دو میلیون نفر تماشاچی برای یک سریال تلویزیونی در ساعات شب
در تلویزیون اکنون، هر کسی که قادر باشد بینندگان را مجدداً جذب کند، عملاً سهمی از نفوذ رسانهای را در اختیار دارد.
کاهش تعداد بینندگان تلویزیون در سالهای اخیر نشاندهنده تفاوت بارز میان سلیقه مدیران تلویزیونی و تولیدکنندگان محتوای مخاطبپسند است.
در حالیکه برخی تولیدات رسمی سازمان صداوسیما نتوانستهاند محبوبیت قبلی خود را نزد تماشاگران حفظ کنند، آثار تولیدشده خارج از چارچوب رسمی این سازمان سهم قابل توجهی از بینندگان تلویزیون را به خود جلب کردهاند.
این جریان، به ویژه در ماههای اخیر، نقش نهادهایی نظیر سازمان هنری رسانهای اوج را از یک تولیدکننده صرف فراتر برده و به تدریج بر معادله تولید و جذب مخاطب در تلویزیون تأثیر گذاشته است.
«به وقت ایران» نمونه بارز این وضعیت به شمار میرود. برنامهای که از زمان جنگ رمضان بر روی آنتن رفته و با وجود گذشت ماهها، همچنان یکی از پرببیندهترین برنامههای تلویزیون است و موفق به حفظ جایگاه خود در صدر فهرست مخاطبان رسانه ملی برای حدود شش ماه شده است.
این وضعیت تنها به یک برنامه محدود نمیشود. «رویای نیمهشب» که این شبها از شبکه سه پخش میشود، در تلوبیون از مرز دو میلیون بازدید فراتر رفته است و «سرو سپید سرخ» که قسمت چهارمش امشب از شبکه یک به نمایش درمیآید نیز در زمره آثار محبوب بینندگان قرار دارد. نکته مشترک این آثار، بیش از آنکه به شبکه پخشکننده مربوط شود، به تولیدکننده و سرمایهگذارهای آنها تعلق دارد.
تلویزیون از نظر ظاهری هنوز به عنوان یک سازمان واحد با شبکههای متعدد شناخته میشود، اما در واقع بخشی از بار تولید برنامههای جذاب بر دوش نهادهایی است که خارج از ساختار رسمی سازمان عمل میکنند. اگر در گذشته شبکهها خود به عنوان موتور تولید و تأمین محتوای تلویزیون عمل میکردند، امروزه بخشی از این موتور به نهادهایی منتقل شده که هم توانایی تولید دارند، هم امکانات مالی و هم شناخت عمیقتری از ذائقه مخاطب.
سازمان هنری رسانهای اوج را میتوان به عنوان نمونهای از شکلگیری یک «بازوی رسانهای» در نظر گرفت؛ مجموعهای که محتوا تولید کرده، پروژه تعریف میکند و در نهایت قسمت بزرگی از آنتن تلویزیون را با آثاری پر میکند که توانستهاند تماشاگران را با خود همراه نمایند.
این پدیده برای سازمان صداوسیما فراتر از یک موفقیت ساده، باید محرک یک سؤال جدی باشد: چرا تلویزیونی که خود مالک آنتن، شبکه و زیرساختهای رسانهای است، به این اندازه برای حفظ بینندگانش به خارج از ساختار تولیدیاش وابسته شده است؟
در تلویزیون امروز، هر کسی که بتواند مخاطب را به خود جلب کند، عملاً قسمتی از قدرت رسانهای را به دست آورده است.
