آیا مصرف استامینوفن در دوران بارداری منجر به بروز اوتیسم می‌گردد؟ نتایج تحقیق را مطالعه کنید

به نقل از بهداشت نیوز، سال‌هاست که تجویز داروها در دوران بارداری، به ویژه داروهای معمولی مانند استامینوفن، با دغدغه و تردید مواجه بوده است. بسیاری از مادران باردار در مواجهه با سردرد، تب یا دردهای روزمره این سؤال را مطرح می‌کنند: «آیا این دارو می‌تواند به مغز جنین آسیب برساند؟»

در سال‌های اخیر، برخی پژوهش‌ها اشاره کرده بودند که ممکن است مصرف استامینوفن -که به نام تجاری تایلنول نیز شناخته می‌شود- با خطر بالاتر اختلال طیف اوتیسم یا مشکلات رشدی در کودکان ارتباط داشته باشد. این مسئله موجب شد تا نگرانی قابل توجهی در میان والدین و نیز بحث‌های حقوقی و رسانه‌ای ایجاد شود.

اما اکنون یک مطالعه بسیار بزرگ در دانمارک، تصویری متفاوت را به نمایش گذاشته است. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که مصرف استامینوفن در دوران بارداری، دست‌کم طبق داده‌های موجود، ارتباط قابل توجهی با افزایش خطر اوتیسم در کودکان ندارد.

یکی از بزرگ‌ترین پژوهش‌ها در مورد بارداری و اوتیسم
این تحقیق که نتایج آن در نشریه معتبر JAMA Pediatrics منتشر شده، بیشتر از ۱.۵ میلیون نوزاد متولدشده در دانمارک را که بین سال‌های ۱۹۹۷ تا ۲۰۲۲ به دنیا آمده‌اند، مورد بررسی قرار داده است.

محققان شرایط کودکانی را که در دوران جنینی در معرض استامینوفن قرار گرفته بودند، با بچه‌هایی که چنین مواجهه‌ای نداشتند، مقایسه کردند. نتیجه اصلی این پژوهش توجه زیادی را جلب کرد:

نرخ ابتلا به اوتیسم در کودکانی که در معرض استامینوفن بودند، حدود ۱.۸ درصد ثبت شد
در حالی که این میزان در گروه غیرمواجهه نزدیک به ۳ درصد بود
محققان اظهار می‌دارند که حتی پس از در نظر گرفتن عواملی مانند میزان مصرف دارو، زمان آن در دوران بارداری، وضعیت سلامتی مادر و دیگر عوامل تأثیرگذار، هیچ ارتباط معنایی بین مصرف استامینوفن و اوتیسم مشاهده نشد.

چرا این مسئله اهمیت دارد؟
استامینوفن یکی از معدود داروهایی است که معمولاً در دوران بارداری به عنوان دارویی نسبتاً ایمن شناخته می‌شود و پزشکان آن را برای کاهش تب، تسکین سردرد و دردهای عضلانی تجویز می‌کنند.

کنترل تب در دوران بارداری بسیار حیاتی است، زیرا تب طولانی‌مدت و شدید ممکن است برای جنین خطرناک باشد.

با این حال، حدود یک دهه پیش، برخی از مطالعات مشاهده‌ای پیشنهاد کردند که مصرف مکرر یا طولانی‌مدت استامینوفن ممکن است با مشکلات عصبی-رشدی در کودکان مرتبط باشد.

تحقیق جدید به دلیل چند خصوصیت مهم مورد توجه قرار گرفته است:

حجم بی‌نظیر نمونه
پیگیری طولانی مدت
استفاده از داده‌های ملی سلامت
و کنترل دقیق عوامل مخدوش‌کننده
این عناصر سبب شده‌اند که نتایج این تحقیق قابل اعتمادتر از بسیاری از پژوهش‌های قبلی محسوب شود. همچنین به‌دست‌آمده‌های این پژوهش با یافته‌های جدیدتر در سوئد و سایر کشورهای اروپایی هم‌راستا بوده و این تحقیقات نیز نتوانسته‌اند شواهد قوی از ارتباط مستقیم میان استامینوفن و اوتیسم ارائه دهند.

چرا برخی مطالعات قبلی موجب نگرانی شدند؟
بخش عمده‌ای از نگرانی‌ها ناشی از پژوهش‌هایی بود که ارتباط آماری میان مصرف استامینوفن و افزایش خطر اوتیسم، بیش‌فعالی (ADHD) یا مشکلات رفتاری را گزارش کرده بودند.

اما مشکل اینجاست که بسیاری از این مطالعات قادر نبودند به‌طور کامل مشخص کنند که آیا خود دارو عامل اصلی است یا شرایطی که به مصرف آن منجر شده‌اند؛ مانند تب، عفونت، التهاب یا بیماری‌های زمینه‌ای مادر.

بنابراین، دانشمندان بر این نکته تأکید کردند که ارتباط آماری الزاماً به معنای وجود رابطه علت و معلولی نیست.

آیا این بدان معناست که مصرف استامینوفن کاملاً بی‌خطر است؟
پزشکان هشدار می‌دهند که نه‌تنها درباره استامینوفن، بلکه در مورد هر دارویی در دوران بارداری باید اصل «کمترین دوز مؤثر و مدت زمان کوتاه» را رعایت کرد.

اگرچه مطالعه جدید نگرانی‌ها را تا حدی کمرنگ کرده، اما متخصصان همچنان بر این نکته تأکید می‌کنند:

از مصرف خودسرانه داروها خودداری شود
دارو تنها در صورت نیاز واقعی باید استفاده شود
و زنان باردار قبل از مصرف مداوم هر دارویی باید با پزشک مشورت کنند
اوتیسم؛ بیماری‌ای با عوامل پیچیده
متخصصان بر این باورند که اختلال طیف اوتیسم یک وضعیت پیچیده عصبی-رشدی است که احتمالاً تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل، شامل ژنتیک، عوامل محیطی، شرایط متابولیک و وضعیت بارداری شکل می‌گیرد. بنابراین، بعید است که بتوان علت آن را به یک عامل خاص نسبت داد.

دیده‌بانان چه می‌گویند؟
محققان این مطالعه معتقدند که یافته‌های جدید می‌توانند نگرانی‌های بسیاری از مادران را کاهش دهند. در سال‌های اخیر، وحشت از مصرف استامینوفن به‌حدی بوده که برخی زنان باردار حتی در شرایط خاص از استفاده از دارو یا درمان تب هم خودداری کرده‌اند.

در حالی که پزشکان تأکید می‌کنند که تب شدید و غیرقابل کنترل خود ممکن است خطرات جدی‌تری را برای مادر و جنین به همراه داشته باشد.

این پژوهش بزرگ از دانمارک که بر روی بیش از ۱.۵ میلیون کودک صورت گرفته، شواهد جدیدی را به تصویر می‌کشد که نشان می‌دهد مصرف استامینوفن در دوران بارداری به طور مستقیم با افزایش خطر اوتیسم مرتبط نیست.

اگرچه بحث‌های علمی پیرامون تاثیرات داروها در بارداری هنوز ادامه دارد، اما یافته‌های تازه نشان‌دهنده این است که نگرانی‌های شایع درباره استامینوفن شاید بسیار بزرگ‌نمایی شده باشد.

در نهایت، متخصصان تأکید می‌کنند که مهم‌ترین اصل در دوران بارداری، مصرف آگاهانه داروها و مشورت با پزشک بوده و نه ترس بی‌مورد یا استفاده بی‌احتیاط از داروها.

منابع:

خبرآنلاین

reuters ، jamanetwork ، mayoclinic