بررسی علمی تفاوت میان دو بیماری مشابه اما غیر یکسان

متخصص بیماری‌های عفونی و گرمسیری و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه در مورد تفاوت‌های بین سرماخوردگی و آنفلوانزا و همچنین روش‌های پیشگیری از این بیماری‌ها توضیح داد: این دو نوع بیماری دارای تفاوت‌هایی اساسی هستند و بهترین راه برای جلوگیری از آنفلوانزا، دریافت واکسن می‌باشد.

به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرمانشاه، با نزدیک شدن به فصل پاییز و زمستان، بار دیگر سایه ویروس‌های تنفسی بر فضای عمومی کشور گسترده می‌شود؛ بیماری‌هایی که گرچه در نگاه نخست ساده و گذرا به‌نظر می‌رسند، اما در مواردی می‌توانند به تهدیدی جدی برای سلامت جامعه تبدیل شوند. در سال‌های اخیر، تجربه همه‌گیری کرونا نگاه مردم را نسبت به بیماری‌های ویروسی متحول کرده و آگاهی عمومی را نسبت به اهمیت پیشگیری، واکسیناسیون و رعایت بهداشت فردی افزایش داده است. با این حال، هم‌زمانی شیوع آنفلوانزا، سرماخوردگی و ویروس‌های فصلی، باعث شده تشخیص بالینی این بیماری‌ها به یکی از چالش‌های مهم نظام سلامت تبدیل شود.

پزشکان اظهار می‌کنند که بسیاری از بیماران هنگامی که نخستین علائم مانند تب، گلودرد یا سرفه را تجربه می‌کنند، در شناسایی نوع بیماری خود دچار ابهام می‌شوند و گاهی با خوددرمانی یا استفاده خودسرانه از داروهای آنتی‌بیوتیک، شرایط خود را تشدید می‌کنند. تمایز اصلی این دو بیماری در این است که آنفلوانزا ناشی از ویروس‌های خاص خانواده Influenza است، در حالی که سرماخوردگی می‌تواند نتیجه فعالیت بیش از 200 نوع ویروس مختلف از جمله رینوویروس‌ها، پاراآنفولانزاها و کروناویروس‌های فصلی باشد.

علاوه بر این، شباهت ظاهری علائم در مراحل ابتدایی، به اشتباه‌گیری گسترده میان این دو بیماری منجر می‌شود؛ حال آنکه از نظر علمی، شدت و ناگهانی بروز علائم، سطح تب، میزان دردهای عضلانی، بی‌حالی و خستگی شدید از بارزترین نشانه‌های تمایز آنفلوانزا از سرماخوردگی به شمار می‌آید. این بیماری می‌تواند به‌سرعت منجر به ایجاد ذات‌الریه، عفونت‌های باکتریایی ثانویه، نارسایی تنفسی و حتی بستری شدن در بیمارستان شود؛ خطری که به ویژه افراد مسن، بیماران دارای مشکلات قلبی و ریوی، دیابت، زنان باردار و کودکان زیر پنج سال را بیشتر تهدید می‌کند.

در کنار این مسائل، تغییرات اقلیمی و نوسانات دما در ماه‌های اخیر، الگوی شیوع ویروس‌های تنفسی را تحت تأثیر قرار داده است. برخی از متخصصان نسبت به احتمال هم‌زمانی اپیدمی آنفلوانزا و کروناویروس‌های فصلی در سال جاری هشدار می‌دهند، مسئله‌ای که نیاز به مراقبت و واکسیناسیون را دوچندان می‌کند. در این زمینه، واکسیناسیون سالانه آنفلوانزا به‌عنوان مؤثرترین روش پیشگیری شناخته می‌شود. این واکسن می‌تواند ریسک بستری شدن، شدت بیماری و حتی مرگ ناشی از آنفلوانزا را در گروه‌های حساس به‌طرز چشمگیری کاهش دهد.

