اختلافات زمانی برنامههای فرود روی ماه «ناسا» و «اسپیسایکس»
مشکلات فزایندهای که برای موشک بزرگ «استارشیپ»(Starship) شرکت «اسپیسایکس»(SpaceX) طی سال گذشته به وجود آمده، برنامهریزی برای این پرتابگر و فضاپیمای در حال توسعه برای مأموریت «آرتمیس ۳»(Artemis 3) ناسا را به تأخیر انداخته است و بنا به اهداف ناسا، سال ۲۰۲۷ را به عنوان تاریخ اولیه مشخص کرده، اما به نظر میرسد که جدولی که اسپیسایکس برای این پروژه طراحی کرده، با این هدف در تضاد است و نگرانیهایی که مقامات ناسا در زمینه آماده بودن استارشیپ مطرح کرده بودند، را افزون کرده است.
بر طبق یک سند داخلی اسپیسایکس که در دسترس روزنامه «پولیتیکو»(Politico) قرار گرفته، این شرکت ژوئن ۲۰۲۶ را برای نخستین نمایش سوختگیری مداری استارشیپ و ژوئن ۲۰۲۷ را برای فرود بدون سرنشین بر سطح ماه پیشبینی کرده است. از سوی دیگر، اسپیسایکس برآورد میکند که اگر استارشیپ بتواند از مراحل اعتبارسنجی با موفقیت عبور کند و جدول زمانی فعلی را رعایت کند، نخستین تلاش برای اجرای ماموریت با سرنشین به سطح ماه میتواند در سپتامبر ۲۰۲۸ انجام شود.
براساس گزارش پولیتیکو، اسپیسایکس هنوز این زمانبندی را به ناسا اعلام نکرده، اما منظور دارد این تاریخها را در راستای یک برنامه جامع که در دسامبر ارائه خواهد شد، در نظر بگیرد. در این گزارش اشاره شده است که این شرکت تصدیق میکند که برنامه زمانبندیاش با قرارداد اولیه با ناسا همخوانی ندارد و امیدوار است تا مهلتهای جدید را با همکاری این آژانس فضایی تعیین کند.
طبق جدول زمانبندی کنونی ناسا، ماموریت آرتمیس ۲ که قبل از آرتمیس ۳ انجام میشود، ممکن است در فوریه ۲۰۲۶ به پرواز درآید. این ماموریت، فضانوردان را به دور ماه خواهد فرستاد، اما فرود بر سطح ماه در برنامه آن نیست. ماموریت آرتمیس ۱ در نوامبر ۲۰۲۲ با موفقیت یک سفر بدون سرنشین به مدار ماه را به انجام رساند. بنابراین، اگر آرتمیس ۳ به سال ۲۰۲۸ موکول شود، میانگین فاصله زمانی بین ماموریتهای برنامه آرتمیس به بیش از دو سال خواهد رسید. در عوض، بین سالهای ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۲، برنامه «آپولو»(Apollo) ناسا تقریبا هر ۴.۵ ماه یک بار یکی از ۱۱ ماموریت خود را به اجرا درآورد.
سند داخلی اسپیسایکس که به دست پولیتیکو رسیده، نشان میدهد که برنامه زمانبندی این شرکت برای استارشیپ دیگر با زمانبندی ناسا همخوانی ندارد. استارشیپ در سال ۲۰۲۳ با نخستین پرتاب یکپارچهی مرحله بالایی «شیپ»(Ship) به همراه تقویتکننده «سوپر هوی»(Super Heavy) وارد فاز آزمایشی پروازی خود شد. در این دو سال، این وسیله نقلیه به نقاط عطف مهمی رسیده که شامل موفقیت در بازگشت و بازیابی یک تقویتکننده سوپر هوی با استفاده از بازوهای چاپستیک برج پرتاب، برای گرفتن موشک در هوا نیز هست.
با این حال، وضعیت امسال متفاوت از گذشته بوده است. از پنج پرتاب استارشیپ در سال ۲۰۲۵، سه پرتاب اول موفقیتآمیز نبود و در هر کدام مرحله بالایی موشک یا در فضا یا هنگام ورود به جو از دست رفت. دو پرتاب آخر استارشیپ در سال جاری، نشاندهنده یک تغییر عمده برای نسخه دوم آن بودند و توانستند برخی از قابلیتهای کلیدی موشک را با موفقیت به نمایش بگذارند.
اسپیسایکس در حال طراحی استارشیپ برای تحقق قابلیت استفاده مجدد کامل است. این هدف تا کنون برای یک پرتابگر مداری محقق نشده است. اسپیسایکس با تقویتکننده موشک کوچکتر «فالکون ۹»(Falcon 9) موفق به تحقق هدف پرواز مجدد شده است و با وجود انجام ۵۰۰ پرتاب و اتمام تعداد زیادی از تقویتکنندههایی که قبلاً پرواز کردهاند، اما هنوز مرحله دوم موشک به عنوان یک وسیله نقلیه یکبار مصرف باقی مانده است.
هدف اسپیسایکس با استارشیپ، دستیابی به عینیت استفاده مجدد از کل موشک است. این شرکت قبلاً دو پرواز مجدد از سوپر هوی را به نمایش گذاشته و در پرتابهای آزمایشی استارشیپ که در ۲۶ اوت و ۱۳ اکتبر انجام شد، فرودهای نرم موفقیتآمیزی را در اقیانوس با مرحله شیپ به ثبت رسانده است.
استارشیپ قادر به حمل بارهای سنگینتری نسبت به موشک فالکون ۹ این شرکت است و اسپیسایکس امیدوار است که استارشیپ را به عنوان فضاپیمای بشریت برای سفر به سیاره سرخ معرفی کند. «ایلان ماسک»(Elon Musk)، مدیرعامل اسپیسایکس، امیدوار است که ظرف ۲۰ سال آینده، استارشیپ بتواند یک میلیون نفر را به مریخ منتقل کند. با این حال، پیش از آنکه استارشیپ بتواند به این هدف دست یابد، باید فضانوردان ناسا را بر روی ماه فرود آورد و قبل از سوار کردن پرسنل ناسا، نیاز است که چندین مرحله کاملاً دیگر را نیز پشت سر بگذارد.
هرچند که استارشیپ در مسیر دستیابی به شرایط عملیاتی، به نظر محکمتر میرسد، اما اسپیسایکس هنوز نیاز دارد تا برخی از مهمترین قابلیتهای این وسیله نقلیه را، شامل انتقال سوخت مورد نیاز برای وسایل نقلیه و فرود بدون سرنشین بر روی ماه، به اثبات برساند. اسپیسایکس برآورد میکند که برای انجام وظایف خود در پروژه آرتمیس ۳، استارشیپ باید تا ۱۲ بار در فضا سوختگیری مجدد شود تا بتواند سوخت کافی برای فرود بر روی ماه و بازگشت به مدار ماه را فراهم کند. بعد از رسیدن به این مرحله، باید با کپسول «اوریون»(Orion) ناسا ملاقات کند که به انتقال فضانوردان آرتمیس ۳ به زمین کمک خواهد کرد.
اگرچه فرود و قابلیت استفاده مجدد برای طراحی استارشیپ مهم هستند، اما برای ماموریت ناسا به ماه حائز اهمیت نیستند. با این حال، این آژانس فضایی ممکن است در مسیر طراحی اسپیسایکس قرار گیرد.
