آبشیرینکنهای غیرمجاز تهدیدی جدی برای اکوسیستمهای ساحلی
جزایر منحصر به فرد کیش و قشم به عنوان دو جواهر درخشان در خلیج فارس، برای تأمین نیاز خود به آب، به طور فزایندهای به آبشیرینکنها وابسته شدهاند. با این حال، این وابستگی میتواند عواقب خطرناکی بهدنبال داشته باشد، چرا که برخی از این تأسیسات به انجام فعالیتهای غیرمجاز پرداختهاند و این رفتارها تهدیدی جدی برای سلامت محیط زیست مناطق مذکور ایجاد کرده است.
خطر آبشیرینکنهای غیرقانونی تنها معطوف به کیش و قشم نمیشود، بلکه این موضوع زنگ خطری برای دیگر سواحل کشور نیز به شمار میآید که به چنین تأسیساتی روی میآورند. رشد بیرویه و بدون نظارت این تأسیسات، موجب آسیب جدی به پایداری زیستمحیطی میشود و لذا نیازمند یک تجدیدنظر بنیادین در رویکردها هستیم.
آبشیرینکنهای غیرمجاز با تغییر خواص شیمیایی و فیزیکی آب دریا، خسارات جبرانناپذیری به اکوسیستم خلیج فارس وارد میآورند. این تأسیسات با تشدید شوری آب، زیستگاههای طبیعی را نابود میکنند.
تاثیر مخرب توسعه بیرویه ساخت و ساز
مریم محمدی، رئیس اداره محیط زیست منطقه آزاد کیش، میگوید: با در نظر گرفتن اینکه خلیج فارس یک محیط دریایی نیمه بسته است، آبشیرینکنها یکی از عواملی هستند که موجب افزایش شوری آب و آسیب به محیط زیست دریایی میشوند.
وی همچنین به نوعی از آبشیرینکنها که به تبخیر وابستهاند اشاره میکند که در کنار افزایش شوری، باعث بالا رفتن دمای آب نیز میشوند. هر منطقهای که دارای خروجی از این تأسیسات باشد، اکوسیستم آن تحت تأثیر قرار میگیرد و دچار آسیب میشود. علاوه بر این، این تأسیسات غیرمجاز به جای استفاده از آب دریا، به برداشت آب از چاهها نیز پرداختهاند که به منابع آب زیرزمینی لطمه میزند.
رئیس اداره محیط زیست منطقه آزاد کیش تصریح میکند: متأسفانه آبشیرینکنهای غیرمجاز اقدام به برداشت آب به روشهای گوناگونی میکنند که یکی از آنها برداشت از چاههاست؛ این برداشت که در کیش صورت میگیرد، به سفرههای آب زیرزمینی آسیب میزند و مشکلاتی برای منابع آب زیرزمینی کیش به وجود میآورد.
محمدی میافزاید که تنها دو محل در شمال و جنوب کیش و چند محل در بندر صیادی بهطور قانونی آب تولید میکنند و بقیه تأسیسات غیرمجاز هستند. یکی دیگر از عوامل آسیبزا، توسعه بیرویه ساختوساز بدون رعایت ملاحظات زیستمحیطی به شمار میآید.
این مقام مسئول به نهضت زیرزمینسازی در برجسازیها که از حدود سالهای ۹۱ و ۹۲ آغاز شده، اشاره کرده و میگوید: این گودبرداریها در تلاش برای دستیابی به منابع آبهای زیرزمینی، آسیبهای جدی به این منابع وارد آوردهاند.
این وضعیت نشاندهنده این است که عدم وجود نظارت مؤثر و هماهنگ میتواند مسیر توسعه را به سمت و سوی تخریب راهنمایی کند؛ هرچند که محمدی بیان میدارد از سال ۱۴۰۱، اداره محیط زیست کیش به عنوان یکی از اعضای شورای شهرسازی، موفق به جلوگیری از گودبرداریهایی شده که به منابع آب زیرزمینی آسیب میزنند.
مدیر محیط زیست سازمان منطقه آزاد کیش اعلام میکند که هر سه سال یکبار آبهای زیرزمینی در کیش مورد سنجش قرار میگیرند و مناطق پر خطر برداشت آب محدود شدهاند.
محمدی در مورد برداشتهای غیرمجاز گذشته میگوید: این برداشتها در سالهای قبل به سفرههای زیرزمینی آسیب وارد کرده بود که با همکاری دادستانی کیش مسدود گردیدند. آنچه که در کیش و سایر جزایر در حال وقوع است، تنها یک مسئله محلی نیست، بلکه میتواند به عنوان هشدار جدی برای تمامی مناطق ساحلی کشور محسوب شود.
