آیا زباله‌های فضایی موجب تسریع در تغییرات اقلیمی می‌شوند؟
کارشناسان تصریح کردند که این رشد چشمگیر تعداد ماهواره‌ها عمدتاً به دلیل پروژه‌هایی از جمله “استارلینک” و “چیانفان” است که رقیب چینی سرویس اینترنت ماهواره‌ای استارلینک به شمار می‌آید.
یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های استفاده از این نوع ماهواره‌ها، عمر مفید تقریبی پنج ساله آن‌هاست و بسیاری از آن‌ها در پایان عمر خود به‌طور کامل در جو فرومی‌روند. به همین دلیل، دانشمندان بر این باورند که زباله‌های فضایی ممکن است بیش از ده برابر افزایش یابد و پیامدهای زیست‌محیطی غیرقابل جبرانی برای زمین به بار آورد.
تیم پژوهشی از موسسه زیست‌محیطی “سایرس” (CIRES) اخیراً با کمک مدل‌های رایانه‌ای بررسی کرده‌اند که در صورت سوختن روزانه ماهواره‌ها در جو، چه عواقبی ممکن است حادث شود.
بر اساس اظهارات آن‌ها، در فرآیند تولید زباله‌های فضایی، آلومینیوم نقش کلیدی ایفا می‌کند، زیرا حدود ۴۰ درصد از ساختار فضاپیماها از این فلز تشکیل شده و در برخورد با جو به ذرات ریز و گازها تبدیل می‌شود.
محققان همچنین در این تحقیق سناریویی را بررسی کردند که میزان ابر آلومینیومی ایجاد شده در جو فوقانی و میانی در آینده چقدر خواهد بود. آن‌ها پیش‌بینی می‌کنند که اگر هر سال حدود ۱۲ هزار ماهواره از کارافتاده در جو سوخته شوند، تقریبا ۱۰ هزار تُن اکسید آلومینیوم به‌طور سالیانه به جو افزوده خواهد شد.
تهدیدی برای اقلیم زمین و لایه ازون
مطالعات انجام شده نشان می‌دهد که آلومینیوم موجود در لایه استراتوسفر با اکسیژن ترکیب شده و به اکسید آلومینیوم تبدیل می‌شود. پژوهشگران همچنین اشاره کرده‌اند که این آئروسل‌های فلزی و ذرات مرتبط تا چند سال در استراتوسفر به‌طورجدی در حال گردش خواهند بود. محاسبات مدل‌سازی شده نشان می‌دهند که مقدار زیاد اکسید آلومینیوم ممکن است باعث افزایش دمای جو میانه در نواحی قطبی تا حدود ۱.۵ درجه سانتی‌گراد گردد.
علاوه بر این، محققان اشاره کردند که احتمال دارد این آئروسل‌ها اثراتی بر فرآیندهای در استراتوسفر و مزوسفر بگذارند، چه از طریق گرمایش و چه از طریق تغییر در الگوی بادها. در نتیجه، تابش فروسرخ از زمین به‌وسیله ذرات ریز فلزی بسیار قوی‌تر جذب می‌شود و این امر می‌تواند به گرمایش بیشتر زمین منجر گردد. افزون بر این، گرمای ایجادشده ممکن است منجر به کاهش سرعت باد در نیمکره جنوبی شود.
برخی از محققان نگران اثرات ناشی از این پدیده بر اقلیم هستند، ولی همچنین اشاره می‌کنند که ممکن است اثراتی کاملاً متضاد ایجاد شده و سرما را به همراه داشته باشد، زیرا این ذرات فلزی ریز می‌توانند تابش خورشید را نیز کاهش دهند. در این خصوص، هنوز مشخص نیست که آیا خطر گرمایش در نهایت غالب خواهد بود یا خیر و نیاز به تحقیقات بیشتر دارد.
دومین اثر زباله‌های فضایی، تهدیدی است که این ذرات برای لایه اوزون ایجاد می‌کنند، چرا که اکسید آلومینیوم به‌عنوان یک “نابودکننده ازون” شناخته می‌شود.
محققان اعلام کرده‌اند که این ذرات با تأخیری تا ۳۰ سال به لایه اوزون وارد خواهند شد و به لایه حفاظتی سیاره ما آسیب خواهند رساند. در حال حاضر، دانشمندان به دنبال راهی برای مقابله با این معضل هستند.
به گفته آن‌ها، یکی از راه‌حل‌های ممکن ساخت فضاپیماهایی است که به‌جای سوزانده شدن در جو، به‌طور کامل به زمین بازگردانده شوند تا به‌عنوان “بازیافت” مجدداً استفاده شوند. اما پرسش اصلی این است که یک ماهواره مستعمل چگونه می‌تواند به‌صورت ایمن و کنترل‌شده به زمین بازگردانده شود.
با این حال، محققان تأکید دارند که تمامی دولت‌ها و شرکت‌هایی که ماهواره به فضا پرتاب می‌کنند، باید برای از بین بردن زباله‌های فضایی خود به روشی که با محیط‌زیست و جو زمین سازگار است، ملزم شوند.
منبع: دویچه وله
