مرسوم‌ترین شکل سرطان در ایران

 زهرا شیخی، معاون پژوهش و فناوری جهاد دانشگاهی در نشست خبری هفتمین پویش سراسری غربالگری سرطان‌های شایع در بانوان که در پژوهشگاه سرطان معتمد جهاد دانشگاهی برگزار گردید، اظهار داشت: تلاش‌های بیش از سه دهه‌ای پژوهشگران این نهاد به ارتقای قابل‌توجه تشخیص زودهنگام سرطان پستان در کشور انجامیده است و درصد بیماران مبتلا به مراحل پیشرفته بیماری از نزدیک به ۷۰ درصد به کمتر از ۳۰ درصد کاهش یافته است. در گذشته، بیشتر بیمارانی که به مرکز ما مراجعه می‌کردند، در مراحل سوم یا چهارم بیماری شناسایی می‌شدند؛ اما اکنون به مراحل یک و دو منتقل شده‌ایم و این به معنای تشخیص زودهنگام و درمان به موقع است.

همشهری در گزارشی نوشت: او در تشریح بیشتر موضوع گفت: در گذشته نگرانی عمده مرگ‌ومیر ناشی از سرطان و فقدان درمان‌های مؤثر بود، اما اکنون به لطف تشخیص زودهنگام و درمان سریع، بیش از ۹۰ درصد بیماران به زندگی عادی خود بازمی‌گردند و این به معنای حفظ نسل‌ها است. چرا که مادران اساس و پایه خانواده‌ها هستند و هر آسیبی به آنها می‌تواند منجر به فروپاشی عاطفی و اجتماعی خانواده گردد. نقش اهمیت زنان در بهداشت عمومی بسیار حائز اهمیت است و در حالی که در مورد زنان زیاد صحبت می‌شود، اما متأسفانه اقدامات جدی کمی در این زمینه صورت گرفته است. جهاد دانشگاهی یکی از معدود نهادهایی است که به‌طور خاموش ولی مؤثر در این راستا فعالیت کرده و امروز نتایج آن را در بهبود کیفیت زندگی و امید به آینده زنان ایرانی مشاهده می‌کنیم.

این مقام مسئول همچنین از توسعه طرح‌های تشخیص و درمان ویژه بانوان خبر داد و افزود: تیم‌هایی که پیش از این به‌طور عمده در تهران فعالیت می‌کردند، حال به دورترین نقاط کشور اعزام می‌شوند و در استان‌هایی نظیر سیستان‌وبلوچستان، چابهار، ایلام و مناطق مرزی حاضر هستند و خدماتی شامل تشخیص، جراحی و درمان رایگان برای بانوان ارائه می‌دهند.

معاون پژوهش و فناوری جهاد دانشگاهی در زمینه آمار سرطان پستان نیز توضیح داد: این سرطان شایع‌ترین نوع سرطان در ایران به حساب می‌آید و تقریباً ۱۲.۹ درصد از موارد جدید و ۲۵ درصد از سرطان‌های زنان را تشکیل می‌دهد. براساس اطلاعات سال ۲۰۲۰، این بیماری دومین عامل مرگ‌ومیر ناشی از سرطان در بین زنان بوده و پنجمین عامل مرگ در کل جمعیت به شمار می‌آید. نرخ بروز استاندارد شده سنی (ASIR) بر اساس آخرین گزارش‌ها در حدود ۳۵.۸ درصد برای هر ۱۰۰ هزار نفر برآورد شده و پیش‌بینی می‌شود که تا اواخر سال ۲۰۳۰ این میزان به بیش از ۷۰ در هر ۱۰۰ هزار نفر خواهد رسید.

او با بیان اینکه این آمارها نشانه‌های جدی برای توجه به سرطان پستان در کشور به‌شمار می‌رود، ادامه داد: بروز این نوع سرطان در ایران به صورت خوشه‌ای است. به این معنا که در استان‌های مرکزی، بالاترین نرخ ASIR به ۷۲ در هر ۱۰۰ هزار نفر می‌رسد و این عدد در جنوب شرقی کشور حدود ۵ تا ۱۱ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر است. بیشترین آغاز سرطان پستان نیز در گروه سنی ۴۰ تا ۴۹ سال مشاهده می‌شود. با این حال، گزارش‌های مربوط به سرطان از سال ۹۷، ۹۷۸ بار منتشر نشده اما بر اساس مقالات منتشر شده توسط سازمان جهانی بهداشت WHO در سال ۱۴۰۲، میزان بروز سرطان به عدد ۳۷ از هر ۱۰۰ هزار جمعیت زنان رسیده و در آن سال ۱۵.۷۰۰ ابتلای جدید در این گروه گزارش شده است.