براساس یافته‌های بالا، واکسیناسیون هم‌زمان آنفلوانزا و کووید-19 بدون عوارض جدی و ایمن شناخته شده است و متخصصان توصیه می‌کنند که افرادی که بالای شش‌ماه سن دارند، به‌ویژه بیماران مزمن و زنان باردار، از این فرصت پیشگیرانه بهره ببرند. واکسن آنفلوانزا نه تنها ایمنی فردی را تقویت می‌کند، بلکه با کاهش چرخه انتقال ویروس در جامعه، اهمیت قابل توجهی در حفاظت جمعی از سلامت عمومی دارد.

در این راستا، دکتر محمدحسین زمانیان، متخصص بیماری‌های عفونی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم، با تمرکز علمی بر تفاوت‌های بالینی بین سرماخوردگی و آنفلوانزا، خطرات ناشی از بی‌توجهی به درمان و اهمیت واکسیناسیون، به موضوعی پرداخته است که در شرایط فعلی، بیشتر از هر زمان دیگری می‌تواند سلامت خانواده‌ها را در فصل سرد سال تضمین کند.

وی در این گفت‌وگو اظهار داشت: آنفلوانزا فقط به وسیله ویروس‌های خاص آنفلوانزا ایجاد می‌شود، در حالی که سرماخوردگی می‌تواند ناشی از ویروس‌های متنوع‌تری همچون رینوویروس‌ها، ویروس‌های پاراآنفولانزا و کروناویروس‌های فصلی باشد.

زمانیان بر این نکته تأکید کرد که کروناویروس‌های فصلی با ویروس عامل کووید-19 کاملاً متفاوت هستند و نباید این دو گروه از ویروس‌ها را با یکدیگر اشتباه گرفت.

این متخصص بیماری‌های عفونی با اشاره به چالش‌های تشخیص بالینی میان سرماخوردگی و آنفلوانزا گفت: معمولاً علائم آنفلوانزا به‌طور ناگهانی و با شدت بیشتری بروز می‌کنند.

وی همچنین افزود که سرماخوردگی معمولاً خفیف‌تر است و بیشتر با علائمی چون آبریزش یا گرفتگی بینی همراه است، در حالی‌که آنفلوانزا می‌تواند عوارض خطرناکی همچون ذات‌الریه، عفونت‌های باکتریایی ثانویه و حتی بستری شدن در بیمارستان را به همراه داشته باشد.

در بررسی علائم شایع این بیماری، وی اشاره کرد: تب یا لرز، سرفه، گلودرد، آبریزش بینی، درد عضلانی، سردرد و خستگی از علائم اصلی آنفلوانزا به حساب می‌آید و در برخی کودکان نیز استفراغ و اسهال ممکن است مشاهده شود.

عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه تصریح کرد که تشخیص قطعی تنها با استفاده از آزمایش‌های تخصصی امکان‌پذیر است.

زمانیان درباره انواع ویروس‌های آنفلوانزا توضیح داد: ویروس‌ها در چهار گروه A، B، C و D تقسیم‌بندی می‌شوند که نوع‌های A و B عامل شیوع‌های فصلی میان انسان‌ها هستند.

او افزود که افراد بالای 65 سال، بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن مانند آسم، دیابت و بیماری‌های قلبی، زنان باردار و کودکان زیر پنج سال، به‌ویژه کودکان زیر دو سال، بیشتر در معرض خطر ابتلا به عوارض شدید آنفلوانزا قرار دارند.

این عضو هیأت علمی بر اهمیت واکسیناسیون آنفلوانزا تأکید کرده و خاطرنشان کرد که دریافت سالانه این واکسن برای کلیه افراد بالای شش‌ماه توصیه می‌شود، زیرا این واکسن می‌تواند خطر بستری شدن، ابتلا به بیماری شدید و مرگ ناشی از آنفلوانزا را به‌طور قابل‌توجهی کاهش دهد.

زمانیان افزود: دریافت واکسن در دوران بارداری نه تنها به حفاظت از مادر کمک می‌کند، بلکه سلامت جنین را نیز تضمین کرده و خطر زایمان زودرس یا وزن پایین نوزاد را کاهش می‌دهد.

به گفته وی، تزریق هم‌زمان واکسن آنفلوانزا و کووید-19 ایمن و بی‌مخاطره است.