نشانه‌هایی که نشان‌دهنده‌ی کاهش آب بدن شما به حد هشدار است

کاهش آب در بدن می‌تواند به عنوان یک بحران جدی در ارتباط با گرما مطرح شود و عوارض خطرناکی همچون اسهال، استفراغ و تب را به همراه داشته باشد؛ به ویژه کودکان و افراد بالای ۶۰ سال در معرض خطر بیشتری برای مبتلا شدن به این وضعیت هستند.

علت‌های کم‌آبی بدن چیست؟

در شرایط نرمال، افراد روزانه از طریق عرق، اشک، تنفس، ادرار و مدفوع مقداری آب از دست می‌دهند. در افراد سالم، این نقصان معمولاً با نوشیدن مایعات و مصرف غذاهایی که سرشار از آب هستند جبران می‌شود، اما زمانی که کسی به شدت بیمار شده و دچار تب، اسهال یا استفراغ می‌گردد، ممکن است به کم‌آبی دچار شود. همچنین، اگر کسی در معرض آفتاب قرار بگیرد و به اندازه کافی آب ننوشد، احتمال بروز کم‌آبی در او وجود دارد. این مشکل زمانی رخ می‌دهد که بدن آب و نمک‌های حیاتی مانند سدیم و پتاسیم را از دست بدهد.

در برخی موارد، کم‌آبی می‌تواند ناشی از مصرف داروهایی مانند مدرها باشد، که مایعات و الکترولیت‌ها را از بدن خارج می‌کنند. به هر حال، هر علتی که باشد، کم‌آبی باید به سرعت درمان گردد.

نشانه‌های کم‌آبی بدن چیست؟

علائم زیر از جمله شایع‌ترین نشانه‌های کم‌آبی بدن هستند، اما هر فرد ممکن است نشانه‌های متفاوتی را تجربه کند:

• احساس تشنگی

• کاهش تعداد ادرار

• خشکی پوست

• احساس خستگی

• سبکی سر

• سرگیجه

• گیجی

• خشکی دهان و غشای مخاطی

• افزایش ضربان قلب و نرخ تنفس

در کودکان، نشانه‌های دیگری ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• خشکی دهان و زبان

• عدم وجود اشک در هنگام گریه

• عدم خیس بودن پوشک برای چند ساعت

• فرورفتگی شکم، چشم‌ها یا گونه‌ها

• بی‌حالی

• کج خلقی

• پوستی که هنگام کشیدن و رها کردن، صاف نمی‌شود.

علائم کم‌آبی می‌تواند شبیه به دیگر بیماری‌ها یا مشکلات پزشکی باشد؛ به همین خاطر، حتماً برای تشخیص دقیق به پزشک مراجعه کنید.

مدیریت کم‌آبی بدن

بسیاری از موارد کم‌آبی را می‌توان در خانه و تحت نظر پزشک درمان کرد. در کودکان، نوع اقدامات غذایی و آبرسانی بسته به دلیل کم‌آبی متفاوت خواهد بود، بنابراین مشاوره با پزشک امری حیاتی است. در موارد خفیف، مصرف مایعات کافی می‌تواند مفید باشد، و بسیاری از نوشیدنی‌های ورزشی که در بازار موجود است، به‌طور مؤثری می‌توانند مایعات و الکترولیت‌ها را بازیابی کنند.

برای موارد کم‌آبی متوسط، ممکن است نیاز به مایعات وریدی داشته باشید. اگر کم‌آبی به موقع شناسایی شود، آبرسانی ساده ممکن است کافی باشد. اما در موارد شدید کم‌آبی، باید به اورژانس مراجعه کنید و بستری شدن در بیمارستان با توجه به تجویز مایعات وریدی ضروری خواهد بود و اقدامات فوری باید انجام شود.

چگونه از کم‌آبی جلوگیری کنیم؟

برای پیشگیری از عوارض منفی کم‌آبی، می‌توان اقدامات زیر را انجام داد:

• در شرایط کاری یا تفریحی زیر نور خورشید، آب زیادی بنوشید؛

• اطمینان حاصل کنید که مایعات بیشتری نسبت به مقدار از دست رفته دریافت می‌کنید؛

• تلاش کنید فعالیت‌های بدنی در هوای آزاد را به ساعات خنک‌تر روز منتقل کنید؛

• نوشیدنی‌های ورزشی مناسب مصرف کنید تا به حفظ تعادل الکترولیت‌ها کمک کنید؛

• برای نوزادان و کودکان خردسال، محلول‌های الکترولیتی مانند پدیالیت می‌تواند در حفظ تعادل الکترولیت‌ها در زمان بیماری یا قرار گرفتن در معرض گرما مؤثر باشد. از تهیه محلول‌های مایعات و نمک در خانه برای کودکان خودداری کنید.

گرمازدگی یا سکته گرمایی چیست؟

گرمازدگی، شدیدترین نوع بیماری ناشی از گرماست که ممکن است حیات فرد را تهدید کند و به‌خاطر قرارگیری بلندمدت و شدید در معرض آفتاب بروز می‌کند. در این حالت، فرد به حد کافی عرق نمی‌کند تا دمای بدن خود را کاهش دهد. سالمندان، نوزادان، افرادی که در فضای باز فعالیت می‌کنند، افرادی با مشکلات روانی، چاقی، گردش خون ضعیف و همچنین اشخاصی که داروهای خاص مصرف می‌کنند یا الکل می‌نوشند، بیشتر در معرض خطر گرمازدگی قرار دارند. این حالت به سرعت پیشرفت کرده و نیازمند درمان فوری پزشکی است.

