ایران در زمینه تعهدات پادمانی خود هیچ تخلفی نکرده است و باید از تجربیات برجام بهره بگیریم

باشگاه خبرنگاران جوان؛ محمدحسین نیک‌خوی متین – این برنامه به تحلیل دلایل اهمیت موضوع غنی‌سازی در جمهوری اسلامی و همچنین بررسی مذاکرات هسته‌ای غیرمستقیم ایران و آمریکا پرداخت.

صالحی در این گفت‌وگو بیان کرد: امروز رهبر معظم انقلاب درباره مسائل هسته‌ای اظهارات مهمی داشتند و به چرخه سوخت اشاره کردند. چرخه سوخت، قلب صنعت هسته‌ای به شمار می‌آید. بسیاری از کشورها به تازگی صاحب نیروگاه‌های هسته‌ای شده و قوانین مربوط به چرخه سوخت‌های هسته‌ای را امضا کرده‌اند و به حق خود در این زمینه دست نخورده‌اند. لذا، موضوع چرخه سوخت به شدت پر اهمیت است؛ این چرخه شامل استخراج اورانیوم، تبدیل آن به کیک زرد، غنی‌سازی و نهایتاً ساخت سوخت و بازفرآوری و دیگر مسائل مرتبط می‌شود و کشور ما در تمامی مراحل این چرخه موفقیت‌هایی حاصل کرده و به آستانه‌های جدیدی رسیده است.

علی اکبر صالحی اظهار داشت: ما به تنهایی صنعت هسته‌ای را به این مرحله رساندیم. در ابتدا کمک‌هایی وجود داشت، اما با گذشت زمان این کمک‌ها به پایان رسید و ما به تنهایی به این پیشرفت‌ها نائل آمدیم. البته، در این مسیر قدردانی از تمام روسای انرژی اتمی کشور را فراموش نمی‌کنیم.

اهمیت غنی‌سازی و چرخه سوخت که مورد تأکید رهبر انقلاب قرار گرفت

رئیس پیشین سازمان انرژی اتمی گفت: پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۶۸، رئیس وقت اقدام به وارد کردن سانتریفیوژها به کشور کرد، اما تکمیل این سانتریفیوژها تا سال ۷۶ زمان برد. از سال ۷۶ تا پایان سال ۸۵ نیز برای هماهنگی ظرفیت کامل تلاش کردیم و این فرآیند به‌طور تدریجی انجام شد. از سال ۸۵ تا ۸۷ توانستیم سانتریفیوژهای داخلی را بر اساس فناوری مهندسی معکوس ایجاد کنیم. تا آن زمان، تنها روی تکنولوژی مهندسی تأکید داشتیم و در زمینه علم سانتریفیوژها اطلاعات کافی نداشتیم.

صالحی تصریح کرد: از سال ۹۲، روند تولید داخلی سانتریفیوژها را آغاز کردیم و اکنون با تألیف کتاب و طراحی چند نرم‌افزار، به فناوری ساخت سانتریفیوژ دست یافته‌ایم که تا نسل نهم پیشرفت کرده‌ایم.

وی در ادامه و در تأکید بر سخنان رهبری افزود: این چرخه سوخت و غنی‌سازی که رهبر معظم انقلاب بر آن تأکید داشتند، امری باشد بسیار مهم است. بسیاری از افراد می‌پرسند که چرا به غنی‌سازی نیاز داریم و در این راستا رسانه‌ها و ماهواره‌های خارجی تلاش می‌کنند تا ملت ما را مأیوس کنند.

صالحی مثال زد: تصور کنید که می‌خواهید خانه‌ای بسازید؛ بدون انجام اقدامات مقدماتی، این کار ممکن نخواهد بود و صنعت هسته‌ای هم از این قاعده مستثنی نیست. غنی‌سازی فرآیندی نیست که در یک شب به انجام برسد؛ بلکه نیازمند زمان است. ساخت یک سانتریفیوژ به حدود ۱۶ سال زمان نیاز دارد و ما باید برای انجام غنی‌سازی در کشور زمان لازم را در نظر بگیریم و آماده باشیم. چنین تصوری که می‌پرسند سوخت برای چه استفاده می‌شود، نادرست است. ما هر روز به دستاوردهای بیشتری دست پیدا می‌کنیم و باید زمان لازم را برای انجام غنی‌سازی فراهم کنیم.

