زمانی که قدم می‌زنید و احساس درد در پاهایتان می‌کنید؛ چه زمانی باید حساس شوید؟

بیماری شریان محیطی (PAD) زمانی رخ می‌دهد که شریان‌های خون‌رسان به اندام‌ها، به‌ویژه پاها، با تنگی یا انسداد مواجه شوند. شریان‌ها به‌طور معمول خون غنی از اکسیژن را از قلب به بافت‌های مختلف بدن می‌رسانند. وقتی که جریان خون به عضلات پا محدود می‌شود، این عضلات ممکن است در زمان فعالیت، یعنی آن دورانی که بیشتر از اکسیژن استفاده می‌کنند، نقص اکسیژن را احساس کنند.

یکی از نشانه‌های شناخته‌شده بیماری شریان محیطی، درد، گرفتگی یا احساس سنگینی در پاها است که در هنگام راه رفتن شروع می‌شود و پس از چند دقیقه استراحت تسکین می‌یابد. این احساس ناخوشایند عموماً در ناحیه ساق پا احساس می‌شود، اما بسته به محل تنگی شریان، ممکن است در ناحیه ران یا باسن نیز بروز کند.

البته نه تمام افرادی که مبتلا به این بیماری می‌شوند، این نوع درد مشخص را تجربه می‌کنند. برخی ممکن است عناصری مانند ضعف، بی‌حسی یا خستگی غیرطبیعی در یکی از پاها را حس کنند و بسیاری دیگر نیز از هیچ علامت مشخصی رنج نمی‌برند.

دیگر علائم هشداری که قابل توجه است، می‌تواند شامل سردتر بودن یک پا نسبت به دیگری، دیر خوب شدن زخم‌های پا یا انگشتان پا و تغییرات پوستی باشد. کاهش جدی جریان خون ممکن است حتی در زمان استراحت نیز باعث ایجاد درد شود و در نهایت آسیب به بافت و از بین رفتن آن را به دنبال داشته باشد.

بیماری شریان محیطی معمولاً نتیجه تصلب شرایین است؛ همان فرایند که در بسیاری از حملات قلبی و سکته‌های مغزی نیز نقش ایفا می‌کند. طی زمان، تجمع مواد چربی و سایر موارد در دیواره شریان‌ها، فضای موجود برای عبور خون را به تدریج تقلیل می‌دهد.

این رابطه اهمیت زیادی دارد، زیرا بیماری شریان محیطی تنها مشکلی برای پاها نیست. فردی که شریان‌های پاهایش تنگ شده، ممکن است در سایر قسمت‌های بدن نیز شریان‌هایی در وضعیت ناسالم داشته باشد و به همین دلیل، این بیماری با افزایش ریسک حمله قلبی و سکته مغزی ارتباط دارد.

کشیدن سیگار از جمله مهم‌ترین عوامل خطر در این بیماری به شمار می‌آید. دیابت، فشار خون بالا، کلسترول نامناسب، افزایش سن و سابقه بیماری‌های قلبی‌عروقی نیز می‌توانند احتمال بروز بیماری شریان محیطی را تشدید کنند.

پزشکان معمولاً می‌توانند ارزیابی بیماری شریان محیطی را با یک آزمایش ساده به نام نسبت «مچ پا-بازو» آغاز کنند. در این آزمایش، فشار خون در مچ پا با فشار خون در بازو مقایسه می‌شود تا تعیین گردد که آیا خون به‌طور عادی به پاها می‌رسد یا خیر.

اگر نیاز به اطلاعات بیشتری باشد، سونوگرافی یا سایر روش‌های تصویربرداری می‌توانند به پزشکان در شناسایی شریان‌های تنگ یا مسدود کمک نمایند. تشخیص زودهنگام بسیار اهمیت دارد، زیرا درمان می‌تواند توانایی راه رفتن را افزایش دهد و همزمان خطر بروز مشکلات جدی قلبی‌عروقی را کاهش دهد.

ورزش برای بسیاری از افرادی که به بیماری شریان محیطی مبتلا هستند، بخشی اساسی از درمان محسوب می‌شود. برنامه‌های منظم و تحت نظارت پیاده‌روی می‌توانند به‌تدریج به افراد کمک کنند تا مسافت بیشتری را با ناراحتی کمتری طی کنند، هرچند که در صورت وجود علائم شدید، برنامه‌ریزی برای ورزش باید تحت نظر پزشک انجام شود.

ترک سیگار نیز اهمیت بسزایی دارد زیرا مصرف دخانیات به رگ‌های خونی آسیب می‌زند و پیشرفت بیماری شریان‌ها را تسریع می‌کند. کنترل دیابت و فشار خون، پیروی از رژیم غذایی سالم برای قلب و مراقبت از سطح کلسترول نیز می‌تواند به حفاظت از شریان‌ها کمک کند.

پزشکان ممکن است با هدف کاهش کلسترول و کاهش خطر تشکیل لخته‌های خونی خطرناک، دارو تجویز کنند. بعضی از بیماران نیز ممکن است به درمان‌های خاص برای بهبود علائم حین راه رفتن یا کنترل دیگر عوامل خطر قلبی‌عروقی نیازمند باشند.

اگر جریان خون به شدت کاهش یافته باشد یا علائم علی‌رغم درمان‌های دیگر همچنان ناتوان‌کننده باقی بمانند، ممکن است نیاز به انجام عمل مداخله‌ای باشد. پزشکان گاهی قادرند با استفاده از یک بالون کوچک شریان را باز کرده و در صورت نیاز، استنت در رگ‌ها قرار دهند. در برخی شرایط نیز عمل بای‌پس می‌تواند یک مسیر جدید برای عبور خون ایجاد کند تا از نواحی مسدود عبور کند.

ساینس گزارش کرده است که راهنماهای بالینی و تحقیقات منتشرشده توسط سازمان‌هایی مانند انجمن قلب آمریکا و کالج قلب و عروق آمریکا بر اهمیت تشخیص زودهنگام، ورزش منظم، ترک سیگار و کنترل دقیق عوامل خطر قلبی‌عروقی در افراد مبتلا به بیماری شریان محیطی تأکید می‌کنند. بنابراین، توجه به دردهای بی‌دلیل پا یا دیر خوب شدن زخم‌های پا نه‌تنها می‌تواند به حفظ توانایی حرکتی کمک کند، بلکه ممکن است نشان‌دهنده تهدیدی وسیع‌تر برای سلامت قلب و عروق نیز باشد.