یک میلیون ربات در آمازون؛ آیا صدها هزار شغل انسانی در خطر است؟
بر اساس گزارشی که وب‌سایت ارس تکنیکا (Ars Technica) منتشر کرده است، آمازون بزرگ‌ترین ناوگان ربات‌های عملیاتی را در میان شرکت‌های جهان اداره می‌کند. با وجود این سطح از خودکارسازی، نیروی انسانی همچنان بخش مهمی از فعالیت‌های این غول تجارت الکترونیک را تشکیل می‌دهد؛ به‌طوری‌که طبق گزارش سالانه ۲۰۲۵ این شرکت، شمار کارکنان تمام‌وقت و پاره‌وقت آن از یک میلیون و ۵۰۰ هزار نفر بیشتر بوده است.
گسترش ربات‌ها در انبارهای آمازون تنها به جایگزینی نیروی انسانی برای انجام کارهای فیزیکی محدود نمی‌شود. این شرکت در حال توسعه سامانه‌هایی است که با کمک هوش مصنوعی، طیف گسترده‌ای از محصولات را شناسایی می‌کنند و امکان جابه‌جایی اقلامی را فراهم می‌آورند که مدیریت آن‌ها برای ربات‌های نسل‌های قبلی دشوار بوده است.
ربات‌ها چگونه کار انبارهای آمازون را تغییر می‌دهند؟
ربات‌های متحرک آمازون قفسه‌های حاوی کالا را به ایستگاه‌های کاری منتقل می‌کنند و بازوهای رباتیک نیز در فرایندهایی مانند جمع‌آوری، مرتب‌سازی و چیدمان بسته‌ها در کامیون‌های تحویل به کار گرفته می‌شوند. هدف از این فناوری‌ها، افزایش سرعت پردازش سفارش‌ها و کاهش نیاز کارکنان به انجام وظایف سنگین و تکراری است.
یکی از نمونه‌های این فناوری‌ها، ربات وولکان (Vulcan) است که از بینایی رایانه‌ای و حسگرهای نیرو استفاده می‌کند. این ترکیب به ربات اجازه می‌دهد هنگام برداشتن و جابه‌جایی کالا، میزان فشار واردشده را تشخیص دهد و با دقت بیشتری اقلام را در قفسه‌ها قرار دهد.
به گفته آمازون، این فناوری می‌تواند دسترسی به کالاهایی را که در نقاط دشوار قفسه‌ها قرار دارند آسان‌تر کند و نیاز کارکنان به استفاده از نردبان یا خم شدن مکرر را کاهش دهد.
آمازون همچنین قصد دارد ظرفیت تولید بازوهای رباتیک خود را افزایش دهد و برای توسعه این فناوری‌ها، ایجاد کارخانه‌های جدید را دنبال می‌کند. این اقدامات بخشی از راهبرد شرکت برای خودکارسازی بیشتر انبارها، افزایش بهره‌وری و تسریع تحویل سفارش‌هاست.
افزایش بهره‌وری به قیمت آسیب‌های جسمی؟
با وجود مزایای اتوماسیون، گسترش ربات‌ها لزوماً به معنای بهبود همه‌جانبه شرایط کاری نیست. پژوهشی که در سال ۲۰۲۵ در نشریه علمی ILR Review منتشر شد، تصویری دوگانه از تأثیر ربات‌ها بر سلامت کارکنان انبارهای آمازون ارائه می‌دهد.
بر اساس این مطالعه، انبارهای مجهز به ربات در مقایسه با انبارهای سنتی با کاهش ۴۰ درصدی آسیب‌های شدید مواجه بوده‌اند؛ اما هم‌زمان، میزان آسیب‌های خفیف‌تر مرتبط با فشار کاری و حرکات تکراری در آن‌ها ۷۷ درصد افزایش یافته است.
پژوهشگران معتقدند افزایش سرعت عملیات می‌تواند یکی از عوامل مؤثر در این تناقض باشد. ربات‌ها جابه‌جایی کالاها را سریع‌تر می‌کنند، اما کارکنان انسانی همچنان باید خود را با آهنگ کاری تعیین‌شده هماهنگ نگه دارند. در نتیجه، اگرچه بخشی از فعالیت‌های سنگین و دشوار به ماشین‌ها واگذار می‌شود، فشار ناشی از تکرار سریع وظایف دیگر ممکن است افزایش پیدا کند.
