انتشار گزیدهای از اشعار رمبو و ژاکوته
کتابهای گزیده و ترجمه شده توسط محمدرضا پارسایار از اشعار آرتور رمبو با عنوان «زورقِ مست» و فیلیپ ژاکوته با عنوان «وهمِ سبز» به چاپ رسیده است.
به نقل از ایسنا، اثر «زورقِ مست» نوشته آرتور رمبو با و ترجمه محمدرضا پارسایار در ۱۵۲ صفحه به تعداد ۵۵۰ نسخه و با قیمت ۲۰۰ هزار تومان توسط فرهنگ نشر نو و با همکاری نشر آسیم منتشر شده است.
در بخش معرفی مترجم در مورد آرتور رمبو ذکر شده است: ژان_نیکلا_آرتور رمبو در تاریخ ۲۰ اکتبر ۱۸۴۵ در شهر شارلویل به دنیا آمد. پدرش نظامی توپخانه و مادرش همواره با وی به شیوهای سختگیرانه رفتار میکرد.
ویژگیهای دوگانه آرتور از سالهای نوجوانی اش آشکار میشود: دانشآموزی منظم و مُدرس که در تحصیلات خود موفقیتهای زیادی کسب کرده و در عین حال کودکی بازیگوش که صفحات دفترش را با خیالات و نوشتههای بیمعنا پر میکند و از همان دوران نوجوانی از کار و الزامات آن بیزار شده و به طغیانی در برابر تعالیم سنتی دچار میگردد. در سن ۱۵ سالگی به موفقیتهای تحصیلی شگرفی دست یافته و در رشتههای یونانی، لاتین، بلاغت، تاریخ و جغرافیا جوایز متعددی را کسب میکند. در این سن، اشعار نتایج کار او در زبان لاتین منتشر میشوند و به ترجمه آثار شاعران مطرحی همچون لوکنت دولیل، تئودور دو بانویل و تئوفیل گوتیه نیز میپردازد. این دانشآموز پاک و جدی چندین بار از خانه فرار میکند. آنقدر پیادهروی میکند که کفشهایش پاره میشود و به دلیل سفر بدون بلیت به زندان میافتد.
خود در وصف زندگیاش چنین بیان کرده است: «نقطه قوت من در مقایسه با دیگران، عدم وجود دلبستگی در من است» و در شانزدهسالگی مینویسد: «تصور میکنم چقدر شگفتانگیز است اگر به سمت راست رفته و بروم، در حالی که نمیدانم کجا میروم و هیچکس هم نگران نباشد و پیوسته به سرزمینهای جدید برسم.»
رمبو در جوانی اظهار کرده بود: «به سبک کولیها به مسیرهای دور دست میروم.» در زندگی او مسافرت و گردش اهمیت ویژهای دارد و از آنجایی که شاعر خود نماینده مسافری است، تمام تجربیات سرگردانی او در شعرهایش متجلی میشوند. «زورق مست» به نوعی همان نائوتیلوس ژول ورن به حساب میآید، با این تفاوت که این زورق، داستان خود را روایت میکند و سرگردانیاش بر امواج در واقع نمایانگر سرگردانی شاعر است. این سفر در راستای کشف ناشناختهها صورت میگیرد و از این رو میتوان قطعه «زورق مست» را با شعر «سفر» از بودلر در شعر «گلهای رنج» مقایسه کرد.
رمبو به مناطق مختلف جهان مسافرت میکند؛ به انگلستان، آلمان، بلژیک، هلند، ایتالیا، اتریش، سوئد، اندونزی، قبرس، مصر، یمن و حبشه. اما در آخرین روزهای عمر، هنگام قطع پای راستش به زادگاهش بازمیگردد. حقیقتاً هیچ مکانی برایش رضایتبخش نبوده است. برای او بحث رفتن به مکان خاصی مطرح نبود، بلکه مهم فقط «رفتن» است. به همین دلیل میتوان فهمید که برای وی، قطع پا چقدر عذابآور است. در آن زمان در نامهای به خواهرش مینویسد: «چه شد آن مسافرتها و دویدنها در کوهها و دشتها؟ آن رودها و دریاها کجا رفتند؟»
رمبو شاعری نوآور و پیشتاز است که به انتقاد از «قافیهپردازان» میپردازد، آنان که هرگز اهمیت واقعی و فعال شعر را درک نکردهاند. او شاعر را «دزد آتش» میداند. هدف او کشف ناشناختههاست تا بتواند شعلهای از آتش ممنوعه را برای دیگران به ارمغان آورد. به نظر او «نخستین دریافتی که برای کسی که خواهان شاعری است، شناخت عمیق خود است. باید روح خود را بررسی کنیم، بکاویم و بیاموزیم و به محض اینکه آن را شناختیم، آن را پرورش دهیم.» او در جستجوی زبانی جهانی است که «زبان روح برای روح باشد و تمام چیزها را در خود جمع کند، عطرها، صداها، رنگها … »
در زمان کودکی، ویکتور هوگو او را «شکسپیر کوچک» لقب داده بود. و بعدها نیز شاعران بزرگ دیگر او را ستایش کرده و تحت تاثیرش قرار گرفتند، شاعرانی چون استفان مالارمه، ژول لافورگ، آندره برتون، لویی آراگن، فیلیپ سوپو، رنه شار و ایو بونفوا. در نخستین اشعار رمبو، تأثیر هوگو و پارناسینها به وضوح نمایان است، اما به تدریج به سمبولیسم گرایش پیدا کرده و آثارش ساختار جدیدی به خود میگیرند. او به معنای واقعی «بنیانگذار شعر نو» در فرانسه شناخته میشود.
