نکات طب سنتی برای مدیریت فشار خون بالا

هر ساله در تاریخ ۱۷ مه، روز جهانی فشار خون بالا برگزار می‌شود که هدف آن افزایش آگاهی و ترویج روش‌هایی برای پیشگیری، شناسایی و مدیریت این بیماری است. شعار امسال این روز به این شکل می‌باشد: “فشار خون خود را به‌دقت اندازه‌گیری کنید، آن را کنترل نمایید، و عمر طولانی‌تری کسب کنید!”

فشار خون بالا همچنان یک چالش اساسی در زمینه بهداشت عمومی محسوب می‌شود و به عنوان یک قاتل خاموش، بیش از ۲۹۴ میلیون نفر را در جنوب شرق آسیا تحت تأثیر قرار داده است. عواملی نظیر مصرف سیگار و الکل، دریافت زیاد نمک، کم‌تحرکی، رژیم‌های غذایی نامناسب و استرس‌های روحی به گسترش این بیماری کمک می‌کنند.

به گفته سایما وزد، مدیر منطقه‌ای سازمان بهداشت جهانی (WHO) در جنوب شرق آسیا، فشار خون بالا یکی از اصلی‌ترین عواملی است که منجر به مرگ زودهنگام به خاطر حملات قلبی و سکته‌ها می‌شود؛ به‌گونه‌ای که ۹ نفر از هر ۱۰ نفر مبتلا به این عارضه، از دریافت مراقبت‌های لازم محرومند.

او بر اهمیت تقویت و اجرای ابتکاراتی که به ترویج رژیم‌های غذایی سالم، فعالیت بدنی، کنترل مصرف دخانیات و الکل و کاهش نمک و چربی‌های ترانس می‌پردازند، تأکید می‌کند. همچنین درمان‌های بهداشتی اولیه و تأکید بر آموزش شیوه‌های زندگی سالم، استفاده منظم از پروتکل‌های درمانی استاندارد، دسترسی به دستگاه‌های معتبر اندازه‌گیری فشار خون و تأمین عادلانه داروها و نظارت قوی از جمله رویکردهای مؤثر برای کاهش مشکلات فشار خون در کشورها به شمار می‌آید.

فشار خون بالا به چه معناست؟

برای حرکت خون در رگ‌های بدن و رساندن مواد مغذی به اندام‌ها، نیازی به فشاری است که این خون را به جریان بیندازد. این فشار که به آن فشار خون می‌گویند از قلب نشأت می‌گیرد. فشار خون در دو سطح حداکثری و حداقلی تغییر می‌کند؛ در هنگام انقباض قلب، خون به شریان‌ها وارد می‌شود و فشار خون به بالاترین سطح خود که فشار خون سیستولیک نام دارد، می‌رسد. در زمان استراحت قلب، زمانی که خون به شریان‌ها نمی‌رسد، فشار خون به حداقل مقدار خود که فشار خون دیاستولیک نامیده می‌شود، خواهد رسید.

فشار خون طبیعی معمولاً کمتر از ۱۲۰ بر ۸۰ میلی‌متر جیوه است و در صورتی که فشار خون به‌طور پایدار بالاتر از ۱۴۰ بر ۹۰ میلی‌متر جیوه باشد، به آن فشار خون بالا اطلاق می‌شود.

علائم فشار خون بالا چه هستند؟

بیماری فشار خون در شروع خود معمولاً هیچ علامت خاصی را بروز نمی‌دهد و به همین دلیل بسیاری از مبتلایان نسبت به درمان آن توجهی نمی‌کنند؛ اما در برخی موارد ممکن است نشانه‌هایی مانند سردردهای شدید، درد در قفسه سینه، تاری دید، سرگیجه و علائمی مشابه در افراد مشاهده شود.

۳۲ درصد از جمعیت کشور به فشار خون بالا مبتلا هستند

طبق گزارش وزارت بهداشت، ۳۲ درصد از جمعیت بالغ بالای ۱۸ سال کشور به این بیماری مبتلا هستند؛ در حالی که بیش از ۴۰ درصد از این اشخاص از وضعیت خود بی‌خبرند.

عوارض ناشی از فشار خون بالا چیست؟

از آنجایی که فشار خون بالا در مراحل اولیه خود علائمی ندارد، بسیاری از افراد توجهی به درمان آن نمی‌کنند، اما عوارض جدی مانند سکته مغزی، حملات قلبی، نارسایی قلبی، مشکلات کلیوی و درد قفسه سینه و… از جمله پیامدهای عدم درمان این بیماری به شمار می‌روند.

روش‌های غذایی جهت کاهش فشار خون

در حالی که بهترین راه برای مدیریت فشار خون، استفاده از داروهای تجویز شده توسط پزشک است، رعایت برخی نکات تغذیه‌ای و اصول طب سنتی نیز می‌تواند به کنترل فشار خون کمک نماید، از جمله:

کاهش وزن؛ اگر اضافه وزن دارید، با مشورت متخصص تغذیه، سعی کنید وزن خود را به مقدار طبیعی و ایده‌آل برسانید.

نوشیدن آب کافی؛ کمبود آب می‌تواند منجر به افزایش فشار خون شود، به همین دلیل مصرف یک لیوان آب می‌تواند در کاهش فشار خون مؤثر باشد.

در چربی‌ها، روغن‌های غیراشباع مانند روغن زیتون یا کانولا را ترجيح دهید.

غلات کامل را به جای نان سفید یا ماکارونی کنید.

مصرف روزانه میوه‌ها و سبزیجات تازه؛ این مواد غذایی معمولاً غنی از پتاسیم و فیبر هستند که به کاهش فشار خون کمک می‌کنند.

مغزها، دانه‌ها یا حبوبات را به رژیم غذایی خود اضافه کنید.

مصرف متعادل پروتئین؛ ماهی، مرغ بدون پوست و سویا جزو منابع پروتئین سالم به‌شمار می‌روند.

توصیه‌های طب سنتی برای کاهش فشار خون

پزشکی سنتی ایرانی پیشنهاد می‌کند برای کاهش فشار خون، پاهای خود را با آب و آبغوره بشویید. از نظر طب سنتی، اولین اقدام در درمان فشار خون بالا، پا شستن با این ترکیب است؛ از زانو به پایین.

در متون طب ایرانی، انباشتگی مواد در بدن یا خشکی رگ‌ها و کاهش قابلیت ارتجاعی آن‌ها عامل اصلی فشار خون بالا مطرح شده‌اند؛ بنابراین کاهش میزان غذا و مصرف غذاهای سبک و بدون چربی نیز مفید است، از جمله: کرفس، کنگر، هویج، زیتون، لوبیا، گشنیز، جعفری و لیموترش.

استفاده از روغن زیتون تازه یا روغن بادام شیرین برای روغن‌مالی روی بدن در افراد لاغر و دارای مزاج خشک نیز می‌تواند مؤثر باشد.

استفاده از برخی گیاهان در غذاها می‌تواند در کاهش فشار خون کمک کننده باشند که از آن جمله می‌توان به سیر، قره‌قاط، سرخ‌ولیک و ریشه گزنه اشاره کرد.