هرآنچه که لازم است درباره افسردگی فصل پاییز آگاه باشید

جمال شمس با ذکر این نکته که در برخی از فصول سال، به دلایل نامشخص، ممکن است تغییراتی در حالت روحی افراد رخ دهد، بیان کرد: افسردگی فصلی نوعی اختلال است که غالباً در زمان تغییر فصل به اوج خود می‌رسد.

این متخصص افزود: به طور کلی، افسردگی فصلی نوعی اختلال به شمار می‌آید که فرد در سایر فصول سال احساس عادی دارد، اما در فصلی معین دچار احساسی از اضطراب و افسردگی می‌شود.

شمس با تأکید بر تأثیر تابش نور خورشید و ساعت بیولوژیکی بدن که به کنترل ترشح هورمون‌ها می‌پردازد، خاطرنشان کرد: افرادی که با تغییر فصل به افسردگی دچار می‌شوند، به محض دریافت نور بیشتر، راحت‌تر از افکار منفی و حالت‌های کسل‌کننده رهایی می‌یابند.

عضو هیئت علمی گروه روان‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گفت: ۱۱ درصد از افراد جامعه با ورود فصل پاییز و سردی هوا، دچار کاهش خلق و خوی می‌شوند.

وی تأکید کرد که حداکثر هر فردی که با افسردگی فصلی مواجه است لزوماً به اختلال افسردگی مبتلا نیست، و توضیح داد: ممکن است تنها درصد کمی از افرادی که به صورت ناگهانی با تغییر فصل از نظر روانی دچار نوسانات شوند، به درمان‌های مداخله‌ای نیاز داشته باشند.

این روان‌پزشک با اشاره به اینکه اختلال عاطفی یا افسردگی فصلی ممکن است بر افراد با شکل‌های متفاوتی تأثیر بگذارد، افزود: احتمال تغییر خلق و خوی در فصل بهار نیز وجود دارد.

شمس تصریح کرد که احتمال بروز افسردگی به ویژه با آغاز فصل پاییز به مراتب بیشتر از فصل بهار است و اضافه کرد: حالت شیدایی یا مانیا، نوعی افسردگی است که معمولاً با شروع بهار آغاز می‌شود و فرد را وادار به فعالیت‌های زیاد و احساس شادابی، تحریک‌پذیری، و سطح انرژی بالا می‌کند که ممکن است با نشانه‌های خوش‌بینی افراطی، بی‌قراری حرکتی و دشواری در تمرکز همراه باشد.

وی در ادامه گفت: در افرادی که به اختلال دوقطبی دچار هستند، علائم شیدایی و مانیا در زمان بهار دوباره ظاهر می‌شود و اختلال افسردگی معمولاً در فصل پاییز عود می‌کند.

این روانپزشک خاطرنشان کرد که نشانه‌ها و علائم افسردگی فصلی شباهت بسیاری به اختلال افسردگی دائم دارد و افزود: کاهش انرژی، تغییرات محسوس در خواب، میل جنسی، تمرکز و اشتها از جمله نشانه‌های بارز این نوع افسردگی است.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گفت: تنها عامل تمایز افسردگی فصلی از دیگر اختلالات روانی و افسردگی‌ها، زمان بروز آن است و این اختلال در بازه زمانی خاصی از سال به وقوع می‌پیوندد.

شمس تأکید کرد که احتمال بروز تمام بیماری‌ها و اختلالات روانی تقریباً یکسان است و به عنوان مثال، سن بالای ۳۰ تا ۴۰ سال معمولاً بیشترین سن بروز افسردگی را نشان می‌دهد و همچنین اختلال دوقطبی و نشانه‌های شیدایی در افرادی که بین ۲۰ تا ۲۵ سال دارند، بیشتر مشهود است.

وی افزود که به طور کلی، انواع بیماری‌ها که شامل اختلالات روانی نیز می‌شود، تاریخ شروع یا سن خاصی ندارند و حتی ممکن است فردی در سنین بالای ۵۰ سال یا کمتر از ۲۰ سال به افسردگی یا افسردگی فصلی مهر شود.

شمس همچنین به اهمیت درمان انواع افسردگی‌ها اشاره کرده و تأکید کرد که در صورت تشخیص به موقع این بیماری و آغاز درمان قبل از تشدید علائم، می‌توان از بروز مشکلات بعدی جلوگیری کرد.

وی روش‌های درمان افسردگی فصلی را شامل درمان‌های دارویی، غیر دارویی و مشاوره دانسته و اظهار داشت که این اختلال معمولاً با استفاده از نور درمانی، داروها و روش‌های روان‌پزشکی قابل درمان است؛ و در صورتی که فرد به اختلال دوقطبی دچار باشد، این موضوع برای تجویز نور درمانی و سایر داروهای ضد افسردگی بسیار حائز اهمیت است.

این روان‌پزشک در پایان افزود: برای برخی بیماران مبتلا به اختلال عاطفی فصلی، به‌ویژه اگر علائم شدید باشد، درمان با داروهای ضد افسردگی می‌تواند بسیار مؤثر واقع شود.