چگونه استرس مزمن می‌تواند به سلامت قلب آسیب برساند؟

محققان در یکی از بزرگ‌ترین تحقیقات انجام‌شده در این حوزه، داده‌های نزدیک به ۴۸۰ هزار نفر بزرگسال را در پایگاه داده UK Biobank بررسی کردند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد افرادی که با التهاب مزمن بیشتری مواجه هستند، علاوه بر تغییرات در ساختار قلب، در خطر بالاتری برای وقوع وقایع مهم قلبی‌عروقی قرار دارند. این نتایج در نشریه European Journal of Preventive Cardiology منتشر شده است.

التهاب مزمن چیست و چرا برای قلب اهمیت دارد؟
التهاب یک بخش طبیعی از سیستم ایمنی بدن به حساب می‌آید که در زمان ابتلا به عفونت یا جراحت، به محافظت و بازسازی بافت‌ها کمک می‌کند. مشکل زمانی رخ می‌دهد که این حالت به طور مزمن و با شدت خفیف برای مدت طولانی ادامه یابد.

پژوهشگران این وضعیت را با عنوان التهاب مزمن سطح پایین می‌شناسند؛ حالتی که ممکن است بدون ایجاد علائم مشهود، برای مدتی طولانی در بدن وجود داشته باشد.

در مطالعه اخیر، محققان از نشانگری خونی به نام GlycA برای بررسی وضعیت التهاب استفاده کردند و اطلاعات آن را با داده‌های ژنتیکی و تصویربرداری‌های قلب تلفیق کردند. هدف این کار، یافتن رابطه‌ای میان التهاب مزمن، تغییرات ساختاری در قلب و خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی بود.

خطر بروز حمله قلبی و سکته مغزی چقدر افزایش یافته است؟
یکی از نتایج کلیدی این پژوهش مربوط به افرادی بود که بالاترین سطح التهاب را داشتند.

یافته‌ها نشان می‌دهد افرادی که در ۲۰ درصد بالای میزان التهاب قرار داشتند، در مقایسه با افرادی که در ۲۰ درصد پایین‌تر قرار دارند، با ۴۳ درصد افزایش خطر حمله قلبی یا سکته مغزی مواجه بودند.

این ارتباط حتی در افرادی که قبلاً بیماری قلبی شناخته‌شده‌ای نداشتند نیز مشاهده شد.

اما باید توجه داشت که این یافته به معنای آن نیست که هر فردی که تحت استرس یا التهاب قرار دارد، حتماً دچار حمله قلبی یا سکته مغزی خواهد شد. این تحقیق یک مطالعه مشاهده‌ای است و به بررسی ارتباط میان عوامل مختلف پرداخته است؛ از این رو نمی‌توان نتیجه گرفت که استرس یا التهاب به تنهایی و به طور مستقیم منجر به این بیماری‌ها می‌شود.

قلب ممکن است پیش از بروز علائم تغییرات کند
یکی از جنبه‌های جالب این پژوهش، بررسی ساختار قلب با استفاده از تصویربرداری بود.

تحقیقات نشان داد افراد با سطوح بالای التهاب، نشانه‌هایی از تغییرات ساختاری در قلب مانند ضخامت دیواره‌های قلب، کاهش اندازه برخی حفره‌های قلب و اختلال در پر شدن قلب را نشان می‌دادند.

اهمیت این یافته در این است که چنین تغییراتی ممکن است مدت‌ها قبل از اینکه فرد نشانه‌های ظاهری بیماری قلبی را تجربه کند، بروز کنند.

به عبارتی، برخی فرآیندهای مرتبط با آسیب قلبی می‌توانند به طور خفی و بدون علائم دردناک قفسه سینه آغاز شوند.

ارتباط استرس روانی با التهاب چیست؟
محققان همچنین ارتباط قابل توجهی میان سطوح التهاب و عواملی همچون فشار روانی، شرایط اقتصادی و اجتماعی نامطلوب، سیگار کشیدن و تجمع چربی در بدن یافتند.

این موضوع نشان می‌دهد که سلامت قلب تنها تحت تأثیر یک عامل مشخص نیست و مجموعه‌ای از عوامل جسمی، ذهنی، اجتماعی و ژنتیکی می‌تواند در وضعیت التهاب بدن نقش‌آفرینی کند.

طبق اظهارات محققان، شرایط نامطلوب زندگی و مشکلات سلامت روان می‌توانند از طریق فرآیندهای بیولوژیک مختلف، با افزایش التهاب همراه شوند و در نهایت بر سلامت قلب تاثیر بگذارند.

نقش ژنتیک در میزان آسیب‌پذیری
این مطالعه همچنین به بررسی تأثیر عوامل ژنتیکی پرداخته است.

