آغاز نشست وزارتی مجمع کشورهای صادرکننده گاز
بیست‌وهشتمین نشست وزارتی مجمع کشورهای صادرکننده گاز امروز (دوشنبه، چهارم آبان) یک روز پیش از برگزاری هشتمین نشست سران مجمع کشورهای صادرکننده گاز آغاز به کار کرد. بررسی تحولات بازار گاز، امنیت انرژی و توسعه همکاری میان کشورهای عضو از محورهای مهم آن است.
حمید بورد امروز در این نشست، با ابراز خرسندی از حضور در شهر تاریخی مسکو و جمع وزیران و هیئت‌های نمایندگی کشورهای عضو و ناظر مجمع کشورهای صادرکننده گاز، بر ضرورت تبادل‌نظر درباره تحولات راهبردی صنعت گاز، چالش‌های پیش‌روی بازارهای انرژی و مسئولیت مشترک این مجمع در شکل‌دهی به آینده‌ای باثبات و برخوردار از امنیت انرژی تأکید کرد.
وی با قدردانی از دولت و ملت فدراسیون روسیه برای میزبانی شایسته این نشست، یاد و خاطره شهدای جنگ اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، به‌ویژه رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(ره)، و تمامی غیرنظامیان بی‌گناه، ازجمله کودکان مدرسه میناب و ورزشکاران باشگاه ورزشی لامرد را گرامی داشت.
سرپرست وزارت نفت با اشاره به بیست‌وپنجمین سالروز تأسیس مجمع کشورهای صادرکننده گاز تأکید کرد: نظام جهانی انرژی در یکی از پیچیده‌ترین دوره‌های تحولات ژئوپلیتیک، اقتصادی و فناورانه قرار دارد.
امنیت انرژی، مفهومی فقط اقتصادی یا فنی نیست
بورد تصریح کرد: بحران انرژی اخیر ناشی از جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ملت ایران، بار دیگر نشان داد که امنیت انرژی، مفهومی فقط اقتصادی یا فنی نیستف بلکه پیوندی ناگسستنی با صلح، ثبات منطقه‌ای، امنیت زیرساخت‌های حیاتی و احترام به حاکمیت ملی کشورها دارد. تجربه اخیر نشان داد که نتیجه چنین تجاوزهایی می‌تواند پیامدهایی فراتر از مرزهای منطقه داشته باشد و امنیت عرضه انرژی و رشد و توسعه اقتصادی را در مقیاس جهانی تحت‌تأثیر قرار دهد.
سرپرست وزارت نفت با اشاره به پیامدهای مداخله و اقدام‌های نظامی آمریکا در مناطق مختلف ازجمله خلیج فارس و تحریم‌های یک‌جانبه اقتصادی تأکید کرد: این اقدام‌ها افزون‌بر هدف قرار دادن حقوق و منافع مشروع ملت ایران، بر فضای اعتماد، امنیت سرمایه‌گذاری و قابلیت پیش‌بینی بازارهای جهانی انرژی نیز تأثیر منفی گذاشته است.
تحقق امنیت انرژی جهان در گرو همکاری مؤثر بین‌المللی
بورد افزود: جمهوری اسلامی ایران معتقد است که امنیت انرژی جهان بدون امنیت تولیدکنندگان انرژی، احترام به حاکمیت ملی آن‌ها، سرمایه‌گذاری پایدار و همکاری مؤثر بین‌المللی محقق نخواهد شد.
سرپرست وزارت نفت با تأکید بر اینکه در چنین شرایطی، مجمع کشورهای صادرکننده گاز باید بیش از گذشته به بستری برای تقویت هم‌گرایی، گفت‌وگو و همکاری عملی میان کشورهای تولیدکننده تبدیل شود، گفت: هشتمین نشست سران مجمع نیز فرصتی ارزشمند برای تقویت این رویکرد و ترسیم افق جدیدی از همکاری‌های راهبردی اعضاست.
