پیوند شگفتآور بین ویژگیهای مزاج و رنگ دندانها
آیا تا به حال به این موضوع فکر کردهاید که چرا برخی افراد با اینکه به خوبی به بهداشت دهان و دندان خود توجه میکنند، اما دندانهایشان هنوز هم رنگ کدر و زردی دارند؟ در طب سنتی ایرانی، رنگ دندانها تنها به دلیل عدم مسواک زدن یا مصرف چای و قهوه تعبیر نمیشود؛ بلکه به نوع مزاج داخلی فرد نیز بستگی دارد. مزاجهای مختلف—گرم، سرد، خشک و تر—هر کدام به نوعی کیفیت، رنگ و استحکام دندانها را تحت تاثیر قرار میدهند. در این مقاله، به کاوش دنیای جذاب مزاجشناسی میپردازیم و از رازهایی که دندانها در مورد بدنه و طبع ما فاش میکنند، پرده برمیداریم.
به نقل از بهداشت نیوز، آیا مطلع بودهاید که مزاج هر شخص میتواند بر رنگ دندانها و لثهها تأثیر بگذارد؟ اگر کسی ادعا کند که با اینکه به طور منظم مسواک میزند و بهداشت دهان و دندان را رعایت میکند، اما هنوز دندانهایش سفید نیستند، ادعای او چندان بیاساس نیست. به همین ترتیب، اگر فردی بدون نیاز به مواد سفیدکننده مصنوعی دندانهای سفیدی داشته باشد، همچنین حقیقت دارد. باور اینکه جنس دندانها به طور ذاتی خراب یا آهکی است و مسواک زدن هیچ کمکی نمیکند، یک اشتباه رایج است. اگر این موضوع برای شما هم جذاب است، ما را در ادامه مطلب همراهی کنید:
آیا ارتباطی بین مزاج افراد و رنگ دندان آنها وجود دارد؟
بله، رنگ دندانها به نوع مزاج مربوط است و دندان نیز مانند سایر اعضای بدن، مزاج خاص خود را دارد. با توجه به نوع مزاج، میتوان به رنگ دندانها پی برد.
افرادی که مزاج صفراوی دارند؛ رنگ دندانهایشان زرد یا متمایل به زرد است.
افرادی که مزاج دموی دارند؛ دندانهایشان تمایل به یک تیرگی یا زردی دارند و درخشش کمتری را نشان میدهند.
کسانی که مزاج سوداوی دارند؛ معمولاً دندانهای تیره اما مقاومی دارند که در برابر پوسیدگی کمتر آسیبپذیرند.
در مقابل، اکثریت افرادی که مزاج بلغمی دارند، دندانهایی کاملاً سفید دارند.
نکته: این نکته قابل ذکر است که رنگ دندانها ممکن است به دلیل پوسیدگی ناشی از عدم رعایت اصول بهداشت دهان و دندان و ترمیم زیبایی مانند بلیچینگ و کامپوزیت، تحت تأثیر قرار گیرد و در این طبقهبندی قرار نمیگیرد.
آیا رنگ لثه هم میتواند نشانهای از مزاج دندان باشد؟
اگر لثهها در حالت سالم بوده و هیچ التهاب یا عفونتی وجود نداشته باشد، میتوان با توجه به رنگ لثه به مزاج دندان پی برد. در این حالت، رنگ لثه را میتوان به چهار دسته تقسیم کرد:
اگر رنگ لثه متمایل به زرد باشد، نشانگر مزاج صفراوی بوده.
اگر رنگ لثه نزدیک به سفید باشد، نمایانگر مزاج بلغمی است.
اگر رنگ لثه متمایل به قرمز باشد، نشاندهنده مزاج دموی است.
اگر رنگ لثه به تیرگی و کبودی گرایش داشته باشد، بیانگر مزاج سوداوی دندان است.
آیا مزاج بر روی آسیبپذیری و جنس دندانها تأثیرگذار است؟
بله، در مزاجهای مختلف شکل، رنگ و میزان آسیبپذیری دندانها متغیر است. نسبت تأثیر مزاج بر آسیبپذیری، به ویژه پوسیدگی دندان، نسبتاً ناچیز است. دلایل اصلی بروز این مشکلات بیشتر ناشی از عدم رعایت بهداشت دهان و دندان و عدم توجه به اصول بهداشتی، درمان ترشحات پشت حلق و مشکلات گوارشی است. به گونهای که:
اگر ترشحات (نزلههایی) که از سینوسها و قسمت بالایی سر به حفره دهان منتقل میشوند، درمان نشوند، باعث پوسیدگی دندانها و تغییر رنگ آنها میشوند.