این مسئول تأکید کرد: پیش‌بینی می‌شود که بروز سرطان‌ها در کشور در ۱۵ سال آینده به میزان ۱.۵ برابر افزایش پیدا کند. این مسئله یک هشدار برای نیاز به برنامه‌ریزی مؤثر در حوزه سلامت است تا عواقب اقتصادی و اجتماعی آن قابل مدیریت باشد.

برنامه غربالگری و تشخیص زودهنگام مقطعی نیست

دکتر رامین صرامی‌فروشان، رئیس پژوهشگاه ملی سرطان نیز در جلسه خبری مذکور اعلام کرد: در ساختار جدید این پژوهشگاه، سه پژوهشکده تخصصی شامل پژوهشکده پزشکی بازساختی و درمان‌های پیشرفته در سرطان، پژوهشکده فناوری‌های همگرا در سرطان و پژوهشکده پزشکی شخص‌محور و کیفیت زندگی زیرمجموعه این موسسه خواهند بود و حدود ۱۰ دپارتمان پژوهشی فعال خواهند شد. این تحول مثبت نتیجه تلاش‌های سه دهه‌ای متخصصان و پژوهشگران جهاد دانشگاهی است و امیدواریم با حمایت مقامات، این پژوهشگاه به مرجع ملی توسعه فناوری‌های نوین در حوزه سرطان تبدیل گردد.

صرامی‌فروشانی در ادامه به پروژه دوم پژوهشگاه اشاره کرد و گفت: با حمایت جدی از سوی مجلس شورای اسلامی، مخصوصاً کمیسیون بهداشت، سازمان برنامه و بودجه، معاونت علمی رئیس‌جمهوری و اقتصاد دانش‌بنیان، مراحل احداث برج فناوری و اکوسیستم درمان‌های نوین سرطان آغاز شده است. این برج ۱۵ طبقه با زیربنای حدود ۱۰ هزار مترمربع در یکی از نقاط مرکزی شهر در حال ساخته شدن است و بخشی از بودجه آن تأمین شده است. با تأمین کامل اعتبارات و حمایت کمیسیون، تکمیل پروژه به سرعت در حال انجام خواهد بود. طبقات بالایی برج نیز به تولید فرآورده‌های فناورانه منسوب به درمان‌های جدید سرطان اختصاص خواهد یافت.

او همچنین با یادآوری سابقه ۳۰ ساله این مجموعه در حوزه تشخیص زودهنگام سرطان خاطرنشان کرد: فعالیت ما تقریباً سه دهه پیش به عنوان یک درمانگاه کوچک در خیابان شهید نظری آغاز شد؛ در زمانی که حتی مفهوم تشخیص زودهنگام و غربالگری سرطان در کشور چندان شناخته شده نبود. اکنون همان رویکرد در قالب یک برنامه جامع و علمی به‌صورت ملی دنبال می‌شود. این برنامه غربالگری و تشخیص زودهنگام کاملاً علمی و پایدار بوده و با همکاری حوزه‌های پژوهش و فناوری، درمان و فرهنگی پژوهشگاه به‌صورت هماهنگ و هدفمند در حال پیگیری است.

رئیس پژوهشکده سرطان معتمد جهاد دانشگاهی به آغاز پویش سراسری آگاهی‌بخشی در مورد سرطان پستان هم‌زمان با ماه جهانی این سرطان اشاره کرد و گفت: این پویش ملی در سه محور ترویجی، آموزشی و درمانی به‌طور هدفمند در حال اجراست و ما در تلاشی گسترده هستیم تا خدمات واقعی و ملموس به جامعه ارائه کنیم. همکاران ما در ستاد نقش بسزایی در این برنامه ایفا می‌کنند. این پویش در قالب یک برنامه معتبر و ملی طراحی شده و هم‌زمان با ماه جهانی آگاهی‌بخشی در سراسر کشور اجرا می‌گردد. تخصیص یک ماه کامل جهانی به این موضوع، نشان از اهمیت و حساسیت بالای آن در سطوح ملی و جهانی دارد.

