سینمای اجتماعی در حالت مرگ است / انتقاد از سبک زندگی اینستاگرامی

به نقل از ایسنا، در عصر پنجشنبه ۱۶ بهمن ماه، نشست خبری فیلم سینمایی «بیلبورد» به کارگردانی سعید دشتی در پردیس ملت و با اجرای سونیا پوریامین برگزار شد.

سعید دشتی – کارگردان اثر «بیلبورد» – در ابتدای این جلسه با تأکید بر چندلایه بودن روایت فیلم خود، گفت: برداشت من از فیلم همان چیزی است که بینندگان خواهند دید. من منتظر می‌مانم تا مخاطب تصویر خود را از آن داشته باشد. این فیلم به دو نوع تفکر می‌پردازد؛ هریک نماینده یک دیدگاه هستند و قضاوت در مورد درست یا نادرست بودن آن‌ها را به مخاطب و زمان واگذار می‌کنم.

وی با اشاره به پرهیز از توسعه دیدگاه صرف اقتصادی در سینما افزود: تمایل ندارم در فضایی فعالیت کنم که فقط معطوف به پول باشد و فرهنگی در آن وجود نداشته باشد. به نظر من، زمان مشخص می‌کند که کدام عقاید پایدارتر خواهند بود.

دشتی در خصوص بررسی موضوع سلبریتی‌ها در فیلم «بیلبورد» اظهار کرد: به‌طور کلی با برچسب‌گذاری مخالفم. هنرمندان انسان‌هایی هستند که مانند همه افراد دیگر نقاط قوت و ضعف دارند. نوع برخورد ما با آن‌ها از هر زاویه‌ای، نخست یک برخورد انسانی است. اینکه این زندگی‌ها در چه زمینه‌ای و با چه دیدگاهی نقد یا روایت شوند، به کارگردان و فیلمنامه مربوط می‌شود.

این کارگردان در انتقاد از «زندگی اینستاگرامی» در بستر فضای مجازی ابراز داشت: شبکه‌های اجتماعی هر روز تعاریف تازه‌ای از موفقیت و مشهور شدن به ما ارائه می‌دهند؛ تصاویری سطحی و کاریکاتوری از زندگی دیگران که فاقد عمق هستند. یکی از دغدغه‌های دائمی من این است که شهرت و موفقیت به تدریج انسان را از مسائل اساسی دور می‌کند؛ از جمله نقش او در خانواده. ما پیش از اینکه هنرمند باشیم، پدر، مادر، همسر، فرزند یا خواهر و برادر هستیم.

دشتی همچنین به ارزش حضور امین حیایی در فیلم اشاره کرد و گفت: برایم مهم بود که ایشان فراتر از طول نقش، به عمق آن توجه نشان دادند و در کنار یک کارگردان فیلم‌اولی ایستادند. این نوع نگاه برای من بسیار محترم است. برداشت هر بازیگر یا تماشاچی از فیلمنامه باید مورد احترام باشد.

او «بیلبورد» را اثری با مضامین جهانی توصیف کرد و اضافه کرد: داستان فیلم می‌تواند در هر نقطه‌ای از جهان روی دهد؛ مادری که فرزندش به گروگان گرفته شده و در میان حفظ آبرو و شهرت یا نجات جان فرزندش در یک وضعیت دشوار قرار می‌گیرد. این بازگشت به اصالت، امری جهانی است.

درباره منابع الهام خود نیز گفت: به‌طور طبیعی هر فیلم‌ساز از تماشای فیلم‌های روز دنیا، تئاتر، رمان و تجربیات شخصی الهام می‌گیرد، اما من تلاش کردم تا فیلمم هر چه بیشتر شبیه خودم باشد. در سینمای اجتماعی ما معمولاً با تصاویری تکراری از دعوا، اعتیاد و تنش مواجه هستیم. من سعی کردم با ژانر تریلر، فضایی متفاوت از جریان رایج سینما ارائه دهم.

در ادامه، دشتی به ناآرامی‌های دی ماه و جان‌باختگان آن اشاره کرد و گفت: غم این عزیزان به سادگی از دل ما فراموش نخواهد شد؛ از کودکانی که در خیابان بودند تا معترضان، رهگذران و مأموران امنیتی. همه این‌ها برای ما عزیزند و ما در سوگ آنان هستیم. به نظر من، درک درست مفهوم دموکراسی، که به معنای احترام به عقاید دیگران است، بیش از هر چیز مهم است. وقتی نتوانیم این تفاوت‌ها را بپذیریم، دیکتاتوری داخلی ما فعال می‌شود.

