شبهای بیخوابی را جدی بگیرید؛ از علت تا درمان اختلالات خواب
پژوهشها حاکی از آن است که اختلالات خواب علاوه بر بیماریهای زمینهای نظیر دیابت، چاقی و ناراحتیهای قلبیعروقی، به طیف گستردهای از عوامل روانشناختی بهویژه استرس، اضطراب و تنشهای روزمره مرتبط هستند. از سوی دیگر، کمبود خواب مزمن میتواند تعادل هورمونهای تنظیمکننده اشتها را بر هم زند و مقاومت به انسولین را افزایش دهد که این امر خود زنجیرهای از اختلالات متابولیک را به دنبال خواهد داشت.
روشهای درمانی این اختلالات، بسته به علت زمینهای، رویکردهای متنوعی را شامل میشوند که مهمترین آنها عبارتند از:
درمان شناختی-رفتاری (CBT-I): این روش با هدف تنظیم برنامههای منظم خواب، آموزش تکنیکهای آرامشبخش و اصلاح عادات ناسالم و محیط خواب، به عنوان خط اول درمان بسیاری از اختلالات خواب شناخته میشود.
نوردرمانی (فوتوتراپی): در مواردی که اختلالات ساعت زیستی بدن (ریتم شبانهروزی) محرز باشد، استفاده از نوردرمانی تحت نظر متخصص میتواند مؤثر واقع شود.
دارودرمانی: پزشکان ممکن است در دورههای زمانی محدود، به ویژه در موارد بیخوابی حاد، داروهای تجویزی را توصیه کنند. با این حال، تأکید میشود که اتکای طولانیمدت به داروهای خوابآور بدون نظارت پزشکی، هرگز توصیه نمیگردد.
مکملها و درمانهای جایگزین: موادی نظیر ملاتونین و برخی عصارههای گیاهی در موارد خاص مورد استفاده قرار میگیرند، اما مشورت پیشین با پزشک برای اجتناب از عوارض جانبی احتمالی، کاملاً ضروری است.
به گزارش ایتنا، برای ارتقای کیفیت خواب، متخصصان توصیههایی کاربردی ارائه دادهاند که از جمله مهمترین آنها میتوان به پایبندی به زمان ثابت خواب و بیداری، پرهیز از چرتزدنهای طولانیمدت، اجتناب از مصرف کافئین و استعمال دخانیات در ساعات منتهی به شب، و نیز فراهم آوردن محیطی تاریک، آرام و خنک در اتاق خواب اشاره کرد. همچنین پرداختن به فعالیتهای آرامشبخش نظیر مطالعه یا مدیتیشن پیش از خواب، نقش مؤثری در بهبود کیفیت استراحت شبانه دارد.
در مورد کودکان، تنظیم برنامههای منظم خواب، ایجاد روتین ثابت برای زمان بهخوابرفتن و محدودسازی استفاده از دستگاههای الکترونیکی و فعالیتهای تحریککننده پیش از خواب، از جمله راهبردهای کلیدی محسوب میشوند.
در نهایت، تأکید میشود که اگر مشکلات خواب بیش از چند روز تداوم یابد یا به شکلی مکرر رخ دهد که بر عملکرد روزمره و کیفیت زندگی فرد سایه بیفکند، مراجعه به پزشک متخصص برای تشخیص علت دقیق و درمان متناسب، امری اجتنابناپذیر است.
