بررسی دقیق رادارهای پیشرفته به کار رفته در ناو هواپیمابر جرالد آر. فورد
طبق گزارشی از ایتنا و به نقل از BGR، فناوری رادار برای اولین بار در ناوهای هواپیمابر در دهه ۱۹۳۰ معرفی شد. آن زمان، این سامانهها تنها قادر به شناسایی هواپیماها و شناورها در فاصلهای حدود ۱۰۰ مایل دریایی بودند و رابطهای کاربری آنها بهطور کامل دستی بودند. نمایشگرهای دایرهای رادار فقط موقعیت نسبی هدف را نسبت به ناو نشان میدادند و اپراتورها مجبور بودند با تحلیل دادهها، مکان دقیق هدف را مشخص کنند.
امروزه رادار بهتنهایی منبع اطلاعات میدان نبرد محسوب نمیشود. سامانههای مدرن دادههای دریافتی را از مجموعهای از حسگرهای موجود در داخل و خارج از ناو ترکیب میکنند تا تصویری جامع و آنی از وضعیت میدان نبرد، تهدیدات و تحرکات دشمن برای فرماندهان ارائه دهند. همچنین نمایشگرهای قدیمی که بر پایه لامپ پرتو کاتدی کار میکردند، حالا با مانیتورهای بزرگ و پیشرفته کامپیوتری جایگزین شدهاند.
آغاز دوران رادار در ناوهای هواپیمابر
رادارهای ناوهای هواپیمابر از سال ۱۹۴۰ بهطور عملیاتی به کار گرفته شدند؛ زمانی که نخستین رادار CXAM بر روی ناو USS Yorktown نصب گردید. این سامانه با رابط بسیار سادهای طراحی شده بود و ملوانان باید موقعیت هواپیماها و شناورها را بهصورت دستی و بر اساس دادههای A-scan ترسیم میکردند. نقاط چشمکزن بر روی نمایشگر نمایانگر اهداف بودند و اپراتورها با استفاده از این نقاط فاصله و موقعیت اهداف را تعیین میکردند.
رادار CXAM قادر بود دو شناور را که فاصلهای حدود ۴۰۰ یارد از یکدیگر داشتند، شناسایی کند و میتوانست هواپیماهای جنگی را تا فاصله ۵۰ مایل دریایی شناسایی نماید. این قابلیت در آن دوران یک مزیت مهم در زمینه هشدار زودهنگام برای نیروی دریایی ایالات متحده به شمار میرفت.
این سامانههای اولیه از آنتنهای مکانیکی چرخان بهرهمند بودند، اما با افزایش سرعت هواپیماهای جت و موشکها، فناوری رادار نیز دچار تغییر و تحول شد. در جنگ جهانی دوم، رادارهای آرایه فازی (Phased Array Radar) به ناوهای هواپیمابر وارد شدند و با جایگزین کردن فرآیند اسکن مکانیکی با اسکن الکترونیکی، سرعت و دقت شناسایی اهداف بهطور قابل توجهی افزایش یافت.
در سال ۱۹۶۲، ناو هواپیمابر USS Enterprise به نسل جدیدی از رادارهای اسکن فرکانسی مجهز شد. این سامانهها که اندازهای تقریبا برابر با یک بیلبورد داشتند، میتوانستند اهداف را در فاصلهای بیش از ۲۰۰ مایل دریایی پیگیری کنند. اطلاعات راداری بهصورت نمایش بر روی نمایشگرهای دایرهای با خطوط و نقاط سبزرنگ در دسترس اپراتورها قرار میگرفت و همچنین خصوصیات مانند برد و جهت حرکت هدف را مشخص میکرد.
آینده سامانههای راداری ناوهای هواپیمابر
جدیدترین ناو هواپیمابر نیروی دریایی آمریکا، USS Gerald R. Ford، در سال ۲۰۲۲ با نسل جدیدی از سامانههای راداری فعالیت خود را آغاز کرد. این ناو ترکیبی از رادار جستوجوی حجمی SPY-4 و رادار چندمنظوره SPY-3 را به کار میبرد که در مجموع سامانه راداری دو بانده آن را تشکیل میدهند.
رادارهای SPY-3 و SPY-4 قادر به پیگیری اهداف در فاصله ۲۵۰ مایل دریایی هستند و جزء اصلی مرکز اطلاعات رزمی پیشرفته ناو کلاس فورد به شمار میآیند. با این حال، نیروی دریایی ایالات متحده بهزودی این سامانهها را با رادار نسل جدید SPY-6 تعویض خواهد کرد که از برد بیشتر و قابلیتهای ردیابی پیشرفتهتر برخوردار است.
در مقایسه با سامانههای قدیمی که رادار بهعنوان تنها منبع اطلاعات میدان نبرد عمل میکرد، رابطهای کاربری مدرن بهگونهای طراحی شدهاند که دادههای حاصل از منابع متنوع را بهطور یکپارچه نمایش دهند و به فرماندهان تصویری کامل از وضعیت عملیاتی ارائه دهند.
امروزه تصاویر راداری بهجای نمایشگرهای قدیمی، بر روی مانیتورهای LCD پیشرفته و در قالب نرمافزار سیستم دفاع از خود کشتی (SSDS) به نمایش در میآیند. همچنین رادارهای ناوهای کلاس فورد جزئی از پروژه Overmatch نیروی دریایی ایالات متحده به حساب میآیند؛ پروژهای که با ترکیب دادههای رادار، حسگرهای دریایی، هواپیماها و ماهوارهها، تصویری مشترک و عملیاتی ایجاد کرده و تصمیمگیری استراتژیک در سطوح فرماندهی را تسهیل میسازد.
انتظار میرود ناو هواپیمابر هستهای USS John F. Kennedy که در سال ۲۰۲۷ به خدمت وارد خواهد شد، به فناوریهای راداری جدیدتری تجهیز شود که قابلیتهای شناسایی و مدیریت میدان نبرد را بهطور چشمگیر بهبود بخشد.
