آیا مصرف آب به مرطوب کردن پوست کمک میکند؟/ تمایز میان پوست خشک و پوست دهیدراته
الهه جعفرزاده: در سالهای اخیر، توصیه به مصرف آب بهوفور برای حفظ سلامت و زیبایی پوست به یکی از پیامهای رایج در رسانهها، کمپینهای تبلیغاتی آرایشی و مشاورههای پزشکی تبدیل شده است. عدهای بر این باورند که نوشیدن ۸ لیوان آب در روز میتواند از خشکی، چینوچروک و تیرگی پوست جلوگیری کند. اما آیا این ادعا مبنای علمی دارد؟ آیا صرفاً با نوشیدن آب میتوان پوست را مرطوب و جوان نگه داشت؟
درست است که نوشیدن آب برای عملکرد کلی بدن بسیار حیاتی است، اما تأثیر آن بر شادابی و رطوبت پوست، بهویژه در افراد سالم، محدود و غیرمستقیم است. تصور غالب رسانهای مبنی بر اینکه نوشیدن آب زیاد به تنهایی میتواند پوست را جوان، شفاف و فاقد چینوچروک نگه دارد، توسط شواهد علمی تأیید نمیشود. بهمنظور حفظ سلامتی پوست، باید بیشتر بر روی مراقبتهای موضعی، تغذیه سالم، محافظت در برابر عوامل محیطی و سبک زندگی عاقلانه تمرکز کرد. آب، اگرچه عنصر مهمی است، اما بهتنهایی راهحل کاملی نیست.
نقش آب در فیزیولوژی پوست
آب یکی از اجزای حیاتی بدن انسان بوده و تقریباً ۶۰ درصد از وزن بزرگسالان را تشکیل میدهد. پوست، بهعنوان بزرگترین اندام بدن، به آب نیاز دارد تا بتواند عملکردهای خود را به درستی انجام دهد. لایه خارجی پوست (stratum corneum) وظیفه اصلی در حفظ رطوبت و جلوگیری از تبخیر آب را بر عهده دارد. این لایه با استفاده از لیپیدها، پروتئینها و عوامل مرطوبکننده طبیعی (NMF) از پوست در برابر خشکی و آسیبهای محیطی محافظت میکند.
آیا نوشیدن آب مستقیماً پوست را هیدراته میکند؟
تحقیقات نشان میدهند که آب مصرفی ابتدا به وسیله دستگاه گوارش جذب و سپس از طریق جریان خون به اندامهای حیاتی مانند مغز، قلب و کلیهها منتقل میشود. گرچه پوست یک اندام بزرگ است، ولی اولویت دریافت آب آن نسبت به اندامهای دیگر کمتر است. به عبارت دیگر، نوشیدن آب بهتنهایی نمیتواند بهطور مستقیم رطوبت سطحی پوست را افزایش دهد، مگر در شرایط کمآبی شدید.
مطالعات نشان دادهاند که افزایش مصرف آب (دو لیتر اضافی در روز به مدت ۳۰ روز) در افرادی که پیشتر آب کمی مینوشیدند، منجر به بهبود قابلتوجهی در هیدراتاسیون سطحی و عمقی پوست میشود؛ اما این تأثیر در افرادی که قبلاً آب کافی مصرف میکردند، بسیار محدود است.
تفاوت بین پوست خشک و پوست دهیدراته
یکی از اشتباهات متداول، برابر دانستن خشکی پوست با کمآبی پوست است. خشکی پوست ناشی از کمبود چربیهای طبیعی بوده و در مقابل، دهیدراته بودن به کمبود آب در لایههای سطحی پوست اشاره دارد. حتی پوست خشک ممکن است با وجود مصرف زیاد آب همچنان خشک بماند، زیرا مشکل اصلی در سد دفاعی پوست و تولید چربی نهفته است، نه در مقدار آب مصرفی.
عوامل مؤثرتر از نوشیدن آب در سلامت پوست
اگرچه نوشیدن آب برای سلامتی عمومی بدن ضروری است، اما برای حفظ رطوبت و شادابی پوست، عوامل زیر تأثیر بیشتری دارند:
۱. استفاده از مرطوبکنندههایی که حاوی هیالورونیک اسید، گلیسیرین و سرامیدها هستند.
۲. تغذیه سرشار از آنتیاکسیدانها، اسیدهای چرب امگا-۳، ویتامین C و E.
۳. مصرف میوهها و سبزیجات آبدار مانند خیار، هندوانه، کرفس و مرکبات.
۴. محافظت از پوست در برابر اشعههای مضر خورشید با استفاده از کرمهای ضدآفتاب.
۵. پرهیز از دوشهای داغ و استفاده از شویندههای ملایم.
۶. کنترل رطوبت محیط با استفاده از دستگاه بخور در فصول خشک.
در شرایطی مانند گرمازدگی، تب، فعالیتهای شدید بدنی یا بیماریهای کلیوی، کمآبی بدن میتواند به طور مستقیم بر وضعیت پوست اثر بگذارد. در این مواقع، نوشیدن آب کافی میتواند به بهبود خاصیت ارتجاعی پوست، کاهش تیرگی و جلوگیری از پوستهپوسته شدن کمک کند. اما در افراد سالم که بهطور متعادل آب مصرف میکنند، افزایش بیرویه آب تأثیر خاصی بر ظاهر پوست ندارد.
منابع: webmd، byrdie، forefrontdermatology
مترجم: الهه جعفرزاده
۴۷۲۳۲
