زمانی که یک نسل دهه هشتادی به نامزدی «گرمی» دست یافت
سیر حضور و نامزدی هنرمندان موسیقی ایرانی در جوایز معتبر «گرمی» هرچند که به صورت متناوب بوده، اما روندی رو به رشد را نشان میدهد. این مسیر نشانگر آن است که موسیقی ایرانی، چه در قالب سنتی و اصیل خود و چه در فرمهای مدرن و تلفیقی، قادر است تا به جمع شنوندگان جهانی بپیوندد و در معتبرترین عرصههای هنری جهان دیده شود.
براساس گزارش ایسنا، با انتشار فهرست نامزدهای جوایز «گرمی ۲۰۲۶»، نام مهران متین به عنوان یک هنرمند ایرانی در بخش بهترین اجرای موسیقی آفریقا جلب توجه کرد و اکنون باید تا تاریخ یکم فوریه (۱۲ بهمنماه) منتظر بمانیم و ببینیم آیا آهنگ «امید و عشق»، که بههمراه ادی کنزو – خواننده اوگاندایی – اجرا شده است، موفق به دریافت گرامافون طلایی میشود یا خیر.
گرمی چیست و اهمیت آن کجاست؟
جایزه گرمی که در واقع به گرامافون شناخته میشود، یک جایزه معتبر در عرصه موسیقی است که توسط آکادمی ملی علوم و هنرهای ضبط به منظور تقدیر از دستاوردهای صنعتی موسیقی اعطا میگردد. نماد این مراسم یک گرامافون طلایی است و هر ساله مراسم اهدای جوایز با اجرای هنرمندان مشهور و اعطای جوایز محبوب برگزار میشود. از میان سه مراسم بزرگ موسیقی در جهان، «گرمی» به عنوان بزرگترین آنها به شمار میرود. این جایزه به همراه جوایز اسکار در سینما، امی در تلویزیون و تونی در تئاتر از چهار جایزه اصلی سالانه در حوزه سرگرمی در ایالات متحده محسوب میشود.
جایزه گرمی شامل چهار دسته اصلی است که عبارتند از آلبوم سال، ضبط سال، ترانه سال و بهترین هنرمند جدید. همچنین شش جایزه ویژه شامل جوایز اسطوره، زندگینامه هنری، جایزه امنا، تالار مشاهیر گرمی، جوایز فنی گرمی و MusiCares Person of the Year نیز بخشهای دیگری از این مراسم را تشکیل میدهند.
موقعیت هنرمندان ایرانی در چرخه گرمی چگونه است؟
بیتردید، دهه ۲۰۰۰ میلادی میتواند به عنوان نقطه عطفی در حضور هنرمندان ایرانی در جوایز گرمی محسوب شود. در این دوران، چهرههای برجسته موسیقی سنتی ایران با آثار باکیفیت خود، توانستند نظر آکادمی گرمی را جلب نمایند. اردشیر فرح، حسین علیزاده، کیهان کلهر و محمدرضا شجریان همگی در بخشهای مختلف این جایزه آثار ماندگاری را ارائه کردهاند.
اردشیر فرح
اولین بار که هنرمندان ایرانی توانستند به موفقیت در این جوایز نائل شوند به سال ۱۹۹۲ (۱۳۷۲) برمیگردد. در آن زمان اردشیر فرح به همراه گروه «استرانز و فرح» برای آلبومی با عنوان «آمریکاز» نامزد شد که این وضعیت بیشتر جنبه نامزدی داشت و به کسب جایزه نیانجامید.
حسین علیزاده
حسین علیزاده تا کنون سه بار برای آثار «فریاد»، «بی تو به سر نمیشود» و «به تماشای آبهای سپید» نامزد دریافت جایزه گرمی در بخش آلبوم سال شده است، اما این هنرمند برجسته هیچگاه نتوانسته است گرامافون طلایی را در دستان خود بگیرد؛ او یک بار نیز بیان کرده است که احساس نیاز به دریافت چنین جوایزی را ندارد.
این هنرمند که در سال ۱۳۹۳ میبایست نشان شوالیه هنر و ادب فرانسه را دریافت میکرد، با انصراف خود از این نشان در نامهای سرگشاده نوشت: «اگر سفیر سیاسی و فرهنگی کشور فرانسه، تقدیمکننده شمیم ملت بافرهنگ فرانسه به هنرمندان بزرگ ما باشد، ما آن را ارج مینهیم و ستارههای پرافتخار تاریخ خود را ستایش میکنیم.»
