شکایت جنجالی علیه غولهای هوش مصنوعی؛ ادعای توافق برای کند کردن توسعه AI
شاکیان، که خود را مشترکان پولی سرویسهای ChatGPT، Claude، Grok و Gemini معرفی کردهاند، مدعی هستند چنین هماهنگیای باعث کاهش رقابت میان شرکتها و در نتیجه کاهش ارزشی میشود که کاربران در ازای اشتراکهای پولی دریافت میکنند. با این حال، مطرح شدن این ادعا در دادخواست به معنای اثبات آن نیست و رسیدگی قضایی به این اتهامات ادامه خواهد داشت.
ماجرا از فراخوان مدیرعامل آنتروپیک آغاز شد
یکی از محورهای اصلی پرونده به ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶ بازمیگردد؛ زمانی که داریو آمودِی، مدیرعامل آنتروپیک، در مقالهای با عنوان «باید مرزهای توسعه را با سرعت کنترلشده پیش ببریم» خواستار کاهش سرعت پیشرفت مدلهای پیشرفته هوش مصنوعی شد.
آمودِی استدلال کرده بود که توانایی مدلهای هوش مصنوعی با سرعتی افزایش مییابد که از توانایی محققان برای درک و کنترل آنها جلو زده است. او در عین حال خواستار توقف کامل توسعه هوش مصنوعی نشد و بر ایجاد زمان بیشتر برای توسعه سازوکارهای ایمنی تأکید کرد.
این پیشنهاد بلافاصله با واکنش مدیران دیگر شرکتها روبهرو شد. سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، اعلام کرد با آمودِی درباره ضرورت کنترل سرعت توسعه مدلهای پیشرفته موافق است. ایلان ماسک نیز در واکنشی کوتاه از دیدگاه آمودِی حمایت کرد. دمـیس هاسابیس از Google DeepMind نیز از رویکردهای ایمنی مطرحشده حمایت کرده است.
شاکیان چه چیزی را تبانی میدانند؟
در دادخواست، این واکنشهای عمومی بخشی از شواهدی معرفی شدهاند که به گفته شاکیان، نشاندهنده هماهنگی میان رقبای صنعت است. آنها همچنین به بیانیهای در ژوئیه ۲۰۲۶ اشاره کردهاند که در آن برخی کارکنان ارشد آزمایشگاههای هوش مصنوعی درباره فشار رقابتی شدید و دشواری کاهش یکجانبه سرعت توسعه صحبت کرده بودند.
استدلال شاکیان این است که شرکتها میتوانند بهصورت مستقل تصمیم بگیرند توسعه برخی فناوریها را به دلایل ایمنی کند کنند، اما نباید با یکدیگر برای محدود کردن رقابت به توافق برسند. از نگاه آنها، اگر شرکتهای رقیب درباره سرعت پیشرفت فناوری توافق کنند، این اقدام میتواند پیامدهایی متفاوت از تصمیم مستقل هر شرکت داشته باشد.
آمودِی خود نیز به مشکل ضدانحصار اشاره کرده بود
نکته قابل توجه این است که آمودِی پیش از این درباره چالشهای حقوقی چنین همکاریهایی هشدار داده بود. او پیشنهاد کرده بود دولت آمریکا در صورت نیاز میان شرکتها نقش میانجی داشته باشد یا برای همکاریهای مشخص مرتبط با ایمنی، معافیت محدود ضدانحصاری ایجاد کند.
آلتمن نیز در واکنش به این بحث گفته بود OpenAI از ایجاد یک چارچوب فدرال برای تعیین الزامات ایمنی یکسان استقبال میکند، اما معتقد نیست شرکتها برای آغاز همکاریهای ایمنی الزاماً باید منتظر دریافت معافیت از قوانین ضدانحصار بمانند.
موضوع زمانی حساستر شده که برخی مدیران صنعت نسبت به ظهور تواناییهایی مانند کمک هوش مصنوعی به ساخت نسل بعدی مدلها هشدار دادهاند. آمودِی معتقد است این روند میتواند سرعت پیشرفت را افزایش دهد و فرصت کافی برای آزمایش و ارزیابی ایمنی را کاهش دهد. او همچنین پیشنهاد کرده است ارزیابان مستقل با سطح دسترسی مشابه کارکنان داخلی، بر عملکرد آزمایشگاههای پیشرو نظارت کنند؛ پیشنهادی که آنتروپیک و OpenAI اعلام کردهاند قصد دارند آن را دنبال کنند.
اختلاف بر سر نقش دولت در کنترل هوش مصنوعی
این پرونده در شرایطی مطرح شده که در آمریکا درباره نحوه تنظیم صنعت هوش مصنوعی اختلاف نظر جدی وجود دارد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با محدودیتهای گسترده علیه این صنعت مخالفت کرده و دولت او بر حفظ سرعت پیشرفت شرکتهای آمریکایی، بهویژه در رقابت با چین، تأکید دارد. ترامپ همچنین اخیراً از تشکیل یک «گروه ویژه هوش مصنوعی» و انتصاب یک «تزار هوش مصنوعی» خبر داده است.
در سوی دیگر، برخی قانونگذاران درباره اعطای معافیت ضدانحصاری به شرکتهای بزرگ هوش مصنوعی هشدار دادهاند. برای نمونه، سناتور جاش هاولی با چنین معافیتی مخالفت کرده و استدلال کرده است که اجازه دادن به شرکتهای بزرگ برای همکاری خارج از چارچوبهای معمول ضدانحصار میتواند رقابت را تضعیف کند.
در نهایت، پرونده حاضر پرسشی مهم را در برابر صنعت هوش مصنوعی قرار داده است: آیا شرکتهای رقیب میتوانند برای افزایش ایمنی و کاهش سرعت توسعه فناوری با یکدیگر همکاری کنند، یا چنین همکاریای باید صرفاً تحت چارچوبی باشد که دولت و قوانین ضدانحصار تعیین میکنند؟ پاسخ دادگاه به این پرونده میتواند بر نحوه همکاری شرکتهای پیشرو در زمینه ایمنی هوش مصنوعی و همچنین رابطه میان رقابت تجاری و مقررات این صنعت اثرگذار باشد.