به گفته این مسئول، در حوزه فرهنگی نیز اقداماتی از جمله نصب استندها، بنرها و برنامه‌های نمادین مانند رنگ‌آمیزی بناهای برجسته شهری و سایر تلاش‌های ترویجی برای آگاهی‌بخشی انجام می‌گیرد. در بخش آموزشی نیز دوره‌های عمومی و تخصصی برای افزایش آگاهی مردم و کادر درمان در مورد تشخیص زودهنگام برگزار می‌شود. همچنین در بخش درمان، خدمات متعددی به‌صورت رایگان ارائه خواهد شد، که شامل معاینات رایگان و درمان کامل بیماران شناسایی شده در فرآیند غربالگری است. در صورتی که در جریان این معاینات، فردی مبتلا به سرطان تشخیص داده شود، روند درمان او تا آخرین مرحله به‌صورت کاملاً رایگان انجام خواهد شد.

شایع‌ترین نوع سرطان در میان بانوان

صرامی‌فروشانی با تأکید بر اهمیت آگاهی و تشخیص زودهنگام تصریح کرد: سرطان پستان یکی از شایع‌ترین انواع سرطان‌ها در جهان است و این واقعیت محدود به ایران نمی‌باشد. بر اساس آمارهای جهانی، این نوع سرطان از شیوع بالایی برخودار است، به‌طوری که تقریباً ۹۹ درصد مبتلایان را زنان تشکیل می‌دهند و به همین دلیل تأثیرات اجتماعی و خانوادگی آن بسیار عمیق‌تر است. در صورت تشخیص به‌موقع سرطان پستان، شانس بقا به طور چشمگیری افزایش خواهد یافت، ولی در صورت تأخیر در تشخیص، هم احتمال بهبودی کاهش یافته و هم هزینه‌های درمان به طرز چشمگیری افزایش می یابد. در برخی موارد، بیماران مجبور هستند برای چند ماه عمر بیشتر، میلیاردها تومان هزینه نمایند، در حالی که با انجام یک غربالگری ساده و مقرون به صرفه می‌توانستند به درمان مؤثر دست یابند.

این مسئول تأکید کرد: میانگین اندازه تومور در زمان تشخیص سرطان پستان در کشور ما همچنان بالا است و به حدود ۳۲ میلی‌متر می‌رسد، در حالی که استاندارد جهانی در حدود ۸ میلی‌متر است. این تفاوت نشان‌دهنده نیاز جدی به اقداماتی برای بهبود تشخیص زودهنگام است. ما با همکاری نهادهای مرتبط، به‌ویژه در حوزه سلامت زنان، در تلاشیم که این فاصله را کاهش دهیم و فرهنگ غربالگری منظم را در جامعه نهادینه سازیم. تشخیص به‌موقع به‌غیر از نجات جان بیماران، از نظر اقتصادی و اجتماعی نیز به حفظ سلامت خانواده و جامعه یاری می‌رساند.

رئیس پژوهشکده سرطان معتمد جهاد دانشگاهی خاطرنشان کرد: تجارب ما نشان می‌دهند که ابتلای زنان به سرطان پستان تأثیرات عمیق‌تری بر خانواده دارد. زمانی که مادر خانواده با بیماری مواجه می‌شود، همه جنبه‌های عاطفی و روانی خانواده دستخوش تغییر می‌شود. از این رو، آموزش مربوط به پیشگیری و تشخیص زودهنگام بیماری، به معنای حمایت از خانواده‌ها است.

وی با قدردانی از همکاری پژوهشگران، پزشکان، افراد فرهنگی و داوطلبان در پیاده‌سازی پویش سراسری سرطان پستان تأکید کرد: امید است با همت جمعی و استمرار این برنامه، گام‌های مؤثری در کاهش آمار مبتلایان و مرگ‌ومیر ناشی از سرطان پستان در کشور برداریم.

۲۲۳۲۱۷