خوابیدن بلافاصله بعد از غذا، به ویژه پس از مصرف غذاهای نفاخ، میتواند موجب فساد مواد غذایی در معده شود. بخارهای ناشی از این فساد، به بافت دندان و مینای آن آسیب میزند.
افرادی که به طور مرتب به رفلاکس یا استفراغ مبتلا میشوند، دندانهایشان از آسیب بیشتری رنج میبرد؛ زیرا در موارد رفلاکس، گاهی مواد غذایی به همراه اسید معده به دهان میرسد و اسید معده به دندانها آسیبهای جدی وارد میآورد و موجب تخریب مینای دندان میشود که منجر به حساسیت دندانها خواهد شد.
بین مزاجها، دندانهای افراد صفراوی یا کسانی که به سوءمزاج صفراوی مبتلا هستند، معمولاً بیشتر در معرض آسیبپذیری، به ویژه پوسیدگی قرار دارند.
چرا با وجود مراقبت و مسواک زدن، باز هم دندانهایمان خراب میشوند؟
دلایل زیادی وجود دارد که منجر به پوسیدگی و تغییر رنگ دندانها میشود، اما پرکاربردترین و رایجترین دلیل، عدم رعایت بهداشت دهان و دندان است. همچنین عوامل دیگری چون نوع رژیم غذایی، نحوه و دفعات مسواک زدن، درمان مشکلات گوارشی و ترشحات پشت حلق در این مسئله دخیل هستند.
گاهی افرادی به دندانپزشک مراجعه میکنند که ممکن است روزانه سه بار مسواک بزنند، اما هنوز دندانهای پوسیدهای داشته باشند. نکتهای که باید توجه داشت این است که روش صحیح مسواک زدن نیز بسیار مهم است. گاهی یک بار مسواک زدن در روز با یک مسواک مناسب و به شیوه درست و به مدت کافی، مؤثرتر از سه بار مسواک زدن به شیوه نادرست است. علاوه بر این، رعایت اصول تغذیه نیز اساسی و حائز اهمیت است.
آیا جنس دندان میتواند در افزایش میزان پوسیدگی تأثیرگذار باشد؟
خیر، جنس دندان تمامی افراد یکسان است؛ اما ساختار شیمیایی دندانها ممکن است در افراد متفاوت باشد.
این پیشفرض که چون یکی از والدینم دندانهایی مشابه من داشتند یا آب منطقهای که در آن زندگی میکنم به دندانها آسیب زده، علت پوسیدگی است، به طور کلی نادرست تلقی میشود.
جنس دندانها در کل یکسان است، ولی ارث یا مزاج ممکن است بر کیفیت دندان تأثیرگذار باشد که این تأثیرگذاری بسیار ناچیز است. دلیلی که بیشتر سبب پوسیدگی دندانها میشود، عدم رعایت بهداشت دهان و دندان است.
بعضی افراد بر این باورند که پوسیدگی دندانهایشان ناشی از بد بودن جنس آنهاست. این افراد تصور میکنند که دندانهایشان آهکی یا گچی است و از این رو از نظافت آنها ناامید هستند. ولی با بررسیها مشخص میشود که جنس دندانهای آنها تفاوتی چندانی با دیگران ندارد و مشکل اصلی ناشی از عدم آگاهی یا رعایت نکردن نکات بهداشتی، تغذیهای و درمانی است.
علاوه بر این، تحقیقات نشان داده که میزان مواد معدنی دندان در شروع پوسیدگی آنها تأثیری اندک دارد و این دو عامل به اندازهای که برخی افراد تصور میکنند، در پوسیدگی دندانها تأثیرگذار نیستند.
چرا برخی افراد با کمترین رسیدگی به دهان و دندان، دندانهایی کاملاً سالم و بدون پوسیدگی دارند؟
این شرایط به ساختار و آرایش دندانهای افراد مرتبط است.