بورد با بیان اینکه مجمع کشورهای صادرکننده گاز که در سال ۲۰۰۱ در تهران پایه‌گذاری شد، اکنون در آستانه ورود به مرحله تازه‌ای از حیات نهادی خود قرار دارد، تصریح کرد: تحولات شتابان جهان ایجاب می‌کند که در کنار حفظ اصول بنیادی مجمع، اولویت‌ها، ابزارها و سازوکارهای همکاری خود را متناسب با شرایط جدید بازآرایی کنیم.
وی انعطاف‌پذیری در برابر بحران‌های جهانی انرژی، تقویت جایگاه راهبردی گاز طبیعی در آینده انرژی جهان و گسترش همکاری‌های سرمایه‌گذاری، مدیریتی و فناورانه را از اولویت‌های راهبردی جمهوری اسلامی ایران برای مبنای این تحول دانست.
سرپرست وزارت نفت با اشاره به تجربه بحران بهداشتی کووید ـ ۱۹ در سال ۲۰۲۰ و تحولات ژئوپلیتیک سال ۲۰۲۶ افزود: این رویدادها نشان داد که بازارهای جهانی انرژی بیش از هر زمان دیگری در معرض شوک‌های پیش‌بینی‌ناپذیر قرار دارند.
بورد با تأکید بر اینکه مجمع کشورهای صادرکننده گاز باید توانایی خود را برای شناسایی زودهنگام مخاطرات، تحلیل سناریوهای بحرانی و ارائه پاسخ‌های هماهنگ تقویت کند، ادامه داد: به این منظور، لازم است موضوع بازنگری در راهبرد بلندمدت مجمع با تأکید بر تقویت زنجیره ارزش گاز طبیعی در دستورکار قرار گیرد. گاز طبیعی به دلیل قابلیت اتکا، فراوانی، انعطاف‌پذیری عملیاتی، کاربردهای گسترده صنعتی و نقش مکمل آن در توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، همچنان از ارکان مهم امنیت انرژی و توسعه اقتصادی جهان خواهد بود.
سرپرست وزارت نفت یادآور شد: بر اساس چشم‌انداز جهانی گاز مجمع، تقاضای جهانی گاز طبیعی تا سال ۲۰۵۵ با ۳۱ درصد افزایش به بیش از ۵۴۰۰ میلیارد مترمکعب افزایش می‌یابد و سهم آن در ترکیب انرژی جهان از حدود ۲۳ درصد به ۲۶ درصد می‌رسد.
بورد با اشاره به اینکه این پیش‌بینی‌ها بیان‌گر تداوم اهمیت راهبردی گاز طبیعی در دهه‌های آینده است، بیان کرد: اما، ظرفیت گاز طبیعی برای کمک به امنیت انرژی، توسعه صنعتی و مقابله با فقر انرژی، فراتر از روندهای پیش‌بینی‌شده کنونی است.
وی با بیان اینکه پیشنهاد می‌کنم دبیرخانه مجمع با مشارکت اعضا، امکان «تدوین نقشه راه ارتقای سهم گاز طبیعی در ترکیب انرژی جهان» با هدف بلندپروازانه دستیابی به «سهم ۳۰ درصدی» را بررسی کند، گفت: چنین نقشه راهی باید مبتنی بر مطالعات اقتصادی، ارزیابی تقاضای بلندمدت، الزام‌های سرمایه‌گذاری و ملاحظات محیط زیستی باشد.
سرپرست وزارت نفت ادامه داد: ضروری است کشورهای عضو، در برابر مقررات و سازوکارهای اقلیمی که می‌توانند محدودیت‌های نامتوازن بر تجارت و سرمایه‌گذاری انرژی ایجاد کنند، ازجمله آثار احتمالی «سازوکار تنظیم مرزی کربن اتحادیه اروپا»، رویکردی هماهنگ، مبتنی بر واقعیت‌های فنی و منافع مشترک اتخاذ کنند.
