بیانیه وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران درباره پایان اعتبار قطعنامه شماره ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل
وزارت امور خارجه ایران بیانیهای در خصوص انقضای قطعنامه شماره ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل منتشر کرد.
باشگاه خبرنگاران جوان – محتوای بیانیه وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در مورد انقضای قطعنامه شماره ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل به این شرح است: همانطور که در موضعگیریها و بیانیههای قبلی رسمی نسبت به برجام و قطعنامه شماره ۲۲۳۱ مورخ ۲۰ ژوئیه ۲۰۱۵ شورای امنیت سازمان ملل مرتبط با برنامه هستهای صلحآمیز ایران اشاره شده است، مدت زمان ده سالهای که در این قطعنامه مشخص شده بود، در روز شنبه، ۲۶ مهر ۱۴۰۴ (۱۸ اکتبر ۲۰۲۵) به پایان خواهد رسید و کلیه مفاد آن که شامل محدودیتهای مشخص شده در رابطه با برنامه هستهای ایران و سازوکارهای مرتبط میباشد، پس از این تاریخ، قابل اعتبار نخواهد بود.
طبق همین استدلال، موضوع هستهای ایران که تحت عنوان «منع اشاعه» در دستور کار شورای امنیت بوده است، باید از فهرست مسائلی که شورای امنیت سازمان ملل بهطور مرتب بررسی میکند، کنار گذاشته شود. با انقضای قطعنامه ۲۲۳۱، برنامه هستهای ایران باید بهمانند برنامه هستهای دیگر کشورهای غیر هستهای عضو معاهده منع اشاعه، تلقی و مورد رفتار قرار گیرد.
هدف اصلی ادعایی که بر سر موضوع هستهای ایران مطرح شد، اطمینان از صلحآمیز بودن برنامه هستهای ایران و جلوگیری از هرگونه انحراف به سمت تسلیحاتی شدن بود. این هدف بهطور کامل محقق شده است، بهگونهای که هیچ گزارشی متناقض با این واقعیت از سوی آژانس بینالمللی انرژی اتمی منتشر نشده و حتی فشارهای وارد شده از سوی سه کشور اروپایی و ایالات متحده برای نشان دادن عدم پایبندی ایران به تعهدات پادمانی نیز به نتیجهای نرسیده است. در این حال، جمهوری اسلامی ایران در حالی که به تعهدات فراپادمانی مندرج در برجام پایبند بود، همزمان تحت تحریمهای ظالمانه قرار گرفت و این همان سه کشور اروپایی، اتحادیه اروپا و ایالات متحده بودند که به نحوی تعهدات خود در زمینه رفع تحریمها را زیر پا گذاشتند.
قطعنامه ۲۲۳۱ و پیوست آن، برجام، یکی از موفقیتهای بزرگ در عرصه دیپلماسی چندجانبه به شمار میرود که در اوایل شکلگیریاش، تأثیر و اعتبار خود را به اثبات رساند. متاسفانه، خروج غیرمسئولانه ایالات متحده در سال ۲۰۱۸ و کوتاهی سه کشور اروپایی در اجرای تعهدات، به تضعیف این موفقیت بزرگ در دیپلماسی انجامید.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران مجدد تأکید میکند که حرکت سه کشور اروپایی عضو برجام (انگلیس، فرانسه و آلمان) که بهطور غیرقانونی و بدون هیچگونه مبنای مستند تنها بر اساس درخواست ایالات متحده – طرفی که بهطور یکجانبه و بیپایه از برجام خارج شد – از سازوکار حل اختلاف برجام جهت بازگردانی قطعنامههای منقضی استفاده کردند، هیچگونه تأثیر منفی بر ترتیبات قانونی مندرج در قطعنامه ۲۲۳۱، از جمله زمان انقضای آن، نخواهد داشت و این قطعنامه باید در موعد مقرر (۲۶ مهر ۱۴۰۴) بهعنوان خاتمهیافته تلقی شود.
همچنین لازم به ذکر است که علیرغم اقدامات غیرقانونی سه کشور اروپایی، که از زمان خروج ایالات متحده از برجام در مه ۲۰۱۸ بهطور مداوم مرتکب «عدم اجرای عمده» تعهدات خود شده و در نتیجه از صلاحیت قانونی برای استناد به ساز و کار حل اختلاف برجام محروم شدند، شورای امنیت سازمان ملل به دلیل مخالفت اعلامشده دو کشور دائمی، یعنی چین و روسیه، هیچ اقدامی برای بازگرداندن قطعنامههای منقضیشده اتخاذ نکرده است.
بنابراین، تحرکات تقابلی آلمان، انگلیس و فرانسه، که بهعنوان ناقضان مداوم برجام، بدون رعایت موازین قانونی در تلاش برای بازگرداندن قطعنامههای لغو شده شورای امنیت بودند، نمیتواند هیچ ارزش و اثر حقوقی و اجرایی داشته باشد. دبیرخانه شورای امنیت نیز مجاز نیست که اقدامات غیرقانونی این سه کشور را تأیید کند.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با یادآوری این نکته که شش کشور عضو شورای امنیت شامل دو کشور دائمی با حرکت غیرقانونی سه کشور اروپایی و ایالات متحده موافق نبودند و همچنین با اشاره به مکاتبات مشترک ایران، چین و روسیه در این زمینه به دبیرکل سازمان ملل، تأکید میکند که شورای امنیت هیچ تصمیمی درباره اجازه به دبیرخانه سازمان ملل برای نتیجهگیری مستقل در خصوص بازگرداندن قطعنامههای لغو شده علیه ایران اتخاذ نکرده و صلاحیت این امر تنها در حیطه شورای امنیت وجود دارد.
