تمایز آنفلوآنزا از سایر بیماری‌های ویروسی تنفسی کدام است؟

دکتر آذرخش آذران عنوان کرد: پاییز، فصلی است که اوج هشدار درباره بسیاری از بیماری‌های ویروسی تنفسی به شمار می‌رود؛ عفونت‌های ویروسی سیستم تنفسی به سادگی منتقل می‌شوند و می‌توانند برای کودکان، افراد مسن و کسانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، خطرناک باشند.

وی به بررسی بیماری‌های شایع ویروسی و باکتریایی تنفسی در این فصل پرداخت و بیان کرد: انواع مختلف ویروس‌ها، از جمله رینوویروس‌ها، تأثیر بسزایی در بروز سرماخوردگی دارند. بیماری‌های کووید – ۱۹، آنفلوآنزا، انواع سرماخوردگی، اسهال و استفراغ ناشی از روتاویروس، عفونت‌های حاد گوش، سینوزیت، آلرژی و آسم نیز در این ایام شیوع می‌یابند.

وضعیت کنونی شیوع ویروس‌های تنفسی

این متخصص ویروس‌شناسی پزشکی افزود: تجربیات و اطلاعاتی که در مورد ویروس‌های تنفسی در سال جاری داریم، عمدتاً از کشور استرالیا گردآوری شده است. در این روزها، اخبار و نظرات زیادی در فضای مجازی درباره وخامت بیماری آنفلوآنزا منتشر شده است. استرالیا در نیم‌کره جنوبی و کشور ما در نیم‌کره شمالی قرار دارند؛ بررسی الگوهای اپیدمیولوژیک استرالیا نشان می‌دهد که شیوع ویروس‌ها در این دو ناحیه متفاوت است.

وی ادامه داد: در حال حاضر در استرالیا، علاوه بر ویروس آنفلوآنزای نوع A، ویروس RSV و کرونا(کووید – ۱۹) نیز در حال شیوع هستند. بدین ترتیب، استرالیا در حال تجربه یک اپیدمی با سه ویروس متفاوت می‌باشد، اما خوشبختانه ویروس آنفلوآنزا تغییرات آنتی‌ژنتیکی نداشته و ویروس‌های در گردش با سویه‌های موجود در واکسن مطابقت دارند که این موضوع عملاً واکسیناسیون را مؤثر خواهد کرد.

آذران به افزایش انتقال ویروس آنفلوآنزای نوع A اشاره کرد و بیان داشت: تحقیقات نشان داده‌اند که یکی از دلایل اصلی این مسئله، پوشش واکسیناسیون پایین و ناکافی بوده است. بنابراین، افزایش انتقال ویروس در میان کودکان و بروز عواقب شدید در بزرگسالان را مشاهده کرده‌ایم. آنفلوآنزا به طور خاص در کودکان موجب انتقال سریع‌تر بیماری به دیگران می‌شود، در حالی که در این گروه سنی عموماً نیاز به بستری شدن وجود ندارد؛ اما برای بزرگسالان بالای ۶۵ سال، این بیماری می‌تواند مشکلات جدی به‌وجود آورده و حتی نیاز به بستری در ICU پیدا کند.

علائم بالینی آنفلوآنزا

وی افزود: در مورد علائم آنفلوآنزا، برخلاف کووید – ۱۹ که علائم به تدریج نمایان می‌شوند، نشانه‌های آنفلوآنزا به‌طور ناگهانی آغاز می‌شود و با تب، لرز و سردرد شروع می‌شود. سپس ممکن است سرفه خشک و به‌ندرت سرفه خلط‌دار، درد شدید در ناحیه کمر و ساق پا، آبریزش بینی، گلو درد، آبریزش چشم، درد در چشم‌ها، بی‌اشتهایی، احساس فشاری زیر جناق سینه، گاهی اسهال، استفراغ و تهوع، خستگی و بی‌قراری بروز کند.

خطرات و عوارض آنفلوآنزا

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز ادامه داد: عوارض بیماری آنفلوآنزا به دو دسته ریوی (پولمونری) و خارج ریوی (اکستراپولمونری) تقسیم می‌شوند. عوارض ریوی شامل پنومونی ویروسی و پنومونی باکتریایی است و عوارض خارج ریوی شامل عفونت گوش میانی، سینوزیت، التهاب تیروئید، تشدید دیابت، التهاب قلب، التهاب مغز و التهاب عضلات می‌باشد.

آذران تصریح کرد: به‌طور کلی، آنفلوآنزا می‌تواند تاثیرات منفی بر چندین اندام بدن بگذارد و برای افرادی که در حال حاضر از بیماری‌های ریوی و قلبی رنج می‌برند، این ویروس می‌تواند وضعیت آن‌ها را وخیم‌تر کند.

