۲» استفاده شده است، اما دارای پذیری کافی نیست و خاصیت دارویی ضعیفی دارد که آن را برای کاربرد بالینی غیرمناسب میکند.
با وجود این محدودیتها که میتوان در مطالعات آینده به آنها پرداخته شود، یافتههای حاضر نشان میدهد که هدف قرار دادن «CAMKK۲» در ماکروفاژها میتواند در پیشگیری یا معکوس کردن مقاومت به انسولین مرتبط با چاقی، کبد چرب و بیماریهای متابولیک کارساز باشد.
علاوه بر این، چون التهاب ناشی از ماکروفاژها در تصلب شرایین، عفونتها و برخی سرطانها نیز نقش اساسی دارد، مهار «CAMKK۲» میتواند منافع گستردهتری نیز بههمراه داشته باشد.
۲۲۳۲۱۷
