چه عواملی موجب رشد قاچاق قطعات خودرو شده است؟
بابک کریمخان، که ریاست کمیته لوازم یدکی انجمن صنایع همگن نیرو محرکه و قطعهسازان در کشور را بر عهده دارد، درباره رشد قابل توجه قاچاق انواع قطعات و لوازم یدکی خودروها، اظهار داشت: هنگامی که روند رسمی واردات به حدی طولانی و آسیبزننده باشد، بسیاری از بازرگانان به شناسایی ضرر و زحمت آن، تمایل به ترک این مسیر مینمایند. در شرایطی که ثبت سفارش صورت میگیرد ولی تخصیص ارز انجام نمیشود یا کالا در گمرک باقی میماند و اقدام به ترخیص آن به مشکل میخورد، بیشک رفتهرفته مسیر قاچاق به ی جذاب تبدیل میشود. زمانی که نیاز بازار به سرعت و فوریت احساس میشود، قاچاق به عنوان گزینهای ترجیحی مطرح میشود.
وی افزود: همچنین کمبود فاصله بین قیمت ارز آزاد و ارز نیمایی به جذابیت اقتصادی قاچاق افزوده است؛ اکنون دیگر برخی از افراد ترجیح میدهند که قطعه را از راههای غیررسمی وارد کنند تا زودتر به دست مشتری برسد.
تقاضا برای حضور نهادهای نظارتی و اصلاح رویهها
کریمخان بر این نکته تاکید کرد: برای حل این معضل، ضروری است که اصلاحات ساختاری در زمینه ارز، تسهیل فرآیند ثبت سفارش و نظارت کارآمد بر عملکرد واردکنندگان صورت گیرد. وقتی اوضاع اقتصادی و ارزی و بروکراسی به گونهای باشد که تولیدکنندگان یا واردکنندگان قادر به انجام وظایف خود نباشند، نتیجهای جز تشکیل صفهای طولانی در تعمیرگاهها، خودروهای فاقد قطعه و رونق بازار سیاه به بار نخواهد آورد.
این عضو هیات رئیسه انجمن قطعهسازی ایران تصریح کرد: کمبود قطعات یدکی خودرو، به ویژه در میان محصولات داخلی و وارداتی، تنها یک چالش فنی نیست، بلکه نتیجهای از اختلالات ساختاری در نظام ارزی، واردات رسمی، نظارت ناکافی و نبود ضمانت اجرایی برای تعهدات شرکتهای واردکننده به شمار میآید. آنچه اکنون در نمایندگیها و تعمیرگاهها مشاهده میشود، زنگ خطری برای سیاستگذاران است تا هر چه سریعتر با نگاهی واقعبینانه و عملی، مسائل این زنجیره پیچیده را حل کنند.
یافتهها نشان میدهد که سالانه بیش از دو میلیارد دلار قطعات یدکی خودرو به شکل قاچاق به کشور وارد میشود، که بزرگترین سهم از این قاچاق به ترمز و سیستم تعلیق خودروهای لوکس تعلق دارد؛ کارشناسان بارها به پیچیدگی در روند ثبت سفارش، طولانی شدن فرآیند تخصیص ارز نیمایی و تأخیر در ترخیص کالا از گمرک به عنوان عوامل اصلی رشد قاچاق اشاره کردهاند.
این در حالی است که نزدیکتر شدن نرخ ارز آزاد و نیمایی، جذابیت ورود غیررسمی را بیشتر کرده است؛ تاجران به منظور تامین نیاز فوری بازار به مسیرهای قاچاق روی میآورند. این وضعیت نه تنها به گسترش بازار سیاه دامن میزند، بلکه خطوط تولید داخلی و خدمات پس از فروش را نیز با کمبود شدید قطعات مواجه ساخته است.
