سه چشمانداز در مورد آینده بازار سهام
حمید میرمعینی، کارشناس بازار سرمایه، با اشاره به منابعی که از فردا قرار است به بازار وارد شود، توضیح داد: این منابع برای حمایت از بازار به کار گرفته خواهند شد و مشابه تجربهای است که حدود یک هفته پیش نیز به مرحله اجرا درآمد. آن تجربه، بهواسطه فشار زیاد فروش و عدم وجود حمایتهای جامع، به اندازه کافی موفق نبود. اما این بار به دلیل کاهش قابل توجه قیمتها و فروکش فشار فروش، احتمال دارد که این حمایت، با حجم کمتری از نقدینگی، کارآمدتر باشد.
واقعیت این است که پس از شروع جنگ، واکنش بازارهای مالی در سرتاسر دنیا از جمله ایران عمدتاً منفی بوده است. این رفتار طبیعی میباشد، چرا که ریسکهای بزرگ اقتصادی و سیاسی ناشی از این واقعه چشمانداز مبهمی را ایجاد کرده است. به رغم اینکه در کشورهایی با اقتصادهای پایدارتر مانند آمریکا، این اثرات کمتر مشهود بوده، اما برای اقتصادهایی با ساختار شکننده مانند ایران، این تأثیرات به مراتب شدیدتر و توأم با واکنشهای هیجانی خواهد بود.
در سالهای اخیر تجربه مواجهه با بحرانهای مختلف سیاسی و اقتصادی را کسب کردهایم، اما برای نخستین بار با پیامدهای مستقیم جنگ مواجه هستیم. اکنون این عامل جدید به همراه عدم قطعیت موجود، باعث شده است که بازار علیرغم اقداماتی که از سوی دولت برای حمایت انجام شده، همچنان روند کاهشی پیش بگیرد. قیمت بسیاری از نمادها تقریباً ۲۰ درصد کاهش یافته است.
چنانچه جنگ به پایان برسد و وضعیت سیاسی-اقتصادی به ثبات برسد، این افت قیمتها ممکن است بهعنوان فرصتی برای خرید در نظر گرفته شود. اما در شرایط کنونی پیشبینی اینکه آیا قیمتها به لحاظ اقتصادی مناسب هستند یا خیر، بسیار دشوار است. بازار هنوز در انتظار است تا ببیند نتیجه نهایی تعلیق جنگ و روند مذاکرات به کجا خواهد انجامید.
در مجموع، سه سناریو میتوان برای آینده بازار سرمایه متصور شد:
۱. تداوم وضعیت بلاتکلیفی
در این سناریو، انتظار میرود که روند بازار همچنان منفی بماند. با وجود حمایتهای احتمالی، مشکلات ساختاری اقتصادی از جمله عدم توازنها، کسری بودجه، بحران بانکی، صندوقهای بازنشستگی، قیمتگذاری غیرواقعی و رکود عمیق مانع از بهبود بازار خواهند شد. در نتیجه، اقتصاد ممکن است به سمت رکود کامل و حتی فروپاشی پیش برود.
۲. توافق سیاسی و رفع تحریمها
در صورت حصول توافق و پایان جنگ و بهبود دسترسی ایران به منابع ارزی، اقتصاد کشور میتواند وارد مسیری تازه از رشد و ثبات شود. این سناریو بهترین حالت ممکن است. رفع تحریمها میتواند اقتصاد را از وضعیت بحرانآمیز نجات دهد، زیرا دیگر راهکار داخلی بهبود این شرایط وجود ندارد.
۳. تشدید جنگ و ورود به فاز فرسایشی
در این وضعیت، با گسترش جنگ و تأثیرات آن بر دیگر کشورها، اقتصاد با فروپاشی کامل روبرو خواهد شد. صنایع به شدت آسیب خواهند دید، برخی شرکتها تعطیل خواهند شد و بازار مالی عملاً از بین خواهد رفت. در این شرایط، داراییهای مالی در معرض بیشترین آسیب قرار خواهند گرفت.
همچنین بحث بیمه سهام مطرح شده که میتواند تا حدی از زیانهای بیشتر جلوگیری کند. ولی با توجه به عدم آشنایی عمومی با سازوکار این بیمه و محدودیتهای آن به چند نماد خاص، شاید تأثیر گستردهای نداشته باشد.
باید توجه داشته باشیم که چشمه باید خود به جوش بیفتد؛ ریختن آب به سطل نمیتواند بهطور دائم چشمهای ایجاد کند.
بازار سرمایه ما بازتابدهنده وضعیت کلان اقتصادی کشور است و تا زمانی که سیاستهای اقتصادی و سیاسی به سمت ثبات و امیدبخشی پیش نرود، نمیتوان انتظار رشد پایدار یا حتی توقف افت بازار را داشت.
متأسفانه، در سالهای اخیر، وضعیت اقتصادی ما به شدت تضعیف و شکننده شده و حتی با یک تلنگر ممکن است تمام شود. احیای آن دیگر تنها از طریق راهکارهای داخلی امکانپذیر نیست و نیاز به سرمایهگذاریهای گسترده خارجی، دسترسی به تکنولوژیهای روز و تعاملات بینالمللی داریم.
برای رهایی از این شرایط، ضرورت دارد که توافقی جامع صورت گیرد، تحریمها رفع گردد، و سیاستهای اقتصادی در تمامی حوزههای پولی، مالی، ارزی و تجاری اصلاح شوند. در چنین شرایطی، بازار سرمایه میتواند دوباره نقش مؤثر خود را ایفا کند و از پتانسیل بالای خود بهره برداری نماید.
