۹ روش مؤثر برای پیشگیری از آلزایمر در منزل

طبق تحلیل‌های ارائه‌شده توسط سازمان بهداشت جهانی و به نقل از بهداشت نیوز، جمعیت افراد مبتلا به زوال عقل در سطح جهانی در سال ۲۰۲۱ به ۵۷ میلیون نفر افزایش یافته و سالانه حدود ۱۰ میلیون مورد جدید به ثبت می‌رسد.

زوال عقل، اصطلاحی عمومی است که به مجموعه‌ای از علائمی اشاره دارد که بر حافظه، تفکر و تعاملات اجتماعی تأثیر منفی می‌گذارند. این وضعیت ممکن است ناشی از چندین اختلال باشد، از جمله سکته مغزی، آسیب‌های مغزی و بیماری پارکینسون که به عملکرد مغز آسیب می‌زنند. به‌عنوان شایع‌ترین علت زوال عقل، بیماری آلزایمر تقریباً ۶۰ تا ۸۰ درصد موارد را شامل می‌شود. این بیماری مغزی به طور پیشرونده‌ای باعث کاهش مستمر توانایی‌های ذهنی، به‌ویژه حافظه می‌گردد و معمولاً پس از سن ۶۵ سالگی نمایان می‌شود.

با اینکه نشانه‌های این بیماری به شدت متفاوت بوده و شیوه‌های درمان به شرایط هر بیمار بستگی دارد، کارشناسان تأکید می‌کنند که فرد مبتلا به زوال عقل می‌تواند با برقراری ارتباط مؤثر و همچنین به‌کارگیری چند تکنیک ساده، زندگی رضایت‌بخشی را تجربه کند. از جملهٔ این تکنیک‌ها، صحبت با صدای گرم، شفاف و صبوری در هنگام مواجهه با لحظات خشم اوست.

– به حداقل رساندن حواس‌پرتی‌ها: برای یک فرد عادی، مکالمه در فضایی که حواس‌پرتی‌هایی چون صدای تلویزیون، رادیو یا بازی کردن بچه‌ها وجود دارد، چالش‌برانگیز است و این شرایط برای کسانی که مشکلات شناختی دارند، به‌مراتب دشوارتر است.

انجمن آلزایمر کانادا توصیه می‌کند در صورت صحبت با فردی که به آلزایمر یا نوع دیگری از زوال عقل دچار است، مکانی آرام و راحت برای گفتگو کنید و تلویزیون یا هر نوع صدای بلند دیگر را در محیط خاموش کنید. اگر در یک کافه یا مغازه حضور دارید، به دنبال یک گوشه ساکت و دور از شلوغی باشید.

– شنونده‌ای فعال باشید: به آنچه فرد مبتلا به زوال عقل می‌گوید با دقت گوش دهید و هنگام صحبت، مستقیماً به او نگاه کنید. با به‌کارگیری زبان بدن مثبت مثل تماس چشمی و حرکات، او را ترغیب کنید که بیشتر صحبت کند. گوش دادن فعال همچنین می‌تواند شامل این باشد که اگر متوجه نشدید، به آرامی آنچه را که گفته‌اند بازگو کنید یا از آنها بخواهید که مجدداً توضیح دهند، بی‌آنکه صحبتشان را قطع کنید یا جملاتشان را کامل نمایید.
– از نام خود و دیگران استفاده کنید: برندا گورونگ، متخصص در زمینه آلزایمر، به وب‌سایت «اِ پلیس فور مام» می‌گوید: ضروری است خود را با نام واقعی‌تان معرفی کنید، نه اینکه صرفاً رابطهٔ خود را با فرد توضیح دهید. زیرا ممکن است افراد مبتلا به زوال عقل نتوانند رابطه‌شان با فرزندان، نوه‌ها یا همسرانشان را به یاد بیاورند.

گورونگ خاطرنشان می‌کند که شاید بهتر باشد هر بار نام و نسبت خود را به او یادآوری کنید، مثلاً بگویید «سلام، من فلانی هستم» به‌جای این‌که بگویید «سلام، من پسر یا دختر شما هستم». همچنین، به‌جای استفاده از عناوین، از نام‌های خود اعضای خانواده بهره ببرید و از به‌کارگیری ضمایری مانند «آن زن»، «آن مرد» و «ایشان» جلوگیری کنید.

