آیا پس از «اینترنت پرو» باید منتظر «اینترنت پایه» باشیم؟!
در حالی که ابهامات، انتقادات و نگرانیها درباره «اینترنت پرو» بالاتر گرفته، حالا زمزمههای شکلگیری لایهای تازه با عنوان «اینترنت پایه» شنیده میشود، مفهومی که اگرچه هنوز بهصورت رسمی اعلام نشده، اما اظهارات اخیر برخی فعالان و مسئولان حوزه فناوری، نشانههایی از حرکت به سمت نوعی «مدیریت پلکانی و منطقهای دسترسی» را آشکار میکند.
اخیرا یکی از مدیران سازمان نظام صنفی رایانهای کشور، از سناریوهایی سخن گفته که در آن، اینترنت نه بهصورت سراسری، بلکه به شکل مقطعی، جغرافیایی، ساعتی، زونبندیشده و شامل برخی نیازمندیهای پایهای در اینترنت برای مردم عادی بازگردانده شود، مدلی که در آن ممکن است یک استان زودتر متصل شود، منطقهای دیرتر و بخشی از کاربران تنها در ساعات مشخصی امکان اتصال داشته باشند.
اگر اینترنت پرو به معنای دسترسی ویژه برای گروههای خاص بود، «اینترنت پایه» را میتوان نسخه حداقلی و سهمیهبندیشده اینترنت برای عموم مردم تلقی کرد؛ مدلی که در آن اصل دسترسی آزاد جای خود را به «دسترسی مدیریتشده» میدهد.
مسئله فقط فنی نیست. نکته مهمتر، تغییر تدریجی نگاه به اینترنت در ایران است. اینترنت سالها بهعنوان یک زیرساخت عمومی شناخته میشد، مشابه برق، آب یا جاده.
اما اکنون ادبیاتی در حال شکلگیری است که اینترنت را نه یک حق عمومی، بلکه «خدمتی قابل تخصیص» تعریف میکند، خدمتی که میتوان آن را براساس سطح شغل، موقعیت جغرافیایی، نوع کاربر یا شرایط زمانی توزیع کرد.
این همان نقطهای است که نگرانیها آغاز میشود. زیرا در چنین مدلی، جامعه بهتدریج وارد نظامی از «طبقات ارتباطی» خواهد شد؛ یک گروه با اینترنت پایدار و کامل، گروهی با اینترنت حرفهای و گروهی دیگر با اینترنت پایه، محدود، مقطعی و ناپایدار.
حتی اگر این رویکرد با توجیه مدیریت بحران، کنترل بار شبکه یا جلوگیری از اختلال فنی مطرح شود، در نهایت یک پرسش کلیدی باقی میماند: آیا قرار است اینترنت در ایران بهتدریج از یک زیرساخت ملی به کالایی سهمیهبندیشده تبدیل شود؟/آیتی آنالیز