تفاوت آنفلوآنزا با بیماری‌های ویروسی تنفسی دیگر

وی در خصوص اختلاف‌هایی که بین آنفلوآنزا و سرماخوردگی یا کووید – ۱۹ وجود دارد، گفت: در بسیاری از موارد، بیماری‌های تنفسی از نظر بالینی مشابه به‌نظر می‌رسند و تشخیص آن‌ها کار دشواری است. یکی از اصلی‌ترین ابعاد تفکیک آنفلوآنزا از سرماخوردگی و کووید – ۱۹، آغاز ناگهانی آنفلوآنزا است، به این معنی که علائم از جمله تب و لرز و سردرد بدون هیچ پیش آگهی‌ای به‌طور ناگهانی آغاز می‌شود. در حالی که در کووید – ۱۹ و سرماخوردگی، علائم به‌صورت تدریجی بروز می‌کند؛ ابتدا تب خفیف، سپس کاهش اشتها، گلودرد و به تدریج درد عضلانی و آبریزش بینی ایجاد می‌شود. بنابراین، تفاوت اصلی بالینی بین آنفلوآنزا و سرماخوردگی، ناگهانی بودن علائم است، در حالی که در سرماخوردگی درد عضلانی وجود ندارد و شدت بیماری کمتر است. برای تشخیص دقیق ویروس نیز نیاز به آزمون‌های تخصصی خواهد بود.

این متخصص ویروس‌شناسی پزشکی اشاره کرد: دوره کمون برای انتشار ویروس آنفلوآنزا بین یک تا چهار روز است و با افزایش میزان ویروس در بدن، علائم نیز سریع‌تر نمایان می‌شوند، اما معمولاً علائم آنفلوآنزا یک تا دو روز پس از مواجهه با ویروس یا فرد آلوده بروز می‌کند.

راهنمایی‌ها و توصیه‌ها برای واکسن آنفلوآنزا

وی تأکید کرد: بهترین روش برای پیشگیری، واکسیناسیون است. در حال حاضر در کشور ما سه نوع واکسن شامل دو واکسن خارجی و یک واکسن ایرانی برای آنفلوآنزا موجود است؛ تمامی افراد بالای شش ماه می‌توانند واکسن خارجی را دریافت کنند، در حالی که واکسن ایرانی محدود به افراد بالای ۱۸ سال است.

آذران در خصوص تزریق واکسن در کودکان بیان کرد: برای کودکانی که زیر ۹ سال دارند و برای نخستین بار واکسن آنفلوآنزا را دریافت می‌کنند، باید دو دوز با فاصله ۲۸ روز تزریق شود و در سال‌های بعد، یک دوز مشابه بزرگسالان کافی خواهد بود. بزرگسالان نیز یک دوز سالیانه کافی است.

وی افزود: بهتر است همه افراد این واکسن را دریافت کنند، اما با توجه به کمبود واکسن، اولویت با سالمندان بالای ۶۵ سال، زنان باردار، بیماران دیابتی، افراد با اضافه وزن (BMI بالای ۴۰)، افرادی با سیستم ایمنی ضعیف، مبتلایان به بیماری‌های زمینه‌ای، کادر درمان و بیماران قلبی و افرادی با فشار خون بالا است.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز ادامه داد: شستن دست‌ها با آب و صابون به‌مدت ۲۰ ثانیه، ضدعفونی سطوح، فاصله‌گذاری از افراد مبتلا به علائم بیماری و استفاده از ماسک در مکان‌های شلوغ و سربسته نیز از دیگر روش‌های پیشگیری به‌غیر از واکسیناسیون است.

درمان آنفلوآنزا

وی بیان کرد: روش‌های درمان این بیماری شامل دو بخش می‌شود؛ مراقبت‌های اولیه و حمایت‌کننده که شامل استراحت، مصرف مایعات گرم و استفاده از عسل، لیمو و ویتامین C است.

این متخصص ویروس‌شناسی پزشکی در خصوص درمان‌های دارویی آنفلوآنزا افزود: داروهای ضدویروس باید در ساعات اولیه بروز علائم مصرف شوند. این داروها برای تمامی افراد تجویز نمی‌شود و صرفاً به‌دستور پزشک و در شرایط خاص مصرف می‌گردد چراکه مصرف بی‌رویه این داروها ممکن است منجر به بروز مقاومت دارویی شود.

وی همچنین اشاره کرد: درمان علامتی آنفلوآنزا با داروهای ضدالتهاب باید انجام شود. تجویز آنتی‌بیوتیک تنها در صورت وجود گلودرد باکتریایی مجاز است و تأثیری بر ویروس ندارد. اگر عفونت باکتریایی وجود ندارد، باید از مصرف آنتی‌بیوتیک پرهیز شود.