نادری: کلید موفقیت در نبرد روایتها به «سرعت»، «جذابیت» و «انعطافپذیری» وابسته است
یک عضو هیأت رئیسه مجلس بر ضرورت پیشتازی رسانهها در عرصه روایتگری تأکید کرد و گفت: موفقیت در نبرد روایتها به وجود «سرعت»، «جذابیت» و «انعطاف» بستگی دارد؛ مشخصاتی که باید در ذات رسانههای انقلابی نهادینه گردد.
احمد نادری در پاسخ به این سوال که چگونه میتوان رسانهای قدرتمند در میدان جنگ شناختی دشمن ایجاد کرد، اظهار داشت: روایت زمانی معنا پیدا میکند که یک گفتمان مسلط یا حاکم وجود داشته باشد. گفتمان بهعنوان یک چارچوب کلاننگر، نظامی از معنا، ارزشها و قدرت را میسازد و روایت رسانهای، نشانگر و تبیینگر عینی گفتمان و ضدگفتمان از طریق داستانها، گزارشها و تصاویر است.
وی ادامه داد: جمهوری اسلامی ایران با گفتمانهای انقلاب اسلامی، مقاومت، استکبارستیزی، خودکفایی و عدالتخواهی، محورهای اصلی و رویکردهای کلی را تعیین کرده است. روایتهای رسانهای با موضوع، شیوۀ چینش وقایع، استفاده از زبان خاص و تأکید بر جنبههای هنری و رسانهای، این گفتمانها را به عینیت و واقعیت تبدیل کرده و در ذهن عمومی بازتولید میکنند.
گفتمانهای جمهوری اسلامی ایران همواره در حال بازنمایی در سطح جهانی هستند
نماینده تهران در مجلس توضیح داد: روایتها، ابزارهای عملی و ملموسی هستند که با تکرار و استمرار قدرت هژمونی گفتمانی را تقویت یا چالش میکنند. گفتمانهای جمهوری اسلامی ایران بهطور مستمر در عرصه فراملی بازنمایی میشوند. غرب این گفتمانها را نمیپذیرد و در پی ایجاد و تقویت ضدگفتمانها است.
وی ادامه داد: ضدگفتمانها با هدف قرار دادن همین مبانی معناساز و آشکارسازی روابط قدرت به دنبال مختل کردن این طبیعینمایی و به وجود آوردن نظام معنایی بدیل هستند. این رابطه همواره ماهیتی دیالکتیکی و چالشی دارد؛ ضدگفتمان با بهرهگیری از همان ابزارهای گفتمانی مانند رسانه، زبان، روایت و نماد اما با جهتگیری معکوس، تمام تلاش خود را برای تضعیف مشروعیت و از بین بردن هژمونی گفتمان ما انجام میدهد.
باید برای مقابله با ضدگفتمان و روایتهای دشمن نظام رسانهای قوی داشته باشیم
نادری با بیان اینکه گفتمان و ضدگفتمان در یک میدان مبارزه معنایی در جنگ روایتها بهطور دائم قرار میگیرند، افزود: در این زمینه مقام معظم رهبری بر نیاز به رسانههای قدرتمند برای مقابله با روایتسازیهای دشمنان تأکید دارند؛ لذا میبایست برای مقابله با ضدگفتمان و روایتهای دشمن، نظام رسانهای قدرتمندی راهاندازی کرد.
وی توضیح داد: وقتی از نظام رسانهای قدرتمند صحبت میکنیم، به این معنی است که باید از همه ظرفیتهای رسانههای سمعی و بصری، رسانههای چاپی و فضای مجازی و همچنین رسانههای محلی، ملی و بینالمللی، بهویژه رسانههای دگراندیش برای نمایاندن روایت خود و به چالش کشیدن روایت دشمن بهره بگیریم. اگر در جنگ معنایی و روایی از تمامی نوعها و سطوح رسانهها استفاده نشود، دشمن از همین کمبود برای مقابله با روایت شما بهره خواهد گرفت. آنچه در جنگ معنایی و روایتها اهمیت دارد، تولید محتوای مرتبط و موثر است.
