اخطاری مهم در مورد رشد هزینههای بنزین
مسئولین اجرایی کشور، به ویژه آقای پزشکیان و سایر اعضای حاکمیت، باید از گرفتن تصمیمات اقتصادی سریع و عجولانه دوری کنند.
در دورانهای حساس تاریخی، اتخاذ تصمیمات اقتصادی مهم و استراتژیک در کشور نیازمند بررسی عمیق شرایط اجتماعی، سیاسی و روانی جامعه است. پس از پایان جنگ ۱۲ روزهای که اسرائیل آغاز کرد، انسجام ملی و کمنظیری در میان اقشار مختلف مردم شکل گرفت که منجر به آرامش اجتماعی و ثبات در کشور شد؛ گنجینهای گرانبها که حفاظت از آن نیازمند هوشمندی مضاعف دستاندرکاران است. اما در همین برهه حساس، صداهایی نگرانکننده از تصمیمات کلان اقتصادی به گوش میرسد که میتواند این آرامش شکننده را به خطر بیندازد.
بررسی وضعیت اخیر بازار انرژی کشور نشان میدهد که دولت با یک معادله پیچیده اقتصادی رو به روست؛ در طی یک سال گذشته، مصرف روزانه بنزین از حدود ۱۲۲ میلیون لیتر در اوج روزهای سال گذشته به بیش از ۱۴۵ میلیون لیتر افزایش یافته است، البته در دوران جنگ ۱۲ روزه این عدد به ۲۰۰ میلیون لیتر در روز نیز رسیده بود. این اعداد نسبت به تولید داخلی که در بهترین شرایط به حدود ۱۱۰ میلیون لیتر در روز میرسد، نشاندهنده یک فاصله معنادار و رو به گسترش میان تولید و مصرف است.
از همین رو، وزارت نفت به یکی از بزرگترین واردکنندگان بنزین در منطقه تبدیل شده؛ آن هم در وضعیتی که واردات روزانه تا ۳۰ میلیون لیتر بنزین، بار مالی قابل توجهی بر بودجه محدود ارزی کشور به میزان ۵۰۰ تا ۶۰۰ میلیون دلار در هر ماه میگذارد. با اینحال، چنین هزینهای در قانون بودجه امسال پیشبینی نشده و منابع ارزی در دسترس برای تأمین کالاهای اساسی و دارو نیز تحت فشار قرار خواهد گرفت. به همین دلایل، ممکن است به نظر برسد که افزایش قیمت بنزین یا ایجاد سهمیهبندی شدیدتر برای آن، راهچارهای ناگزیر برای مدیریت این فرآورده استراتژیک باشد.
اما به گواه تاریخ و تجربیات چند سال اخیر، تصمیمگیری سریع و بدون سنجش در مورد افزایش قیمت بنزین میتواند به شکل ناخواستهای به بروز نارضایتیهای اجتماعی منجر شود. یادآوری تلخ آبان ۱۳۹۸ و تنشهای ناشی از افزایش قیمت بنزین همچنان در یاد ایرانیان باقی است. اگرچه ممکن است دلایل اقتصادی برای افزایش قیمت بنزین در آن زمان وجود داشته، ولی زمان نامناسب و نحوه برخورد با آن، به مانند اظهارنظر حسن روحانی که اشاره کرد خودش هم روز جمعه متوجه شد، یک اشتباه استراتژیک بزرگ بود.
در حال حاضر، جامعهای که پس از نمایش اقتدار ملی و همبستگی بینظیرش در برابر تهدیدات خارجی به آرامشی نسبی رسیده، بیش از هر زمان دیگری به حفظ و تقویت این سرمایه اجتماعی نیاز دارد. نشانههای حساسیت عمومی نیز به وضوح نمایان است؛ افزایش اخیر قیمت خودروهای داخلی مانند محصولات ایرانخودرو، نشاندهنده این است که جامعه تا چه اندازه نسبت به افزایش هر گونه بهای خدمات و کالاها حساس شده است.
به نظر میرسد که هزینههای ناشی از بیثباتی و لطمه به اعتماد عمومی در شرایط کنونی، به مراتب بیشتر از هر نوع صرفهجویی ارزی ناشی از افزایش قیمت بنزین خواهد بود. پیامدهای بلندمدت تضعیف همبستگی اجتماعی و برافروختن نارضایتیها قطعاً میتواند پایداری ملی را بیشتر از چالشهای اقتصادی به خطر اندازد؛ بنابراین در موقعیت حساس و پیچیدهای که کشور در مسیر تقویت ثبات و یکپارچگی ملی قرار دارد، ضروری است که مسئولان اجرایی به ویژه آقای پزشکیان و دیگر اعضای حاکمیت، با بیداری و هوشیاری کامل از اتخاذ تصمیمات اقتصادی شتابزده پرهیز کنند؛ اکنون زمان آزمون سناریوهای ناشناخته نیست. امید است که مسئولان این بار در خواب غفلت نیفتند و پیش از هر تصمیمی به مخاطرات چنین شوکهایی توجه ویژهای داشته باشند.
