هوش مصنوعی برای نخستینبار ویروسهای زیستی جدید طراحی کرد
یک تیم پژوهشی به رهبری محققان دانشگاه استنفورد و مؤسسه Arc Institute با استفاده از یک مدل هوش مصنوعی مولد، موفق به طراحی ویروسهای مصنوعی جدیدی شدهاند که نمونه مشابه آنها در طبیعت وجود ندارد.
این پژوهش که در مجله Science منتشر شده، نشان میدهد مدلهای هوش مصنوعی میتوانند با تحلیل اطلاعات ژنتیکی، ساختارهای جدیدی برای ویروسهای موسوم به باکتریوفاژها طراحی کنند؛ ویروسهایی که بهطور طبیعی باکتریها را آلوده میکنند و برای انسان، حیوانات یا گیاهان تهدید مستقیم محسوب نمیشوند.
محققان در این آزمایش، مدل هوش مصنوعی را با دادههای ژنتیکی مربوط به ویروسهای طبیعی آموزش دادند و صدها هزار طراحی احتمالی ایجاد کردند.
پس از بررسی نمونههای منتخب در محیط آزمایشگاهی، تعدادی از ویروسهای طراحیشده توانستند با موفقیت باکتری E. coli را آلوده و از بین ببرند؛ موضوعی که میتواند به توسعه روشهای جدید برای مقابله با باکتریهای مقاوم به درمان کمک کند.
یکی از مهمترین کاربردهای احتمالی این فناوری، توسعه نسل جدیدی از درمانهای مبتنی بر فاژها است.
با افزایش مقاومت آنتیبیوتیکی در سراسر جهان، دانشمندان به دنبال روشهایی هستند که بتوانند بهصورت دقیقتر با باکتریهای بیماریزا مقابله کنند.
ویروسهای طراحیشده با هوش مصنوعی میتوانند در آینده به ساخت ابزارهای زیستی سفارشی برای هدف قرار دادن گونههای خاصی از باکتریها کمک کنند.
با این حال، این دستاورد نگرانیهای جدی در حوزه امنیت زیستی نیز ایجاد کرده است.
کارشناسان هشدار میدهند توانایی طراحی موجودات زیستی جدید با کمک هوش مصنوعی میتواند در صورت استفاده نادرست، خطرات تازهای ایجاد کند؛ زیرا ممکن است در آینده از مدلهای مشابه برای طراحی عوامل بیماریزا با ویژگیهای خطرناکتر استفاده شود.
متخصصان امنیت زیستی تأکید دارند که چارچوبهای نظارتی فعلی باید همگام با سرعت پیشرفت فناوریهای هوش مصنوعی و زیستفناوری توسعه پیدا کنند.
به گفته کارشناسان، چالش اصلی تنها توانایی مدلهای هوش مصنوعی نیست، بلکه نبود سازوکارهای کافی برای کنترل، ارزیابی و نظارت بر کاربردهای پرخطر این فناوریهاست.
پژوهشگران این پروژه اعلام کردهاند که اقدامات احتیاطی گستردهای برای جلوگیری از خطرات احتمالی انجام دادهاند و مدل مورد استفاده برای طراحی ویروسهای انسانی آموزش داده نشده است.
با این حال، این دستاورد نشان میدهد هوش مصنوعی در حال تبدیل شدن به ابزاری قدرتمند در علوم زیستی است؛ ابزاری که میتواند هم به درمان بیماریها کمک کند و هم نیازمند نظارت دقیقتر باشد.