افرادی که دندانهایشان فاصله دارند، میتوانند از تجمع و باقیماندن مواد غذایی در دندانهای خود جلوگیری کنند. این افراد حتی با استفاده از یک مسواک ساده، میتوانند مواد غذایی را به آسانی از دندانهای خود پاک کنند. اما برعکس، افرادی که دندانهای فشرده و بدون فاصله دارند، بیشتر در معرض پوسیدگی هستند. بعلاوه، پوسیدگی دندان در این افراد ممکن است به صورت پنهان باشد و یکباره نمایان شود.
دهانشویههای طبیعی
با برخی گیاهان و دهانشویههای طبیعی آشنا شوید:
هدف این بخش، معرفی چند نوع گیاه و استفاده از آنها به عنوان دهانشویههای گیاهی و طبیعی است که تاثیر درمانی آنها قابل توجه است.
دهانشویهها به چرخاندن مایعات مختلف در دهان برای پاکسازی فیزیکی و اعمال اثرات درمانی روی لثهها، دندانها، زبان و دیگر عناصر موجود در حفره دهان اطلاق میشود. واضح است که اگر این عمل در فضای گلو و حنجره انجام گیرد، دیگر به آن دهانشویه نمیگوییم و به آن «غرغره» میگوییم.
بابونه
بابونه خاصیت ضد التهابی دارد.
اگر لثههای شما ملتهب شدهاند، میتوانید جوشانده این گیاه را به تنهایی یا با جوشانده پوست انار به عنوان دهانشویه به کار برید.
سماق
ضد میکروبهای قوی دهانی است.
برای جلوگیری و برطرف کردن میکروبهای اضافی در دهان، میتوانید آن را با آب جوش مخلوط کرده و در دهان بچرخانید.
ترکیب سماق قرمز یا قهوهای و گرد غوره و غرغره آن در دهان در درمان زخمها و آفت و جلوگیری از خونریزی لثهها مؤثر است.
نعناع
نعناع در مقابله با پلاک دندانی تأثیرگذار است.
جوشانده گیاهان نعناع، پونه و آویشن در آب و صافکردن عصاره آن، به عنوان ضدعفونیکننده فضای دهان عمل کرده و معمولاً برای درمان استفاده نمیشوند، بلکه بیشتر به لحاظ پیشگیرانه بهرهبرداری میگردند.
شما همچنین میتوانید از ترکیب نعناع و بومادران برای تهیه دهانشویه استفاده کنید.
سواک یا چوب مسواک
اگرچه روش استفاده اصلی چوب مسواک مشابه شیوه رایج است، اما جوشاندن چوب و به کار بردن عصاره آن به عنوان دهانشویه اثرات درمانی و پیشگیرانه فوقالعادهای در مقابله با مشکلات دهان و دندان دارد. به علاوه، استفاده مستمر از این دهانشویه تأثیر خوبی در پیشگیری از جرم دندان و تغییر رنگ دندانها دارد، از جمله:
رنگ دندانها را سفید کرده و ضدعفونی میکند.
از پوسیدگی دندان و ایجاد پلاک و خونریزی لثه جلوگیری کرده و موجب تقویت لثه و استحکام دندانها میشود.
میخک
میخک پرمصرفترین گیاه برای تسکین دنداندرد است.
دهانشویهای با عصاره میخک، داروی مناسبی برای بسیاری از دنداندردها محسوب میشود.
پوست انار ، رب انار
یک داروی ارزان و مؤثر است؛ جوشانده پوست انار به عنوان دهانشویه:
یک درمان عالی برای انواع عفونتها، زخمها و آفت دهان به شمار میرود.
لثههای ضعیف را تقویت کرده و خونریزی آنها را – به خصوص در حین مسواک زدن – متوقف میکند.
با مرور زمان، لقی دندانها را برطرف میکند.
نگهداشتن دانههای انار و مصرف رب انار شیرین در دهان، به تقویت سیستم دندانی و لثهها کمک میکند.
تحلیل رفتن لثه یکی از مشکلات شایع در افراد مسن است و میتوان به این افراد توصیه کرد که پوست انار را به صورت قالب روی لثه خود نگه دارند.
گلاب و گلسرخ
در مواردی که بوی بد دهان یا کریپتهای لوزه وجود دارد که عمدتاً عامل این بوی ناخوشایند میشوند، میتوان با ترکیب یک استکان گلاب، ۳ یا ۴ قاشق سرکه و کمی گل سرخ (یا نسبت ۵ به ۱ بین گلاب و سرکه) یک دهانشویه تهیه کرد و روزی ۲ تا ۳ مرتبه در دهان و حلق غرغره کرد.