– از جملات مختصر و واژگان ساده استفاده کنید: فرد دارای زوال عقل ممکن است نتواند به‌خوبی افکار خود را به‌روشی مؤثر مدیریت کند تا بتواند مکالمات طولانی یا چندموضوعی را ادامه دهد. بنابراین، مکالمات باید به‌صورت کوتاه، ساده و محدود به یک موضوع باشند و زبان به‌کاررفته باید آسان، شامل کلمات ساده، جملات کوتاه و سوالات مستقیم باشد. به عنوان مثال، هنگام نگاه کردن به یک آلبوم عکس قدیمی، بهتر است به‌جای پرسیدن «آیا روز عروسی خود را به یاد دارید؟» بگویید: «این لباس زیباست. نظر شما چیست؟»

– تا حد ممکن سوالات ساده با پاسخ بله یا خیر مطرح کنید: دانشکدهٔ پزشکی هاروارد پیشنهاد می‌کند از پرسیدن سوالات پیچیده و گنگ پرهیز کنید. به‌جای اینکه بپرسید «چه چیزی می‌خواهید بنوشید؟» پرسش‌های ساده‌تری مانند «آیا یک فنجان چای می‌خواهید؟» مطرح کنید. همچنین بهترین روش این است که بپرسید «آیا ناراحتید؟» به‌جای «چه احساسی دارید؟».

به همین ترتیب، بهتر است گزینه‌های محدودی را برای پیش روی او قرار دهید تا احساس سردرگمی و ناامیدی‌اش کاهش یابد. به عنوان مثال، اگر می‌خواهید از او بپرسید چه لباسی می‌خواهد بپوشد، از او نپرسید: «چه می‌خواهید بپوشید؟»؛ بلکه می‌توانید دو پیراهن را به او نشان دهید و بپرسید: «آیا پیراهن گلدار زرد را ترجیح می‌دهید یا پیراهن راه‌راه آبی را؟» یا به‌جای پرسیدن «امروز ناهار چه می‌خواهید؟» بگویید: «آیا مرغ می‌خواهید یا ماهی؟»

– به‌هیچ‌وجه سعی نکنید باورهای غلط آنها را اصلاح کنید: با پیشرفت زوال عقل، فرد در پذیرش واقعیت دچار مشکل می‌شود و ممکن است متقاعد کردن او دربارهٔ نادرست بودن عقایدش کار دشواری باشد. بنابراین، اگر آن‌ها چیزی را که می‌دانید نادرست است، بیان می‌کنند، به سادگی بپذیرید که آن مطلب صحیح است. اما اگر باورهایی دارند که باعث افزایش استرس یا ناامیدی‌شان می‌شود، به جای جدل، سعی کنید آنها را آرام کنید و حواسشان را با فعالیت‌های مفرحی چون تماشای برنامه تلویزیونی محبوب‌شان یا خوراکی‌های مورد علاقه‌شان پرت کنید.

– از مشاجره و درگیری پرهیز کنید: برای مثال اگر از یکی از اعضای خانواده‌ای که مبتلا به آلزایمر است، بپرسید که آیا داروی خود را مصرف کرده‌اند و او پاسخ مثبت بدهد، در حالی که متوجه می‌شوید که داروها هنوز در همان جا باقی مانده‌اند، از رو در رویی خودداری کنید و جملاتی مانند «باورم نمی‌شود دروغ می‌گویی!» یا «ببین، فراموش کردی.» نگوید. شما می‌توانید چند دقیقه صبر کرده و بگویید: «به نظر می‌رسد قرص‌هایتان هنوز در جعبه‌ هستند. چرا حالا آن‌ها را مصرف نکنیم؟» بدون اینکه به فراموشی‌اش اشاره کنید. اگر یک روز خواسته باشد به محل کار برود، به او بگویید که مدیرش تماس گرفته و گفته است که دفتر به دلیل بازسازی تعطیل است یا اینکه به خاطر شرایط جوی کاری وجود ندارد.

– از حس شوخ‌طبعی بهره ببرید: در مکالمه با فردی که به زوال عقل دچار است، افزودن کمی شوخی و خنده می‌تواند مؤثر باشد، البته به‌گونه‌ای که او حس نکند شما در حال تمسخر یا خندیدن به او هستید.

– از نشانه‌های غیرکلامی بهره‌برداری کنید: انجمن آلزایمر شیکاگو بر این نکته تأکید دارد که نشانه‌های غیرکلامی در مراحل پیشرفته زوال عقل اهمیت بسزایی دارند. برای برقراری ارتباط مؤثر در این مراحل، باید قصد خود را با حرکات بصری و حرکات بدنی ابراز کنید تا دوستی و همفکری منتقل شود و مفاهیم خود را تقویت کنید. به‌عنوان مثال، اگر می‌گویید «بیا برویم قدم بزنیم»، از حرکات دست برای دعوت استفاده کرده، تماس جسمی را حفظ کنید، مثلاً دست‌های او را در دستان خود بگیرید یا با آرامی دست خود را دور بازوهایش قرار دهید تا به او اطمینان خاطر بدهید. یا می‌توانید با هم آهنگ‌های مورد علاقه‌تان را گوش دهید و خاطرات خوش را از نو زنده کنید.
به‌طور کلی، در تمام مراحل بیماری زوال عقل، حتماً به فضای شخصی فرد مبتلا احترام بگذارید. با او به زبانی کودکانه صحبت نکنید و جزئیات اوضاعش را به گونه‌ای برای دیگران بیان نکنید که به نظر برسد او حضور ندارد یا صحبت‌های شما را درک نمی‌کند.

منبع: الجزیره