چه چیزی موجب گرمازدگی می‌شود؟

بدن ما گرمای داخلی زیادی تولید می‌کند و معمولاً این گرما را با تعریق و تابش آن از طریق پوست کاهش می‌دهد. اما در شرایط خاص، نظیر گرمای شدید، رطوبت بالا یا انجام فعالیت‌های سنگین در روزهای گرم، سیستم خنک‌کننده ممکن است کارایی خود را از دست بدهد و بدین ترتیب دمای بدن به سطوح خطرناک برسد. اگر فرد نیز دچار کم‌آبی شده باشد و نتواند به اندازه کافی عرق کند تا خود را خنک کند، دمای داخلی بدن به سطوح خطرناک افزایش می‌یابد.

علائم گرمازدگی چیست؟

شایع‌ترین علائم گرمازدگی به شرح زیر است، اما هر فرد ممکن است نشانه‌های متفاوتی داشته باشد.

این نشانه‌ها شامل موارد زیر است:

• سردرد

• سرگیجه

• گیجی یا آشفتگی ذهنی

• احساس خستگی یا بی‌حالی

• بروز تشنج

• پوستی گرم، خشک و بدون عرق

• دمای بالای بدن

• از دست دادن هوشیاری

• ضربان قلب سریع

• توهم

علائم سکته گرمایی ممکن است به سایر شرایط پزشکی شباهت داشته باشد؛ بدین‌جهت، همیشه برای تشخیص به پزشک مراجعه کنید.

بیماری‌های مرتبط با گرما و ورزشکاران نوجوان
۳ نکته اصلی که والدین و مربیان باید مد نظر داشته باشند این است که بیماری‌های ناشی از گرما یک نگرانی جدی برای هر کسی است که در طول تابستان فعالیت‌های ورزشی سنگین انجام می‌دهد. محصول‌پذیرترین افراد شامل جوانان ورزشکار هستند که ممکن است ندانند چه زمانی باید استراحت کرده و بدن خود را خنک نگه دارند.

درمان گرمازدگی

اهمیت فوری درمان به شدت ضرر آور است، زیرا گرمازدگی می‌تواند منجر به آسیب دائمی یا مرگ شود. در این راستا، چند اقدام فوری وجود دارد که می‌توانید در حین انتظار برای کمک انجام دهید:

• فرد را به سایه منتقل کنید؛

• لباس‌های او را درآورده و به آرامی آب خنک را بر روی پوست بمالید و سپس آن را باد بزنید تا تعریق تحریک گردد؛

• کمپرس‌های یخی را بر روی کشاله ران و زیر بغل قرار دهید؛

• فرد را در مکان خنک بخوابانید و پاهایش را کمی بالا نگه دارید؛

• هر اقدامی که به سرعت کاهش دما کمک کند، انجام دهید.

مایعات داخل وریدی (IV) معمولاً جهت جبران فقدان مایعات و الکترولیت‌ها ضرورت دارند. استراحت در بستر معمولاً توصیه می‌شود و دمای بدن ممکن است تا چند هفته بعد از تجربه گرمازدگی به صورت غیرطبیعی نوسان داشته باشد.

چگونه می‌توان از گرمازدگی جلوگیری کرد؟

تدابیر احتیاطی موجود به شما کمک خواهد کرد تا در برابر عوارض ناشی از گرمازدگی محافظت کنید و شامل موارد زیر است:

• در حین فعالیت‌های خارج از منزل، به ویژه در روزهای گرم، مقدار زیادی مایعات بنوشید. آب و نوشیدنی‌های ورزشی گزینه‌های مناسبی هستند. از نوشیدن چای، قهوه، نوشابه و الکل کافئین‌دار خودداری کنید، زیرا ممکن است منجر به کم‌آبی بدن شوند؛

• لباس‌های سبک و گشاد با بافت متراکم و رنگ‌های روشن بپوشید؛

• ورزش‌های شدید را به زمان‌های خنک‌تر روز منتقل کنید؛

• از کلاه، عینک آفتابی و چتر برای محافظت در برابر اشعه خورشید استفاده کنید؛

• به تدریج زمان قرارگیری در معرض آفتاب را افزایش دهید تا بدن شما به گرما عادت کند؛

• در طول فعالیت‌های خارج از منزل، به‌صورت منظم مایعات مصرف کنید و با اسپری آب به جلوگیری از گرمازدگی کمک کنید؛

• در روزهای گرم و مرطوب، سعی کنید مدت زمان بیشتری را در داخل منزل بگذرانید؛

• هرگز کودکان یا حیوانات خانگی را در روزهای گرم و آفتابی در داخل خودرو رها نکنید.

اگر در مناطق گرم زندگی می‌کنید و بیماری مزمنی دارید، با پزشک خود در مورد اقدامات احتیاطی اضافی که می‌توانید برای محافظت از خود در برابر گرمازدگی انجام دهید، مشورت کنید.