علیزاده همچنین این نکته را افزوده که «شاید اگر در دیار ما توجه و شناخت نسبت به هنر والا و آرامشبخش موسیقی از سوی مسئولان وجود داشت، این هدیه و عنوان غیرخودی این گونه مورد توجه قرار نمیگرفت. زمانی که در عرصه هنری نوری وجود نداشته باشد، چراغی کوچک میتواند به مانند خورشید بدرخشد.»
کیهان کلهر
کیهان کلهر، آهنگساز و نوازنده برجسته کمانچه، چهار بار برای جایزه گرمی نامزد شده است. آثار «بی تو به سر نمیشود»، «فریاد»، «باران» و «فراتر از نقشه جغرافیا» عناوینی هستند که کلهر در آنها به عنوان آهنگساز و نوازنده حضور داشته و نامزد جایزه «گرمی» شدهاند؛ با این حال، در پنجاه و نهمین مراسم جایزه گرمی، کیهان کلهر به همراه گروه جاده ابریشم به رهبری یویوما توانستند موفق به کسب جایزه گرمی در بخش بهترین موسیقی جهانی با آلبوم “Sing me home” شوند.
محمدرضا شجریان
زندهیاد محمدرضا شجریان در زمان حیات خود برای دو بار نامزد جوایز گرمی شد. وی در سال ۱۳۸۱ دو آلبوم «بی تو به سر نمیشود» و «فریاد» را منتشر کرد که با همکاری حسین علیزاده، کیهان کلهر و همایون شجریان به سرانجام رسید. علیرغم این، شجریان نیز نتوانست موفق به دریافت این جایزه شود.
حمید سعیدی
حمید سعیدی، آهنگساز ایرانی با سابقهای درخشان، دو بار موفق به کسب جوایز گرمی شده است. اولین بار در سال ۲۰۱۹ با گروه موسیقی «افیون ماه» در دسته موسیقی «نیو ایج» جایزه گرمی را از آن خود کرد. او مجدداً در گرمی ۲۰۲۳ با گروه «خورشید سفید» موفق به دریافت جایزه در همین بخش شد.
شروین حاجیپور
در سال ۲۰۲۳، شروین حاجیپور با آهنگ «برای» برنده جایزه بهترین ترانه تأثیرگذار در تغییرات اجتماعی در شصت و پنجمین دور جوایز گرمی گردید.
اعطای این جایزه از سوی همسر رئیسجمهوری وقت ایالات متحده در صحنه مراسم اهدای جوایز گرمی اعلام شد و حاجیپور در واکنش به این رویداد اظهارنظری داشت که گفت: «من و تمام مردم ایران از این جایزه خوشحال هستیم اما باید بیان کنم که بخش عمدهای از زندگی و شادی مردم ایران و منطقه تحت تأثیر دولتی قرار گرفته که همسر رئیسجمهور این کشور، این جایزه را به من تقدیم کرده است. ای کاش این جایزه توسط یک شخصیت هنری به این اثر هنری اعطا میشد.
من کشور عزیزم را با تمام زیباییهایش دوست دارم و اینجا خواهم ماند.»
مهران متین
در حال حاضر، مهران متین – هنرمند سیرجانی – مجدد این امکان را برای موسیقی ایران در جوایز گرمی فراهم کرده است. او با اثر «امید و عشق»، که با همکاری ادی کنزو – هنرمند اهل اوگاندا – تولید شده، به این رقابتها پیوسته است.
تاریخچه حضور موسیقی آفریقا در جوایز گرمی به دنیای هنر در دهه ۱۹۶۰ بازمیگردد و با معرفی دستهبندیهای تخصصیتر در این عرصه، این موقعیت هرچه بیشتر به چشم آمده است.
مهران متین، از هنرمندان جوان دهه هشتادی به شمار میآید و در زمینه نوازندگی سازهای کمانچه، تار و سهتار تخصص دارد.
به نظر میرسد هنرمندان جوان به واسطه تسلط بر ابزارهای دیجیتال، آشنایی گسترده با فرهنگهای مختلف جهانی، و اعتماد به نفس و جسارت، توانستهاند حضور مؤثری در عرصههای بینالمللی داشته باشند.