بورد با اشاره به اینکه کشورهای عضو مجمع با در اختیار داشتن بخش عمده‌ای از ذخایر اثبات‌شده گاز طبیعی جهان، از جایگاهی ممتاز در تأمین انرژی آینده برخوردارند، افزود: اما برخورداری از منابع عظیم زیرزمینی به‌تنهایی تضمین‌کننده امنیت عرضه نیست.
وی تصریح کرد: آنچه منابع گاز را به فرصتی برای ایجاد امنیت در انرژی تبدیل می‌کند، سرمایه‌گذاری به‌موقع، دسترسی به فناوری، توسعه زیرساخت‌ها و اطمینان از وجود تقاضای پایدار است.
سرپرست وزارت نفت افزود: بر اساس گزارش چشم‌انداز جهانی گاز مجمع، تأمین نیازهای آینده جهان تا سال ۲۰۵۵ مستلزم حدود ۱۱ تریلیون و ۶۰۰ هزار دلار سرمایه‌گذاری در بخش بالادستی و ۷۳۵ میلیارد دلار در بخش میان‌دستی صنعت گاز خواهد بود؛ رقمی که درمجموع از ۱۲ تریلیون دلار فراتر می‌رود.
ضرورت ایجاد محیطی باثبات برای توسعه صنعت گاز
بورد یادآور شد: این حجم عظیم سرمایه‌گذاری، ضرورت ایجاد محیطی باثبات، پیش‌بینی‌پذیر و برخوردار از سازوکارهای تأمین مالی مناسب را آشکار می‌سازد. به گفته وی، همکاری کشورهای عضو می‌تواند بر سه حوزه مشخص متمرکز شود؛ نخست، بررسی سازوکارهای مشترک تأمین مالی و سرمایه‌گذاری در پروژه‌های گازی، با استفاده از ظرفیت نهادهای مالی ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی، دوم، توسعه همکاری‌های فناورانه، انتقال دانش فنی، آموزش سرمایه انسانی متخصص و اجرای پروژه‌های مشترک در بخش‌های بالادستی، میان‌دستی و پایین‌دستی، که ایران در این زمینه از تجارب زیادی برخوردار است و سوم، تقویت گفت‌وگوی ساختاریافته میان تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان، با هدف افزایش امنیت تقاضا، کاهش مخاطرات سرمایه‌گذاری و ایجاد تعادل پایدار میان منافع عرضه‌کنندگان و مصرف‌کنندگان.
سرپرست وزارت نفت تصریح کرد: دبیرخانه مجمع می‌تواند در این زمینه نقشی فعال‌تر در شناسایی فرصت‌های همکاری، تسهیل ارتباط میان نهادهای تخصصی اعضا و پیگیری نتایج عملی این تعاملات ایفا کند.
بهره‌گیری از ظرفیت‌های مشترک
بورد تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان پیشنهاددهنده و یکی از بنیان‌گذاران اصلی مجمع کشورهای صادرکننده گاز، همواره بر ضرورت تقویت همکاری‌های چندجانبه، احترام متقابل و بهره‌گیری از ظرفیت‌های مشترک برای توسعه پایدار صنعت گاز تأکید داشته است.
وی افزود: به این منظور، دولت چهاردهم جمهوری اسلامی ایران نیز در چهارچوب قانون برنامه هفتم پیشرفت، توسعه همکاری‌ها با سازمان‌ها و مجامع بین‌المللی انرژی به‌ویژه مجمع کشورهای صادرکننده گاز را از اولویت‌های دیپلماسی انرژی خود قرار داده است.
سرپرست وزارت نفت یادآور شد: ایران با برخورداری از دومین ذخایر اثبات‌شده گاز طبیعی جهان، موقعیت راهبردی جغرافیایی و ظرفیت‌های گسترده فنی، صنعتی و انسانی، از توانمندی‌های قابل توجهی برای گسترش همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی برخوردار است.
بورد با اشاره به دهه‌ها تحریم و پیامدهای جنگ‌های تحمیلی ایران بیان کرد: صنعت گاز ایران توانسته است با اتکا به ظرفیت‌های داخلی به ظرفیت تولید سالانه حدود ۳۰۰ میلیارد مترمکعب گاز طبیعی دست یابد و در زمره سه تولیدکننده بزرگ گاز طبیعی جهان قرار گیرد.
