تعامل علمی با جهان شرط پیشرفت دانشگاههای ایران است
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری گفت: بخش عمده دانش جهان خارج از کشور تولید میشود و ایران برای تداوم پیشرفت علمی، توسعه همکاریهای بینالمللی و تبادل استاد و دانشجو را باید جدی بگیرد.
به نقل از پایگاه اطلاعرسانی دولت، حسین سیمایی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، در نشست با نخبگان و اعضای هیئت علمی استان سمنان، با گرامیداشت هفته دولت و یاد شهدای کشور گفت: هفته دولت با نام و یاد شهیدان عزیز ملت عجین شده است. یاد و خاطره رهبر عزیز و شهید انقلاب نیز همواره جاودانه خواهد ماند؛ بهویژه آنکه سخن از ایراندوستی ایشان به میان آمد. در ایراندوستی «شهید ایران» همین بس که در قرن معاصر، پدر و پسر پهلوی وقتی تحت فشار قرار گرفتند، ایران را ترک کردند، اما ایشان ایستاد؛ شب عاشورا خواست «ای ایران» خوانده شود و در نهایت نیز در دفتر کار خود، در کنار خانوادهاش، جان داد.
وی در ادامه با اشاره به جایگاه علم در افکار عمومی اظهار کرد: در مقالهای که اخیراً در نشریه Nature منتشر شده، میزان اعتماد مردم به علم مورد بررسی قرار گرفته است. یکی از نتایج قابلتوجه این پژوهش آن است که اعتماد عمومی به علم همچنان بالاست و جایگاه آن در مقایسه با بسیاری از نهادهای اجتماعی قابلتوجه است. اعتماد به علم نیز صرفاً اعتماد به یک مفهوم انتزاعی نیست؛ بلکه اعتماد به نهاد علم و عالمان است.
وزیر علوم افزود: بیشترین پایگاه اجتماعی دولت چهاردهم در نهاد علم و دانشگاه است. رئیسجمهور به توانمندی دانشگاه اعتقاد دارد و از دانشگاه انتظار دارد برای حل مسائل کشور وارد میدان شود. این موضوع صرفاً یک شعار یا برگزاری چند میزگرد نیست. در نشستهایی که رئیسجمهور با استادان دانشگاه دارد، مانند یک یادگیرنده وارد گفتوگو میشود، مسئله از دل این گفتوگوها استخراج، به مجموعههای علمی واگذار و سپس روند کار پیگیری میشود.
سیمایی با تأکید بر ضرورت تقویت فعالیتهای بینرشتهای گفت: حل مسئله در جهان امروز دیگر تکرشتهای نیست و در قالب تیمهای علمی و با مشارکت تخصصهای مختلف انجام میشود. در دو سال اخیر در بررسی برخی مسائل کشور، گاه حدود 60 عضو هیئت علمی با تخصصهای مختلف کنار یکدیگر قرار گرفتهاند. ممکن است مسئله در ظاهر مهندسی باشد، اما اقتصاددان، جامعهشناس، حقوقدان و متخصصان حوزههای دیگر نیز برای حل آن مورد نیاز باشند.
وی افزود: پدیدههای دنیای امروز تکساحتی نیستند؛ بنابراین باید کار تیمی را در دانشگاه تقویت و حوزههای بینرشتهای را توسعه دهیم. در کنار آن، ارتباط دانشگاه با صنعت نیز اهمیت زیادی دارد و پارکهای علم و فناوری یکی از خروجیهای عملی این ارتباط هستند. امروز در 60 پارک علم و فناوری کشور، بخش عمده شاغلان، فارغالتحصیلان دانشگاهها و حتی اعضای هیئت علمی هستند، اما به این میزان راضی نیستیم و باید تعداد شرکتها و ظرفیت اشتغال دانشآموختگان افزایش یابد.
وزیر علوم با اشاره به ظرفیت قانون جهش تولید دانشبنیان گفت: این قانون مسیر مناسبی برای همکاری صنعت و دانشگاه ایجاد کرده است. صنعت میتواند تحقیق و توسعه خود را به دانشگاه بسپارد و از یک هزینه، دو منفعت ببرد؛ هم نیاز تحقیق و توسعه خود را برطرف کند و هم همان هزینه را بهعنوان اعتبار مالیاتی محاسبه کند؛ ضمن آنکه برای استفاده از این ظرفیت سقفی تعیین نشده است.
سیمایی افزود: در همین دو سال حدود 20 همت تفاهمنامه در این زمینه امضا شده و تعدادی از دانشگاهها عملکرد بسیار خوبی داشتهاند و توانستهاند صنعت را به دانشگاه بیاورند. این ارقام جدا از قراردادهای مستقیمی است که اعضای هیئت علمی با دستگاهها و صنایع منعقد میکنند.
وی با بیان اینکه رابطه دانشگاه و صنعت باید از هر دو سو مورد پرسش قرار گیرد، گفت: سالها پرسیدهایم دانشگاه چه ارتباطی با صنعت دارد، اما یک بار هم باید از صنعت پرسید چه ارتباطی با دانشگاه برقرار کرده و چرا به سراغ دانشگاه نمیآید. دانشگاه مانند طبیبی است که دانش و توانایی خود را آماده کرده است. حتی اگر صنعت معتقد است آموزشهای دانشگاهی متناسب با نیازهایش نیست، ما آمادگی داریم تا 30 واحد از برنامه آموزشی را در اختیار صنعت قرار دهیم تا در طراحی آموزشهای مورد نیاز خود مشارکت کند.