با توجه به موارد مطروحه، از دبیرکل سازمان ملل متحد بهطور رسمی درخواست میشود مطابق با ماده ۱۰۰ منشور سازمان ملل، هرچه سریعتر اطلاعات نادرست مندرج در وبسایت سازمان ملل درباره روند ادعایی بازگرداندن قطعنامههای منقضی شده علیه ایران را تصحیح کرده و از بروز هرگونه ناهنجاری در روندهای حقوقی و رویههای مرتبط با عملکرد شورای امنیت جلوگیری کند.
علاوه بر این، جمهوری اسلامی ایران بازنگری سازوکارهای تحریمی شورای امنیت، از جمله کمیته تحریم و گروه کارشناسان را غیرقانونی میداند و دبیرخانه موظف است در سریعترین زمان ممکن صفحه اینترنتی شورای امنیت را با حذف ادعای شکلگیری این ترتیبات اصلاح نماید.
این اقدام بهویژه باتوجه به ابهام عمیق موجود در فلسفه و هدف قطعنامههای منسوخ شده و اعتبار آنها و نیز ساز و کار خاتمه آنها، ضرورت دوچندانی دارد.
از تمامی کشورهای عضو سازمان ملل انتظار میرود که با در نظر داشتن غیرقانونی بودن اقدامات سه کشور اروپایی، غلط بودن رویههای مطرحشده در اقدامات آنها و عدم اتخاذ هرگونه تصمیم از سوی شورای امنیت نسبت به تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ یا بازگشت قطعنامههای لغو شده، از هرگونه تأثیری به ادعای سه کشور اروپایی و ایالات متحده مبنی بر بازگشت قطعنامههای منقضی شده (شامل قطعنامههای شماره ۱۶۹۶، ۱۷۳۷، ۱۷۴۷، ۱۸۰۳، ۱۸۳۵، ۱۹۲۹) پرهیز کرده و قطعنامه ۲۲۳۱ را خاتمهیافته تلقی نمایند.
جمهوری اسلامی ایران بر ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای خود تأکید کرده و عدم اقدام شورای امنیت در محکومیت تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی و ایالات متحده به تمامیت ارضی و حاکمیت ملی ایران و حمله به تأسیسات هستهای صلحآمیز و تحت پادمان را به شکل جدی محکوم میکند. حملات غیرانسانی و تجاوزکارانه علیه تأسیسات هستهای ایران، که در فاصلهای کمتر از مذاکرات دیپلماتیک با ایالات متحده انجام شد، خیانتی جدی به فرآیند دیپلماسی و لطمهای بزرگ به حقوق بینالملل بهشمار میرود، از جمله سازوکارهای حفاظتی نظام منع اشاعه. این حملات نه تنها سبب شهادت و زخمی شدن چندین هزار شهروند ایرانی و تخریب هزاران واحد مسکونی و آسیب به زیرساختهای هستهای صلحآمیز ایران شد، بلکه روند همکاری معمول ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را نیز مختل کرد. تلاش ایران برای احیای تعاملات، که بهطور خاص در قالب تفاهم قاهره به ثمر نشسته بود، تحت تأثیر کارشکنیهای غیرمسئولانه و مغرضانه سه کشور اروپایی قرار گرفت.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران از مواضع مسئولانه چین و روسیه بهعنوان اعضای دائمی شورای امنیت که بهطور مداوم در مقابل سوء استفاده سه کشور اروپایی از سازوکار حل اختلاف برجام ایستادگی کردهاند، تشکر میکند و همچنین قدردانی خود را نسبت به الجزایر و پاکستان بهعنوان اعضای غیر دائمی شورای امنیت که با حرکات غیرقانونی سه کشور اروپایی مخالفت کردند، ابراز میدارد. وزارت امور خارجه همچنین از موضع دو عضو غیردائم دیگر شورا، کره جنوبی و گویان که نگرش سه کشور اروپایی را تأیید نکردند، قدردانی میکند.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران همچنین از کشورهای عضو جنبش عدم تعهد که در بیانیه نوزدهمین اجلاس میاندورهای وزرای امور خارجه در کامپالا (اوگاندا)، بر لزوم خاتمه یافتن قطعنامه ۲۲۳۱ طبق بند ۸ آن و نیاز به رعایت کامل مفاد و جدول زمانی مندرج در آن تأکید کردند و همچنین کشورهای عضو گروه دوستان منشور در نیویورک که موضعت مشابهی را اتخاذ کردند، سپاسگزاری میکند.
جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر تعهد خود به دیپلماسی، بر حقوق مشروع و منافع قانونی مردم ایران در تمامی زمینهها، از جمله در زمینه استفاده از انرژی هستهای صلحآمیز، تأکید مینماید.