وی تصریح کرد: گاز طبیعی سهمی در حدود ۷۰ درصد از سبد انرژی کشور را به خود اختصاص داده و شبکه گسترده گازرسانی ایران حدود ۹۵ درصد جمعیت کشور را تحت پوشش قرار داده است.
سرپرست وزارت نفت با بیان اینکه این دستاوردها نشان‌دهنده ظرفیت صنعتی، مهندسی و مدیریتی ایران و تجربه ارزشمند آن در توسعه زیرساخت‌های گسترده گازرسانی است، گفت: آمادگی داریم این تجربیات و ظرفیت‌ها را در چهارچوب همکاری‌های دوجانبه و چندجانبه، در اختیار توسعه پروژه‌های مشترک و تقویت توانمندی‌های اعضای مجمع قرار دهیم.
بورد تأکید کرد: آینده صنعت گاز طبیعی نه‌تنها به حجم ذخایر و ظرفیت تولید، بلکه به کیفیت همکاری، ثبات سیاست‌گذاری و توانایی ما در پاسخ‌گویی مشترک به چالش‌های جهانی وابسته است.
وی بیست‌وپنجمین سالروز تأسیس مجمع را فرصتی برای آغاز فصل تازه‌ای از همکاری‌های نتیجه‌محور، سرمایه‌گذاری مشترک و هم‌گرایی راهبردی دانست و بیان کرد: اطمینان دارم که با اراده جمعی اعضا و بهره‌گیری از ظرفیت‌های دبیرخانه، می‌توانیم جایگاه مجمع کشورهای صادرکننده گاز را به‌عنوان یکی از نهادهای مؤثر در گفت‌وگوهای جهانی انرژی بیش از پیش تقویت کنیم.
سرپرست وزارت نفت تصریح کرد: امیدوارم نتایج این نشست و هشتمین نشست سران مجمع کشورهای صادرکننده گاز، گامی مؤثر برای تقویت همبستگی اعضا و تحقق منافع مشترک کشورهای تولیدکننده و مصرف‌کننده گاز طبیعی باشد.
مجمع کشورهای صادرکننده گاز چارچوبی بین‌دولتی برای گفت‌وگو و هماهنگی میان کشورهای تولیدکننده و صادرکننده گاز طبیعی است. نشست سران کشورهای عضو مجمع کشورهای صادرکننده گاز هر دو سال یک بار برگزار می‌شود. نخستین نشست سران این مجمع در سال ۲۰۱۱ در دوحه قطر برگزار شد و پس از آن، مسکو در سال ۲۰۱۳، تهران در سال ۲۰۱۵، سانتاکروز بولیوی در سال ۲۰۱۷، مالابو گینه استوایی در سال ۲۰۱۹، دوحه در سال ۲۰۲۲ و الجزیره در سال ۲۰۲۴ میزبان دوره‌های بعدی این نشست بودند. این مجمع همچنین از زمان تأسیس تاکنون ۲۷ نشست در سطح وزیران برگزار کرده است.
این مجمع ۱۲ عضو اصلی شامل الجزایر، بولیوی، مصر، گینه استوایی، ایران، لیبی، نیجریه، قطر، روسیه، ترینیداد و توباگو، امارات متحده عربی و ونزوئلا دارد. آنگولا، جمهوری آذربایجان، عراق، مالزی، موریتانی، موزامبیک، پرو و سنگال نیز کشورهای ناظر آن هستند.
بر اساس آمارهای اعلام‌شده، کشورهای عضو درمجموع حدود ۷۰ درصد ذخایر اثبات‌شده گاز طبیعی جهان، ۳۸ درصد تولید تجاری گاز و ۴۲ درصد صادرات گاز جهان را در اختیار دارند. سهم این کشورها از صادرات گاز طبیعی مایع‌شده نیز حدود ۴۷ درصد برآورد شده است.
