دردسرهای اجاره مسکن آغاز شد/ شهروندان در دام افزایش قیمت‌ها اسیر شدند
گرما هنوز به اوج خود نرسیده، اما افزایش سرسام‌آور اجاره‌بها پیش از موعد مستأجران را شگفت‌زده کرده است؛ خانواده‌ها که پیش از جابه‌جایی چمدان‌های اضطراب را بسته و به دنبال مأوای تازه‌ای در دنیای قیمت‌های بالا می‌گردند.
آرمان زارعی: با آغاز فصل جابه‌جایی در خرداد ماه، بازار اجاره مسکن در تهران دوباره شلوغ و پررونق شده است؛ اما این شلوغی به بدترین شکل، عصبی و نگران‌کننده برای مستأجران به نظر می‌رسد. بسیاری از خانواده‌ها اکنون حتی نمی‌توانند قرارداد قبلی خود را تمدید کرده و به ناچار خانه‌هایی را ترک کنند که سال‌ها در آن اقامت داشته‌اند. در چنین اوضاعی، نیاز به جابه‌جایی به نفع گرانی و بی‌ثباتی رقم خورده است.
دولت بارها اعلام کرده است که نیت کنترل بازار را دارد، اما مالکان با تدابیری خاص قوانین را به سادگی دور می‌زنند و قیمت‌های اجاره به شکل سرسام‌آوری بالا رفته است. در گوشه و کنار تهران، مشاوران املاک به خوبی اوضاع دشوار مستأجران را درک می‌کنند. یکی از آن‌ها در خیابان کارگر شمالی می‌گوید: «از هر ۱۰ مستأجری که مراجعه می‌کند، ۸ نفر تنها به دنبال تمدید قرارداد با حداقل افزایش هستند؛ اما مالکان به‌ندرت زیر بار می‌روند و اوضاع به هیچ وجه به نفع مستأجران نیست.»
قانون سقف اجاره به فراموشی سپرده شده است
در این روزهای سخت، مستأجران از افزایش غیرمنطقی قیمت‌ها ناله می‌کنند و تصریح می‌کنند که «قانون سقف اجاره به صرف یک نوشته باقی مانده است.» بسیاری از آن‌ها به دنبال راهی برای فرار از این وضعیت هستند؛ برخی به حاشیه‌های شهر می‌روند و گروهی دیگر به شهرهای اطراف تهران همچون پرند، پردیس، رباط‌کریم و اسلامشهر سفر می‌کنند.
این نقل‌مکان‌ها نه فقط نشانه‌ای از ناامیدی و درماندگی مستأجران در برابر گرانی بی‌پایان اجاره‌بهاست، بلکه بار اضافی بر روی زیرساخت‌های شهری در مناطق حاشیه‌ای تحمیل کرده و به خود عاملی برای افزایش اجاره‌ها در همین مناطق تبدیل شده است.
در چنین شرایطی، عدم شفافیت و نبود داده‌های دقیق کار را دشوارتر می‌کند. سامانه ملی املاک و اسکان که باید به عنوان ناظر بر بازار عمل کند، هنوز به طور کامل راه‌اندازی نشده و بسیاری از قراردادها به صورت غیررسمی ثبت می‌شوند. این وضعیت راه را برای افزایش قیمت‌ها هموار کرده و کنترل بازار را به آرزویی دوردست بدل کرده است.
داود بیگی‌نژاد، نایب‌رئیس اتحادیه مشاوران املاک، به خوبی این وضعیت را توصیف می‌کند. او می‌گوید با اینکه فصل جابه‌جایی آغاز شده، شورای عالی مسکن هنوز سقف اجاره بهای تهران را معین نکرده است. بیگی‌نژاد رکود در ساخت‌وساز شهری را یکی از عوامل کاهش فایل‌های اجاره می‌داند و تأکید می‌کند که این رکود منجر به جابجایی مستأجران به مناطق پایین‌تر و شهرهای اطراف شده است.
او در گفت‌وگو با خبرآنلاین به وضعیت معیشتی خانواده‌ها اشاره کرده و گفت: «قیمت اجاره‌ها در اردیبهشت امسال نسبت به سال گذشته به طور محسوسی افزایش یافته است، اما این رشد با درآمد خانوارها همخوانی ندارد.»
در حالی که پیش‌تر حبیب‌الله طاهرخانی، معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی، اعلام کرده بود که در صورت عبور تورم از ۳۰ درصد، وزارت راه اقدام به نرخ‌گذاری در بازار اجاره خواهد کرد.
به گفته او، ضوابط اجرایی این تصمیم به زودی توسط وزیر اعلام خواهد شد. طاهرخانی همچنین تأکید کرد که بررسی وضعیت اجاره در استان‌ها باید به سرعت انجام شده و شورای مسکن استان‌ها با همکاری استانداران آغاز به کار کند.
او به برنامه ساخت سالانه ۲۵ هزار واحد مسکونی اجاره‌ای برای زوج‌های جوان و دهک‌های درآمدی پایین اشاره کرد و گفت که سازمان ملی زمین و مسکن و شرکت عمران شهرهای جدید اجازه تهاتر اراضی و املاک خود را با واحدهای تکمیل‌شده برای اجاره خواهند داشت. همچنین، اقدام به ساخت مسکن سازمانی برای نیروی‌های مسلح و کارکنان فراجا از دیگر برنامه‌هایی است که به اعتقاد طاهرخانی، می‌تواند به ایجاد تعادل در بازار اجاره کمک کند.
مستأجران در معضل ی دشوار
این وضعیت بحرانی، مستأجران را در دوراهی دشواری قرار داده است؛ از یک سو، افزایش نجومی اجاره‌ها و از سوی دیگر، کمبود مسکن اجاره‌ای با کیفیت. خانواده‌ها یا ملزم به پذیرش خانه‌های کوچکتر و بی‌کیفیت‌تر هستند، یا مجبور به اشتراک‌گذاری خانه‌ها به منظور مدیریت هزینه‌ها خواهند بود. این شرایط نه تنها فشار مالی، بلکه فشار روانی زیادی بر دوش مردم گذاشته و به تدریج امنیت و آرامش زندگی‌شان را از آن‌ها سلب می‌کند.
به نظر می‌رسد بدون مداخله فوری و جدی دولت و تعیین سقف اجاره‌بها، بهبود وضعیت محال خواهد بود. افزایش نظارت بر بازار، فعال‌سازی سامانه املاک و اسکان و توسعه ساخت‌وساز در درون شهر، می‌تواند به آرامش خاطر مستأجران یاری رساند. همچنین، تخصیص تسهیلات مناسب به مستأجران دارای درآمد کم، بخشی از بار فشار را کاهش خواهد داد.
با این حال، حقیقت این است که روزهای بازار اجاره تهران و حومه‌اش به خوبی نمی‌گذرد و با وجود تلاش‌ها، مستأجران در موقعیتی آسیب‌پذیر قرار دارند که ممکن است سال‌ها طول بکشد تا از آن آزاد شوند. خانواده‌هایی که سال‌ها آرزوی داشتن خانه‌ای امن را در سر می‌پروراندند، اکنون در میانه‌ی موج گرانی و بی‌ثباتی، با مشکلاتی دست‌وپنجه نرم می‌کنند که شاید تنها با تدابیر کلان و سیاست‌های راهبردی قابل حل باشد.
۲۲۳۲۲۴