به بیان دیگر، خودکارسازی می‌تواند خطر برخی آسیب‌های جسمی را کاهش دهد، اما اگر سرعت کار و حجم وظایف انسانی متناسب با توان کارکنان تنظیم نشود، ممکن است مشکلات دیگری ایجاد کند.
آمازون بخشی از انتقادها درباره ایمنی محیط کار را رد کرده و می‌گوید شاخص‌های آسیب‌دیدگی کارکنان در سال‌های اخیر بهبود یافته‌اند. این شرکت همچنین تأکید می‌کند که ربات‌ها برای کمک به کارکنان در انجام وظایف خطرناک طراحی شده‌اند.
آیا آمازون برای کاهش صدها هزار شغل آماده می‌شود؟
نگرانی درباره گسترش ربات‌ها تنها به شرایط کاری محدود نیست؛ احتمال کاهش نیاز به نیروی انسانی نیز به یکی از موضوعات اصلی بحث درباره آینده این شرکت تبدیل شده است.
روزنامه نیویورک تایمز در اکتبر ۲۰۲۵ گزارشی درباره اسناد داخلی آمازون منتشر کرد که در آن، احتمال کاهش نیاز این شرکت به نیروی انسانی در آمریکا در سال‌های آینده مطرح شده بود.
بر اساس ارقام درج‌شده در این اسناد، گسترش اتوماسیون می‌توانست نیاز به حدود ۱۶۰ هزار نیروی انسانی را تا سال ۲۰۲۷ و حدود ۶۰۰ هزار نفر را تا سال ۲۰۳۳ کاهش دهد.
با این حال، این ارقام بیانگر پیش‌بینی‌های مطرح‌شده در اسناد داخلی هستند و به معنای اعلام رسمی برنامه اخراج این تعداد از کارکنان نیستند. همچنین نباید آن‌ها را با تعداد مشاغلی که تاکنون حذف شده‌اند یکسان دانست.
در سوی دیگر، آمازون استدلال می‌کند که توسعه فناوری‌های رباتیک می‌تواند فرصت‌های شغلی تازه‌ای در حوزه‌هایی مانند مهندسی، تعمیر و نگهداری تجهیزات و مدیریت سامانه‌های خودکار ایجاد کند. این شرکت همچنین معتقد است رشد فعالیت‌های تجاری آن به ایجاد فرصت‌های شغلی جدید منجر شده است.
آینده کار؛ همکاری انسان و ماشین یا جایگزینی نیروی انسانی؟
تجربه آمازون نشان می‌دهد که تأثیر اتوماسیون بر بازار کار را نمی‌توان تنها با شمار ربات‌ها یا تعداد کارکنان سنجید. ربات‌ها می‌توانند وظایف سنگین و خطرناک را بر عهده بگیرند، اما نحوه سازمان‌دهی کار، سرعت مورد انتظار از کارکنان و میزان نظارت بر شرایط محیط کار نیز در تعیین پیامدهای این فناوری نقش مهمی دارند.
از یک سو، توسعه رباتیک می‌تواند بهره‌وری انبارها را افزایش دهد و احتمال برخی آسیب‌های جدی را کاهش دهد. از سوی دیگر، اگر افزایش سرعت عملیات به فشار بیشتر بر کارکنان منجر شود، بخشی از مزایای ایمنی این فناوری ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد.
در زمینه اشتغال نیز هنوز نمی‌توان با قطعیت گفت که توسعه ربات‌ها در نهایت چه تعداد شغل را حذف یا ایجاد خواهد کرد. آنچه روشن است، حرکت آمازون به سمت خودکارسازی گسترده‌تر است؛ مسیری که می‌تواند ترکیب مشاغل موردنیاز این شرکت را تغییر دهد و تقاضا برای برخی مهارت‌های فنی را افزایش دهد.
در نهایت، پرسش اصلی فقط این نیست که آیا ربات‌ها جای انسان‌ها را می‌گیرند؛ بلکه این است که آیا افزایش بهره‌وری به کاهش فشار کاری و بهبود شرایط کارکنان منجر خواهد شد یا انسان‌ها ناچار می‌شوند با سرعت ماشین‌ها رقابت کنند.