متن پشت جلد کتاب:
آری، من به راستی در غم خویش گریستهام! صبحگاهان خستهکننده است،
هر ماه خوفانگیز است و هر آفتاب جانگزاست،
عشق گزندهام را از خوابآور ذاتی پُر کرده است.
کاش از هم بگسلم! کاش در آب غوطهور شوم!
علاوه بر این، کتاب «وهم سبز» اثر فیلیپ ژاکوته با گزینش و ترجمه محمدرضا پارسایار روی ۲۰۸ صفحه و با قیمت ۲۷۰ هزار تومان منتشر شده است.
در معرفی مترجم این شاعر آمده است: فیلیپ ژاکوته در تاریخ ۳۰ ژوئن ۱۹۲۵ در مودون (سوییس)، در فضای روستایی به دنیا آمده است. اشعار اولیه او در سالهای ۱۹۴۲ و ۱۹۴۳ سروده شدند و نخستین کتابش با عنوان «سه شعر برای شیاطین» در سال ۱۹۴۴ منتشر شد. این اثر حاوی نثری شاعرانه با نشانگرهای رمانتیسم و احساسات دوران نوجوانی است.
در همین دوران به دلیل نیاز اقتصادی، به کار ترجمه میپردازد.
تنهایی مشهود فیلیپ ژاکوته نشاندهنده پیوند و ارتباط عمیق اثر و زندگی شخصی اوست. او در تلاش است تا اثبات کند که حقیقت نه در این دنیا و نه در دنیای دیگر وجود دارد. شناخت شاعرانه وی – فراتر از ادراک حسی – به دنبال دریافت حقیقت نهانی یا حکمت پنهان در موجودات است.
او به عنوان فردی متافیزیک و ذاتگرا، فراتر از ظاهر، واقعیت ثانوی یا به عبارتی مفهوم اصلی را درک کرده و به آن اهمیت ویژهای میدهد. در اشعار او، طبیعت جایگاه ویژهای دارد: شبکهای از نشانهها که به یک واقعیت نامشهود یا جوهری پنهان در پس ظاهر اشاره میکند. شاعر اصولاً نداهای جهانی را که فراتر از زبان است، به عنوان هیجانات عمیق و فرار درک میکند، همانند آهنگی که به جهان معنا میبخشد.
در این اثر شاهد هنری از شاعری هستیم که با شوق و علاقه و تواضع پرغرور به نغمههای جهان گوش میدهد، در حالی که چشمانش به نوسانها و نور در دنیای هستی حساس است و به جنبهای دیگر از جهان معطوف میشود. برای او تعمق و سیر در طبیعت صرفاً به منظور تحسین زیبایی یا لذت بصری نیست، بلکه نکته اصلی کشف نظامی فراتر یا زبانی پنهان است. او در تلاش است تا سرچشمههای نور و حقیقت را بیابد و همچون نوالیس در زمین بیندیشد که «شاعر میتواند تنها و تنها به جمعآوری تکههای پراکنده بهشت بپردازد.»
از آنجا که ژاکوته همانند بسیاری از نوگرایان دیگر در اشعارش از ترکیبهایی غیرمتداول بهره میبرد، ترجمه شعرهای او کاری بس دشوار به شمار میآید. کتاب حاضر نخستین اثری است که از این شاعر ارزشمند به زبان فارسی منتشر میشود و به دلیل حضور پررنگ طبیعت در اشعار خیالیاش، نام «وهم سبز» بر آن نهادهام. من این ترجمه را مدیون دوستم ژیل دوکوروه، مترجم سویسی هستم که در کالج بینالمللی مترجمان ادبی در شهر آرل، اشعار این شاعر را به من اهدا نمود. از او و همچنین از خانم دکتر مهستی بحرینی که نخستین خواننده این اثر بودند و نظرات سازندهای ارائه دادند، به شدت قدردانی میکنم.
در زمان بازنگری این اثر، فیلیپ ژاکوته در تاریخ ۲۴ فوریه ۲۰۲۱ از دنیا رفت و تعدادی از اشعارش با عنوان آخرین دفتر عاشقانهها پس از فوتش منتشر گردید، و این فرصتی شد تا گزیدهای از آخرین اشعارش نیز به این مجموعه اضافه شود.
در شعر نمونه پشت جلد کتاب آمده است:
میسوزانمت جوانی
با این هیمه که سبز بود،
در روشنترین دود
که برده باشد باد
ای روح که به اندکچیز هراسان میشوی،
خاکِ پایان زمستان
گوریست فقط برای زنبوران
کتابهای مذکور در مجموعه «کتابخانه شاعران جهان» منتشر شده که در توضیحات این مجموعه آمده است: «کتابخانه شاعران جهان» در پی ارائه ترجمهای سنجیده و گزیده از اشعار شاعران مهمی است که در زبانها و فرهنگهای مختلف بر شعر کشور خود تأثیر گذاشتهاند. اشعار این شاعران لزوماً نه «ساده» هستند و نه محدود به موضوعات مشخص. این اشعار زاده لحظات نو به نو اضطراب شاعران جهاناند.
