در نهایت کدام نوع نمک برای مصرف مناسبتر است؟
اخیراً برخی افراد فرصتطلب با انتشار تبلیغاتی علیه نمک یددار و طرح ادعاهای نادرستی مانند افزایش سقط جنین بر اثر مصرف این نوع نمک، بدون توجه به دانش و دستاوردهای علمی بشر، به شدت اقدام به ترویج انواع نمکها نظیر نمک دریا، نمکهای آبی، صورتی و معدنی کردهاند.
بر اساس گزارش بهداشت نیوز، سابقاً یکی از چالشهای بهداشتی در کشور ایران کمبود ید به شمار میرفت. در سال ۱۳۴۸، انستیتو تغذیه ایران نخستین بررسیهای خود را در این ارتباط انجام داد و متوجه شد که تعداد زیادی از مردم در مناطق مختلف دچار کمبود ید و گواتر هستند که این وضعیت منجر به مشکلات جسمی و عوارض عصبی جدی میشود.
در سال ۱۳۶۰، بیمارستان طالقانی و مرکز تحقیقات غدد درونریز ایران تحقیقات دیگری را در این زمینه انجام دادند و به این نتیجه رسیدند که مسئله کمبود ید و گواتر از جمله مسائل جدی است. از آن زمان، بررسیهای گستردهای آغاز شد و سرانجام در سال ۱۳۶۸، با تلاشهای فراوان، طرح یددار کردن همه نمکهای طعامی که تولید میشوند، به مرحله اجرا درآمد و مجبور به ید دار کردن تمامی نمکهای کشور در سال ۱۳۷۳ شد.
از زمان عمومی شدن تولید و مصرف نمک یددار، نه تنها کاهش چشمگیری در موارد گواتر در جامعه مشاهده شده، بلکه اختلالات ناشی از کمبود ید، از جمله مشکلات شنوایی و عقبماندگیهای ذهنی نیز به شکلی محسوسی کاهش یافته و ضریب هوشی کودکان به طرز قابل توجهی افزایش یافته است.
نمک دریا ممکن است ید کافی نداشته باشد
نمک دریا به لحاظ ید، میزان کافی را دارا نیست و مصرف طولانیمدت آن به دلیل عدم تصفیه میتواند مضراتی به همراه داشته باشد؛ بنابراین تحت هیچ شرایطی نباید نمک دریا به عنوان جایگزینی برای نمکهای یددار در نظر گرفته شود. وجود ید برای سنتز هورمونهای تیروئید حیاتی است؛ چرا که غده تیروئید به عنوان مصرفکننده اصلی ید در بدن عمل میکند و کمبود آن به اختلالاتی در عملکرد تیروئید منجر میشود که نمک یددار از بروز آن جلوگیری مینماید.
البته در زمان بارداری، حتی این مقدار ید نیز نمیتواند نیازهای مادر باردار را به طور کامل تامین نماید؛ بنابراین زنان حامله علاوه بر مصرف منظم نمک یددار، لازم است از مکملهای حاوی ید نیز بهرهمند شوند.
برای حفظ سلامتی، تنها نمکهای یددار را مصرف کنید
نمک دریا و دیگر نمکهای رنگارنگ موجود در بازار از نظر ید فاقد آمار کافی هستند و مصرف مداوم آنها، به ویژه در دوران بارداری، میتواند عملکرد تیروئید جنین را مختل کند و این اختلالات ممکن است در دوره نوزادی و کودکی به شکل اختلالات عصبی، عقبماندگی ذهنی و کاهش ضریب هوشی بروز یابد.
علاوه بر مشکلات ذکرشده، نمکهای دریا دارای ناخالصیهای زیادی نظیر فلزات سنگین (مانند سرب، کادمیوم و جیوه) هستند که مصرف طولانیمدت آنها میتواند آسیبزا باشد.
تاکنون هیچیک از انجمنها و مراکز علمی معتبر داخلی و بینالمللی به مردم توصیه نکردهاند که نمک دریا یا نمکهای رنگی بدون ید را به جای نمک یددار مصرف کنند و کارشناسان و محققان این حوزه در کشورهای مختلف نیز به شدت استفاده از نمک دریا را ممنوع اعلام کردهاند؛ بنابراین به شدت توصیه میشود که افراد برای حفظ سلامتی خود و دیگران تنها از نمکهای یددار استفاده کنند، چرا که این کار نه تنها نیاز به ید را برطرف میکند، بلکه هیچگونه ضرر و زیانی نیز برای آنان ندارد.
البته افراد مبتلا به فشار خون بالا بایستی بهطور کلی میزان کمتری نمک مصرف کنند. انجمن غدد درونریز ایران بر اساس وظایف علمی و حرفهای خود با تمام قوا در برابر ادعاهای شبه علمی و غیرعلمی پیشنهاد جایگزینی نمک یددار با نمکهای دریا و رنگی ایستادگی کرده و از مسئولان و دستاندرکاران حوزه سلامت درخواست کرده است که به اطلاعرسانی شفاف و گسترده و نیز اقدامات عملی مؤثر جهت حفظ سلامتی هموطنان بپردازند.