وی تأکید کرد: خانواده سینما باید در کنار هم معنا پیدا کند و نه در جدایی. سینما زمانی که زنده است، آگاهی را در جامعه جاری می‌کند.

در بخش دیگر این نشست، محمدرضا مصباح – تهیه‌کننده فیلم «بیلبورد» – با اشاره به وضعیت سینمای اجتماعی بیان کرد: امروز سینمای اجتماعی، به‌صراحت باید بگویم، در تابوت قرار دارد؛ نماز آن خوانده شده و آماده دفن است. از سینمای اجتماعی اثرگذار، چیز زیادی باقی نمانده و اگر هم فیلم‌هایی در این حوزه تولید و اکران می‌شوند، با تلورانس‌های نسبی و محبوبیت‌های محدود مواجه‌اند.

او با اشاره به نقش رسانه‌ها در حمایت از آثار متفاوت تأکید کرد: رسالت ما به‌عنوان تهیه‌کننده و شما به‌عنوان نمایندگان رسانه این است که اگر دیدیم فیلم‌سازی با جسارت و رویکردی نو، نه تکرار کلیشه‌ها، به سینمای اجتماعی پرداخته، از او حمایت کنیم. همگی شما رسانه‌ای هستید و می‌توانید کمک کنید تا این آثار دیده شوند.

مصباح در پاسخ به سوالی درباره حضور دراماتورژ در پروژه توضیح داد: در تمامی آثاری که تولید کرده‌ام، از مراحل ابتدایی شکل‌گیری متن تا تدوین در پروژه حاضر بوده‌ام؛ به‌ویژه در کار با فیلم‌های اولی. ما بچه‌ها را رها نمی‌کنیم، اما مراقب هستیم که خلاقیت و انگیزه‌شان حفظ شود. در این فیلم نیز همین رویکرد را دنبال کردیم.

وی به همکاری با محمدرضا مقدسیان اشاره کرد و گفت: برای اولین‌بار تلاش کردیم عنوان و جایگاه دراماتورژ را به‌صورت رسمی در تیتراژ یک فیلم سینمایی معرفی کنیم. از محمدرضا مقدسیان عزیز سپاسگزارم که حضوری بسیار دقیق، حرفه‌ای و تأثیرگذار داشت. تمامی زیرمتن‌های فیلم با دقت و وسواس طراحی شده و در نشست‌های تخصصی آینده می‌توان درباره دیالوگ‌ها، کاراکترها و لایه‌های پنهان فیلم به‌تفصیل بحث کرد.

تهیه‌کننده «بیلبورد» تأکید کرد: ممکن است برخی از شما کل فیلم یا بخش‌هایی از آن را نپسندید، اما نکته مهم این است که این اثر رهاشده نبوده و پشت هر ، تفکری وجود داشته است. سال‌هاست می‌شنویم که سینمای ایران از ضعف متن آسیب می‌بیند؛ اگر متنِ تفکرشده‌ای در اختیار فیلم‌ساز قرار گیرد، خروجی نیز می‌تواند اثری قابل دفاع باشد.

در نهایت، مصباح از عوامل فیلم قدردانی کرد و گفت: قدردانی ویژه‌ای دارم از آناهیتا درگاهی که بار اصلی فیلم بر دوش ایشان بود. در شرایطی که گاهی تا ۱۸ ساعت در روز فیلم‌برداری داشتیم، حتی یک بار خستگی یا شکایت از او ندیدیم. امیدوارم با این نقش به مقام واقعی‌شان دست یابند و در اختتامیه جشنواره، نتیجه تلاش‌هایشان را مشاهده کنند.

او همچنین از امین حیایی یاد کرد و افزود: هرچند نقش ایشان کوتاه بود، اما حضورشان بسیار تأثیرگذار بود. تصمیم برخی از عزیزان برای عدم حضور در این نشست کاملاً قابل احترام است و من به همه عوامل، چه حاضر و چه غایب، احترام می‌گذارم.

مهدی فتاح – دیگر تهیه‌کننده فیلم «بیلبورد» – در ادامه نشست خبری فیلم با اشاره به شرایط تولید آن بیان کرد: این فیلم در چارچوب حفظ تعادل و با بودجه‌ای مناسب ولی بسیار محدود ساخته شده است. واقعاً لازم می‌دانم از تمامی عوامل قدردانی کنم؛ همکارانی که با تمام توان در کنار ما بودند.

او تأکید کرد: همدلی و تعهد این گروه باعث شد نتیجه نهایی همان فیلمی که امروز مشاهده می‌کنیم، به‌دست آید. امیدوارم «بیلبورد» مسیر موفقیت را تجربه کند و زحمات تمامی عزیزان به چشم بیاید.