چند توصیه درباره بیماری خاموشی که بهطور ناquietانه استخوانها را درهم میشکند
فوق تخصص روماتولوژی با تأکید بر اهمیت پیشگیری و تشخیص به موقع پوکی استخوان، بیان داشت: این بیماری به کاهش سطح مواد معدنی و ارگانیک در بافت استخوان اشاره دارد و متأسفانه اصلیترین ویژگی آن، عدم وجود علامتهای مشهود است؛ به این معنا که در اکثر موارد، فرد بیمار هیچ نشانهای ندارد و به آهستگی استخوانها دچار ضعف و پوکی میشوند، همانند موریانهای که به آرامی چوب را فرسوده میسازد.
طبق گزارش بهداشت نیوز، نسرین آذربانی – فوق تخصص روماتولوژی – خاطرنشان کرد که زنان در دوران یائسگی بیشتر از دیگر گروهها در معرض ابتلا به پوکی استخوان قرار دارند. او توضیح داد که در زمان یائسگی به دلیل کاهش هورمون استروژن، که یکی از عوامل کلیدی در تقویت و استحکام بخشی به استخوان محسوب میشود، تراکم استخوان کاهش یافته و استخوانها به تدریج شکننده میشوند.
آذربانی همچنین به تأثیر وراثت و نژاد بر خطر ابتلا به این بیماری اشاره کرد و گفت: به عنوان مثال، افراد سیاهپوست معمولاً دارای تراکم استخوانی بالاتری هستند، در حالی که در نژاد زرد، احتمالات ابتلا به پوکی استخوان به مراتب بیشتر است.
وی در ارتباط با تغذیه و سبک زندگی سالم به عنوان مهمترین روشهای پیشگیری اظهار داشت: برای جلوگیری از تشدید پوکی استخوان ضروری است که مواد معدنی مانند کلسیم، منیزیم، پتاسیم و ترکیبات آلی به خصوص کلاژن به مقدار کافی تأمین شوند. در صدر مواد غذایی مفید، لبنیات قرار دارند که منبع عالی برای کلسیم به شمار میروند. سبزیجات سبز رنگ، نظیر اسفناج و بروکلی و همچنین آلو سیاه که توسط سازمان جهانی پوکی استخوان به مصرف آن توصیه شده، از دیگر منابع مفید محسوب میشوند. به علاوه، یک لیوان آب پرتقال به لحاظ مواد مغذی، معادل یک لیوان شیر است.
این فوق تخصص روماتولوژی افزود: نیاز روزانه بدن به کلسیم حدود ۱۲۰۰ تا ۱۴۰۰ میلیگرم است. اگر این مقدار از طریق تغذیه تأمین نشود، با تشخیص پزشک میتوان به استفاده از مکملهای دارویی روی آورد، به ویژه در مورد زنان سالخورده که به کلسیم بیشتری نیاز دارند.
وی همچنین به تأثیر فعالیت بدنی اشاره کرد و گفت: ورزشهای هوازی و بهخصوص فعالیتهای پرتحرک مانند طنابزدن در دوره نوجوانی، نقش مؤثری در تقویت استخوانها ایفا میکنند. لازم است مصرف نمک، شکر و قهوه محدود شود؛ به طور مثال، توصیه نمیشود که بیشتر از دو تا سه فنجان قهوه در روز مصرف گردد. علاوه بر این، داروهای حاوی کورتون (کورتیکواستروئید) نیز ممکن است شانس بروز پوکی استخوان را افزایش دهند.
آذربانی در خصوص روشهای تشخیص این بیماری توضیح داد و گفت: تشخیص پوکی استخوان با استفاده از سنجش تراکم استخوان (BMD) یا دگزا (DEXA) انجام میشود. این آزمون ساده و بدون درد، میزان تراکم مواد معدنی در استخوان را تعیین کرده و با کمترین میزان اشعه صورت میگیرد. حتی در شرایط خاص، انجام این تست برای زنان باردار امکانپذیر است. تمامی خانمهای بالای ۶۵ سال و آقایان بالای ۷۰ سال باید بدون هیچ شرط خاصی این آزمایش را انجام دهند.
وی با رد باورهای نادرستی که درباره مصرف لبنیات وجود دارد، بیان کرد: شایعهای که میگوید مصرف کلسیم باعث رسوب در بدن میشود، به کلی نادرست است. همچنین باورهای عامیانه در مورد اینکه لبنیات از جمله مواد سرد و مضر هستند، فاقد هرگونه پشتوانه علمی هستند. لبنیات باید همواره بخشی از رژیم غذایی روزانه باشند.
در مورد تفاوت پوکی استخوان و نرمی استخوان، وی به این نکته اشاره کرد که در پوکی استخوان، هم مواد آلی و هم مواد معدنی کاهش مییابند، در حالی که در نرمی استخوان عمدتاً کمبود مواد معدنی مشاهده میشود.
طبق اعلام وزارت بهداشت، آذربانی سبک زندگی سالم را به عنوان مهمترین عاملی در پیشگیری از این بیماری دانسته و تصریح کرد: ورزش منظم، دریافت کافی ویتامین D، پرهیز از سیگار کشیدن و تغذیه متعادل و سنتی ایرانی از بهترین راههای پیشگیری به شمار میروند. دوران نوجوانی و جوانی، زمانی طلایی برای تشکیل استخوانهاست و باید از این فرصت برای ساخت استخوانهای قوی استفاده کرد. خوشبختانه کشور ما از نظر تابش آفتاب غنی است و تنها با حدود 20 دقیقه قرار گرفتن در معرض نور مستقیم آفتاب، بخش قابل توجهی از ویتامین D مورد نیاز بدن تأمین میشود.
در پایان، وی بهترین توصیه برای پیشگیری از پوکی استخوان را داشتن یک رژیم غذایی سالم، پرهیز از فستفود، انجام فعالیت بدنی منظم، عدم مصرف دخانیات و مشاوره پزشکی جهت بررسی وضعیت تراکم استخوان عنوان کرد. پوکی استخوان بیماری خاموشی است که اگر در زمان مناسب شناسایی شود، قابل کنترل و در بسیاری از موارد قابل درمان است.