این ترکیب علاوه بر خوشبو کردن دهان، در درمان انواع عفونتهای دهان و دندان، سستی لثهها و خونریزی آنها به هنگام مسواک زدن، لقی دندانها، درمان زخمها و جوشهای فضای دهان و پیشگیری و درمان آفت بسیار مؤثر واقع میشود.
اگر به علت وجود زخم یا آفت، استفاده از این دهانشویه موجب سوزش شد، اگر نمیتوانید تحمل کنید، میتوانید تا زمان بهبود، از گلاب به تنهایی استفاده کنید.
اگر با استفاده از این دهانشویه حس کُند شدن دندانها دارید، میتوانید میزان سرکه را در آن کاهش دهید.
غرغره دهانشویه
فلوس و تخم گشنیز
این دو گیاه میتوانند تأثیر مناسبی در درمان برفک نوزادان داشته باشند.
بهترین روش این است که عصاره آنها را به طور مرتب با استفاده از گوش پاک کن، روی نقاط خاص در دهان نوزاد بمالیم.
بزرگترها نیز میتوانند به تأثیر این دهانشویهها در مبارزه با آفت بهرهبرداری کنند.
زیره سبز
غرغره جوشانده زیره سبز نیز در کاهش التهاب و عفونت مؤثر است.
محلول آب نمک به عنوان ضدعفونیکننده بسیار مفید برای حفره دهان و گلو عمل میکند.
نحوه تهیه عصاره گیاهان به عنوان دهانشویه
برای تهیه عصاره با جوشاندن: مقداری از گیاه را با مقدار مناسبی از آب حدود نیم ساعت با حرارت کم بجوشانید؛ سپس آن را صاف کرده و پس از خنک شدن مصرف نمایید. این عصاره بهتر است در یخچال نگهداری شود، اما توجه داشته باشید که عصارههایی که از این روش تهیه میشوند، معمولاً بیش از ۲-۳ روز دوام ندارند و بهتر است به صورت روزانه تهیه شوند.
استفاده از عرقیات گیاهی: عرقیات برخی از این گیاهان که در بازار داروهای گیاهی موجود است، نیز میتواند به عنوان عصاره استفاده شود، اما به دلیل عدم اطمینان از مراحل تولید این عرقیات، این روش چندان توصیه نمیشود.
نکات پایانی
1) دهانشویهها و مواد پاککننده دندانی که به طور روزانه استفاده میشوند، نباید از مواد گرم (از نظر دمایی) و تند تولید شده باشند؛ زیرا ممکن است باعث زبر شدن دندان، تجمع چرک و تغییر رنگ دندانها شود و همچنین به لبه لثه که به دندانها چسبیده آسیب برسانند.
2) امروزه برای حفظ سلامت دندانها توصیه میشود که با مسواک نرم و خمیردندان مناسب مسواک بزنید و از خلال دندان یا نخ دندان استفاده کنید. البته خمیردندان نباید حاوی مواد سفیدکننده باشد زیرا ممکن است به مینای دندان آسیب رسانده و حساسیت آنها را افزایش دهد.
3) هنگام استفاده از خلال یا نخ دندان، باید به گونهای عمل کنید که به دندان و ناحیه اطراف آن آسیبی نرسد.
4) از دیدگاه طب سنتی، مسواک باید از چوبی شود که برای دندانها مفید باشد، همچون چوب اراک، زیتون یا چوب مخمل که خاصیت جلا دهندگی هم دارند. البته تا زمانی که فرد از کیفیت چوب مسواک مطمئن نیست، بهتر است از آن استفاده نکند. برخی چوبها به محض تماس با دندانها ممکن است آسیب بزنند و نکته حائز اهمیت این است که پس از هربار استفاده، قسمت مصرف شده باید بریده و دور انداخته شود.
چوب مسواک
5) در متون قدیمی ذکر شده است که برای جلوگیری از ساییدگی دندانها در خواب، میتوانید قبل از خواب دندانها را با روغن چرب کنید به گونهای که اگر مزاج دندان گرم باشد، از روغن گل سرخ یا روغن آسم و اگر سرد باشد، از روغن ناردین یا بابونه استفاده شود.
