دو نکته کلیدی در مدیریت صرع در کودکان که باید آگاه باشید

فرح اشرف‌زاده، فوق‌تخصص در حوزه اعصاب کودکان، در راستای بررسی ویژگی‌های بیماری صرع و تفاوت‌های آن با تشنج‌های گذرا، بر اهمیت ثبت دقیق نشانه‌ها، رعایت منظم درمان دارویی، تغییر سبک زندگی و افزایش آگاهی در خانواده‌ها و مدارس در خصوص جلوگیری از عوارض شناختی و تحصیلی این بیماری تأکید کرد.

ماهیت صرع و تمایز آن از تشنج‌های گذرا

اشرف‌زاده با توضیح اینکه تشخیص صرع زمانی داده می‌شود که کودک حداقل دو بار و بدون دلیل مشخص، در مدت زمانی بیش از ۲۴ ساعت دچار تشنج شود، افزود که تشنج‌های ناشی از عواملی همچون تب، افت قند خون، افت فشار خون، خستگی مفرط یا اختلالات الکترولیتی، شامل صرع نمی‌شوند.

این متخصص به نگرانی‌های پدر و مادرها درباره شنیدن کلمه صرع اشاره کرده و تأکید کرد که علی‌رغم مزمن بودن این بیماری، با مراقبت‌ها و درمان‌های مناسب، می‌توان آن را به طور کامل کنترل کرد.

او ثبت ویدئویی از حملات تشنجی کودک توسط والدین را به عنوان یک اقدام بسیار مؤثر در تشخیص نوع تشنج معرفی کرد و گفت: خیره‌شدن کودک به مدت چند ثانیه، قطع ناگهانی صحبت یا توقف فوری در یک فعالیت، می‌تواند نشانه‌ای از تشنج باشد که نباید با بی‌توجهی یا خیال‌پردازی فراموش شود.

به گفته او، تداوم حملات درمان‌نشده ممکن است به مرور زمان بر توانایی‌های تحلیلی، تصمیم‌گیری، یادگیری مفاهیم ریاضی و درک مسائل پیچیده تاثیر بگذارد.

پیامدهای مکرر تشنج بر عملکرد مغز کودک

اشرف‌زاده با مقایسه اثرات تشنج با «زلزله‌های مکرر» به این نکته اشاره کرد که حتی حملات کوتاه نیز در صورت تکرار می‌توانند به کارکردهای تحلیلی مغز آسیب برسانند؛ اگرچه ممکن است حافظه کوتاه‌مدت کودک تحت تأثیر قرار نگیرد، اما توانایی‌های او در استدلال و حل مسائل به طور قابل توجهی کاهش می‌یابد.

او به این مطلب اشاره کرد که صرع به تثبیت نیازمند درمان منظم و تحت نظر والدین است و گفت: اگر درمان مناسب رعایت شود و برای دو سال تشنجی بروز نکند، احتمال بهبودی پایدار بین ۷۰ تا ۷۵ درصد خواهد بود.

این متخصص هشدار داد که تغییر دوز دارو به‌صورت خودسرانه یا مصرف نامنظم آن، از عوامل اصلی بازگشت تشنج محسوب می‌شود و والدین باید تنظیم دوز دارو را تنها تحت نظر پزشک انجام دهند، زیرا دوز دارو به واسطه وزن کودک و نتایج آزمایش‌های خونی تنظیم می‌شود.

اهمیت سبک زندگی سالم و مدیریت عوامل تحریک‌کننده تشنج

اشرف‌زاده با اشاره به عوامل متعددی همچون کم‌خوابی، صبحانه‌ نخوردن، افت قند خون، استرس، بیماری‌های ویروسی و مصرف بیش از حد مواد قندی به عنوان تحریک‌کننده‌های تشنج، گفت: کودکان مبتلا به صرع باید خواب شبانه منظم به مدت بین ۷.۵ تا ۸ ساعت داشته و صبح قبل از رفتن به مدرسه حتماً یک صبحانه سبک و مغذی مصرف کنند.

به گفته او، کودک باید در طول روز به میزان کافی آب بنوشد و مطالعهٔ خود را در محیطی آرام و بدون حواس‌پرتی مثل صدای تلویزیون، تلفن همراه و رفت‌وآمدهای مزاحم انجام دهد.

این فوق‌تخصص اعصاب کودکان تأکید کرد که ضروری است اطلاعات درست درباره وضعیت کودک به مدیر یا مربی بهداشت مدرسه منتقل شود، در حالی که این کار باید با حفظ محرمانگی انجام شود.

او افزود: شرکت در فعالیت‌های ورزشی عادی در مدرسه برای این کودکان مجاز است، اما فعالیت‌های نظیر شنا، حرکات خطرناک و کوهنوردی باید تحت نظارت دقیق یا به‌طور کامل اجتناب شود. برای کودکانی که دچار تشنج‌های مکرر هستند، نگهداری داروی اورژانسی در مدرسه اقدامی هوشمندانه است تا در صورت لزوم قبل از رسیدن اورژانس از بروز آسیب جلوگیری شود.

ازدواج، بارداری و آینده بیماران مبتلا به صرع

اشرف‌زاده با تأکید بر این نکته که کودکان مبتلا به صرع در آینده می‌توانند تحصیلات عالیه، ازدواج و یک زندگی اجتماعی کاملاً طبیعی را تجربه کنند، اظهار داشت: پنهان‌کردن بیماری در زمان ازدواج نادرست است، زیرا اطلاعات بهداشتی در پرونده الکترونیکی فرد ذخیره است و شفاف بودن در ابتدای زندگی مشترک از بروز مشکلات آینده جلوگیری می‌کند.

او گفت: دخترانی که به فکر بارداری هستند، باید پیش از اقدام، با مشورت پزشک داروهای خود را تغییر دهند تا داروهای مناسب برای دوران بارداری جایگزین شوند و مصرف مکمل‌های مانند اسیدفولیک و ویتامین D نیز برای این گروه ضروری است.

این استاد پیشنهاد کرد که کودک مبتلا به صرع باید در محیطی بدون مزاحمت به مطالعه بپردازد و استفاده از تلویزیون، بازی‌های دیجیتال، موسیقی و شبکه‌های اجتماعی را در زمان درس خواندن محدود کند.

او همچنین تأکید کرد که ممکن است برخی کودکان مبتلا برای یادگیری نیاز به زمان بیشتری داشته باشند، اما با یک برنامه‌ریزی مناسب، اراده قوی و حمایت خانواده، می‌توانند به نتایج رضایت‌بخشی در تحصیلات برسند.

وی با جمع‌بندی این گفتگو خاطرنشان کرد: صرع یک بیماری قابل مدیریت است و کودکان مبتلا می‌توانند با رعایت مصرف منظم دارو، اتخاذ سبک زندگی سالم، همکاری والدین، پایبندی به نظم خواب و تغذیه و اجتناب از عوامل محرک، آینده‌ای سالم و موفق داشته باشند. آگاهی و همراهی والدین از کلیدی‌ترین عوامل کنترل این بیماری است و باید از ترس دوری کرده و با دانش و مراقبت مناسب به سلامت کودکان کمک کنند.

منبع: وبدا