این عضو کمیسیون اجتماعی مجلس افزود: کلید موفقیت در جنگ روایتها، تولید محتوایی است که بر پایه واقعیتها و با زبان جهانی و در قالبهای خلاقانه به معرض نمایش گذاشته شود. یکی دیگر از ابزارهای مهم در جنگ روایتها، تربیت و آموزش راویان یا به عبارتی خبرنگاران و فعالان رسانهای در داخل و خارج کشور است.
رسانههای قوی باید روایتگر واقعیتهای داخلی باشند
وی یکی از نکات مهم در جنگ روایتها را ارائه واقعیتها دانست و بیان کرد: در این راستا، توسعه روزنامهنگاری تحقیقی و تحلیلی در نظام رسانهای از اهمیت ویژهای برخوردار است. این شیوة روزنامهنگاری باید تقویت شود. بهطور کلی، قدرت رسانهای فقط از طریق کنترل اطلاعات به دست نمیآید، بلکه با جلب اعتماد مخاطب، تولید محتوای با کیفیت و درک عمیق از ذهنیتهای مختلف محقق میشود. رسانههای نیرومند باید بتوانند هم روایتگر واقعیتهای داخلی باشند و هم در عرصه بینالمللی بهطور مؤثر حضور یابند.
نادری درباره نقش مسئولان نیز گفت: در سطح عمومی، تمام بسترهای آموزشی، پژوهشی، فرهنگی و رسانهای باید خود را موظف به مقابله با جنگ روایی و ضدگفتمانهای جمهوری اسلامی ایران بدانند. اما به نظر میرسد باید بسترهای اندیشکدهای تولید محتوا و روایتگری را فراهم کرده و با به کارگیری هنری این محتواها و روایتها، آنها را جلوهگر سازند و از طریق رسانهها بازنمایی کنند.
باید زنجیره تولید روایت شکل بگیرد
وی افزود: باید زنجیرهای برای تولید روایت ایجاد کرد و هر بستر با تخصص خود به کار بپردازد. اگر ما بتوانیم بهجای تولید چند محتوای ضعیف یا روایتهای عادی، یک روایت قوی ارائه دهیم، تأثیر و کارآیی بهتری خواهیم داشت. در واقع در این «زنجیره تولید روایت»، نیروهای فکری و اندیشمندان محتوا را تولید میکنند، نیروهای هنری آن محتوا را بصری و زیبا میکنند و در نهایت مسئولان رسانهای نمایشی از روایت را چندوجهی میسازند. رسانهای کردن روایتها در اشکال و سطوح مختلف از وظایف اصلی مدیران رسانهای است.
نادری درباره چالشهای رسانهها خاطرنشان کرد: یکی از مهمترین مشکلات رسانههای داخلی در حوزه روایت، این است که آنها پساروایت هستند؛ به این معنا که ابتدا منتظر میمانند تا نظام رسانهای غرب روایت خود را منتشر کند و سپس نظام رسانهای ما به مقابله با آن روایت میپردازد؛ ما باید در زمینه روایت دست به پیشتازی بزنیم. در این خصوص مقام معظم رهبری میفرمایند «اگر شما حقیقت جامعه، کشور و انقلاب خود را روایت نکنید، دشمن برایتان روایت خواهد کرد».
در عرصه روایت باید پیشقدم شویم
وی افزود: تأکید من بر لزوم گذر از رویکرد دفاعی و منفعل به رویکرد تهاجمی در عرصه روایتگری است. البته این امر مستلزم تحول ساختاری، جسارت در نوآوری، بهرهگیری از فناوریهای نوین و مهمتر از همه، اعتماد به مردم و جوانان بهعنوان اصلیترین نیروی روایت و جهاد تبیین است. موفقیت در جنگ روایتها بهتنهایی وابسته به «سرعت»، «جذابیت» و «انعطاف» است؛ ویژگیهایی که باید در ذات رسانههای انقلابی جای گیرد.