یافته‌ها حاکی از آن است که برخی افراد ممکن است از نظر ژنتیکی نسبت به آثار التهاب آسیب‌پذیرتر باشند و دیگران مقاوم‌تر باشند. این موضوع می‌تواند توضیح‌دهنده تفاوت در پیامدهای افراد در شرایط مشابه زندگی باشد.

با این حال، پژوهشگران تأکید نموده‌اند که داشتن زمینه ژنتیکی یا قرارگیری در شرایط نامطلوب به معنای آن نیست که فرد حتماً به بیماری قلبی دچار خواهد شد. عوامل قابل تغییر همچنان می‌توانند خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی را کاهش دهند.

عوامل مؤثر بر افزایش التهاب مزمن چه هستند؟
نتایج این تحقیق مجدداً توجه را به مجموعه‌ای از عوامل خطر قابل تغییر جلب می‌کند. از جمله عواملی که در این مطالعه با التهاب مرتبط بودند می‌توان به سیگار کشیدن، چربی اضافی بدن، مشکلات سلامت روان، کم‌تحرکی و شرایط اقتصادی و اجتماعی نامطلوب اشاره کرد.

این یافته‌ها نشان‌دهنده آن است که حذف یک عامل به طور مستقل نمی‌تواند از بروز بیماری قلبی جلوگیری کند؛ بلکه سلامت قلب نتیجه تعامل یک سری از عوامل است.

بنابراین، پیشگیری از بیماری‌های قلبی باید بر پایه یک رویکرد جامع باشد که شامل کنترل فشار خون، قند خون و چربی خون و همچنین توجه به عوامل مرتبط با سبک زندگی و سلامت روان باشد.

آیا آزمایش التهاب می‌تواند بیماری قلبی را زودتر شناسایی کند؟
یکی از موضوعات مهمی که این مطالعه مطرح می‌کند، امکان استفاده از نشانگرهای التهابی برای شناسایی افرادی در معرض خطر است.

محققان پیشنهاد کرده‌اند که ترکیب اطلاعات مرتبط با نشانگرهای التهاب در خون، داده‌های ژنتیکی و سایر عوامل خطر می‌تواند در آینده به شناسایی افرادی که احتمال بالایی برای ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی دارند، کمک کند.

با این حال، این موضوع به معنای آن نیست که اندازه‌گیری یک نشانگر التهابی به تنهایی می‌تواند بیماری قلبی را تشخیص دهد یا جایگزین ارزیابی پزشکی شود. برای دستیابی به کاربردهای بالینی گسترده‌تر، نیاز به تحقیقات بیشتری وجود دارد.

امید به درمان‌های ضدالتهابی برای پیشگیری از بیماری قلبی
پژوهشگران همچنین تعدادی از پروتئین‌های التهابی از خانواده اینترلوکین-۱ و TNF را به عنوان عوامل احتمالی مرتبط با تغییرات قلبی شناسایی کردند.

برخی از این مسیرهای التهابی هم‌اکنون نیز در مطالعات دارویی مورد بررسی قرار دارند. لذا، نتایج این پژوهش می‌تواند کمک‌هزینه‌ای برای تحقیقات آینده در زمینه استفاده از درمان‌های ضدالتهابی به منظور کاهش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی باشد.

با این حال، نمی‌توان بر اساس این مطالعه نتیجه گرفت که داروهای ضدالتهابی باید برای پیشگیری از بیماری قلبی در افراد سالم تجویز شوند. اتخاذ چنین تصمیماتی نیازمند شواهدی است که از کارآزمایی‌های بالینی و ارزیابی دقیق مزایا و عوارض درمان به دست آمده باشد.

چه اقداماتی برای کاهش التهاب و حفاظ از قلب ضروری است؟
با اینکه همه عواملی که بر التهاب تأثیر می‌گذارند قابل کنترل نیستند، اما برخی از عوامل خطر را می‌توان تغییر داد.

ترک سیگار، داشتن فعالیت بدنی منظم، حفظ وزن در محدوده سالم، مدیریت سلامت روان، خواب کافی، تغذیه متعادل و کنترل عوامل خطر شناخته‌شده مانند فشار خون بالا و دیابت، از جمله اقدامات مهم برای محافظت از سلامت قلب به شمار می‌روند.

این مطالعه همچنین یادآور می‌شود که سلامت روان و شرایط اجتماعی را نباید از سلامت جسم تفکیک کرد. فشارهای مداوم زندگی می‌توانند به طرق بیولوژیک مختلف بر سلامت بدن تأثیر بگذارند و به همین دلیل، توجه به مدیریت استرس و دریافت کمک‌های تخصصی در صورت وجود مشکلات پایدار روانی اهمیت دارد.