وزیر علوم در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به کاهش رتبه برخی دانشگاههای ایران اظهار کرد: این مسئله مهم است و دلایل مختلفی دارد که یکی از آنها ضعف تعاملات بینالمللی است. باید پرسید چند درصد استادان ما به فرصت مطالعاتی میروند؟ این عدد به دلیل محدودیت منابع برای پشتیبانی از استادان بسیار پایین است. اعزام دانشجو در رشتههای جدید و حوزههای نوظهور دانشی نیز تقریباً متوقف شده است.
وی افزود: متأسفانه گاهی با نوعی خودتحریمی نیز مواجهیم و برخی تلاش میکنند روزنههای تعامل را ببندند؛ گویی باید برای جلوگیری از نفوذ، دیواری دور کشور بکشیم. باید پرسید کشوری مانند چین با جمعیتی حدود یک میلیارد و 500 میلیون نفر، امنیت خود را از طریق گسترش تعاملات تأمین میکند یا با بزرگتر کردن دیوار چین؟
سیمایی تأکید کرد: نگرانی درباره حفاظت از اطلاعات و دستاوردهای حساس در همه کشورهای دنیا وجود دارد و برای آن نیز سازوکارهای مشخصی تعریف شده است، اما این نگرانی نباید به قطع تعامل علمی منجر شود. سهم ایران از تولید علم جهان پیش از انقلاب چند صدم درصد بود و امروز به حدود 2 درصد رسیده است؛ با این حال همچنان بخش عمده دانش جهان در خارج از کشور تولید میشود و ما برای پیشرفت علمی ناگزیر از تعامل هستیم.
وی ادامه داد: حضور در کنفرانسهای علمی بینالمللی و تبادل استاد و دانشجو از عوامل مؤثر بر ارتقای دانشگاههاست. یکی از شاخصهای مهم در رتبهبندیهای جهانی نیز میزان تعاملات بینالمللی دانشگاههاست، در حالی که سطح این تعاملات برای دانشگاههای ما بسیار پایین است.
وزیر علوم در ادامه کاهش انگیزه در جامعه دانشگاهی را یکی دیگر از عوامل مؤثر بر وضعیت علمی دانشگاهها دانست و گفت: این مسئله بیارتباط با وضعیت معیشتی نیست. از ابتدای مسئولیت در وزارت علوم، دو موضوع را بهصورت جدی دنبال کردیم؛ نخست مسکن دانشگاهیان، شامل اعضای هیئت علمی و کارکنان، که اکنون در 43 دانشگاه آغاز شده و در چند دانشگاه نیز واحدهایی به مرحله تحویل رسیده است.
وی افزود: محور دوم، ارتقای وضعیت معیشتی اعضای هیئت علمی و کارکنان دانشگاههاست؛ زیرا معتقدیم هر دو قشر نیازمند حمایت هستند. در این مسیر، کارکنان دانشگاهها را مقدم کردیم و آییننامه استخدامی کارکنان سال گذشته رونمایی شد، اما در مسیر اجرا با موانعی مواجه شدیم که همچنان در حال پیگیری برای رفع آنها هستیم.
وزیر علوم با بیان اینکه وضعیت زیرساختهای آزمایشگاهی و پژوهشی دانشگاهها رضایتبخش نیست، گفت: درباره این مسائل جلساتی با دکتر پزشکیان داشتیم و ایشان پیش از وقوع جنگ، اختصاص بودجهای از صندوق ذخیره ارزی برای تجهیز آزمایشگاههای دانشگاهی را مورد توجه قرار دادند. با وقوع جنگ اجرای این موضوع با مانع مواجه شد اما همچنان آن را پیگیری میکنم. اخیراً نیز در این خصوص نامه نوشتهام و حضوری موضوع را دنبال کردهام و میدانم رئیسجمهور نیز بر تقویت زیرساختهای علمی کشور تأکید دارد.
سیمایی افزود: امسال برای 105 آزمایشگاه فردی، پژوهانههایی تا سقف 400 میلیون تومان اختصاص دادهایم و بنا داریم این میزان را تا سقف یک میلیارد تومان افزایش دهیم.
وی همچنین جذب دانشجویان خارجی را یکی از حداقلهای لازم برای تقویت ارتباطات بینالمللی دانشگاهها دانست و گفت: تعدد نهادهای تصمیمگیر موجب شده است فرآیند صدور مجوز برای دانشجویان خارجی طولانی شود. در سفرهای خارجی بارها مسئولان کشورهای دوست از ما گلایه کردهاند که چرا روند پذیرش دانشجویان آنها در ایران تا این اندازه طول میکشد. گاهی دانشجو وارد فرآیند پذیرش میشود، اما آنقدر این روند طولانی میشود که در نهایت کشور دیگری را برای ادامه تحصیل میکند.
/