اظهاراتی مبنی بر فعالیت‌های مخفیانه ایران، تنها فریب و دروغ است

صالحی درباره ادعاهای مبنی بر اینکه ایران در سال‌های گذشته و در دوران محمد البرادعی اقدام به پنهان‌کاری کرده، توضیح داد: ما در نطنز فعالیت می‌کردیم. نطنز یک شهر است. در آن زمان که این ادعاها مطرح شد، من نماینده ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بودم و البرادعی را به ایران دعوت کرده و عملیات ساخت UCF را به او نشان دادیم. همه اطلاعات را در اختیار وی قرار دادیم و به او گفتیم که این اقدامات را با هدف غنی‌سازی اورانیوم در آینده انجام می‌دهیم. اظهاراتی که مطرح می‌شود مبنی بر اینکه ایران اقداماتی پنهانی داشته، همگی فریب و دروغ هستند.

وی افزود: ما هیچ اقدام غیرقانونی انجام نداده‌ایم و تنها چیزی که به آن اشاره شده، مسائل مرتبط با فردو است.

رئیس پیشین سازمان انرژی اتمی خاطرنشان کرد: وقتی من مسئولیت این سازمان را بر عهده گرفتم و به همراه رئیس‌جمهور وقت به فردو رفتیم، به دلیل تجربیات خود به آقای احمدی‌نژاد توصیه کردم که ساخت فردو را زودتر اعلام کنیم. با وجود زمان کافی، من تشخیص دادم که باید این موضوع را سریعتر اعلام کنیم.

وی ادامه داد: در این راستا، نامه‌ای به البرادعی ارسال کردیم. البرادعی در کتاب خاطرات خود به این موضوع اشاره کرده و بیان کرده که به آمریکایی‌ها گفته‌ام که ایران تمام فعالیت‌هایش تحت ضوابط قانونی است، اما آمریکایی‌ها با بی‌احترامی با او برخورد کردند.

ما اکنون اورانیوم را در سه درصد، بیست درصد و شصت درصد داریم

صالحی در خصوص رفتارهای آمریکایی‌ها در دوران برجام گفت: پس از برجام، آژانس ۱۵ گزارش منتشر کرد که ایران به تعهداتش عمل کرده است تا اینکه ترامپ از توافق خارج شد. ما در برجام موارد متعددی را پذیرفتیم و به تعهدات خود پایبند بودیم، اما آن‌ها از توافق خارج شدند. در مذاکرات کنونی نیز شاهد بیان حرف‌های عجیبی از طرف مقابل هستیم.

صالحی در ادامه بر لزوم تولید اورانیوم تأکید کرد و گفت: ما اکنون اورانیوم را به نسبت‌های ۵ درصد، ۲۰ درصد و ۶۰ درصد داریم. ۵ درصد برای نیروگاه بوشهر و سپس نیروگاه دارخوئین مورد استفاده قرار خواهد گرفت. ۲۰ درصد برای راکتور تحقیقاتی تهران و راکتور دوم در اصفهان که امیدوارم در چند سال آینده به اتمام برسد.

وی افزود: همچنین غنای ۶۰ درصد نیز به همین ترتیب است. در کار با سانتریفیوژها باید بدانیم که چیدمان‌ها برای هر درصد متفاوت است و باید مراحل خاص خود را طی کنیم. ما بررسی‌هایی در مورد غنی‌سازی ۶۰ درصد انجام داده‌ایم تا بفهمیم که پیشرفته‌ترین کشورها برای چه مقاصدی از این میزان غنای اورانیوم استفاده می‌کنند.

علی اکبر صالحی معتقد است که زمانی که ترامپ از برجام خارج شد، یک سال ایران هیچ واکنشی نشان نداد و همچنان به تعهدات خود پایبند بود. پس از گذشت یک سال، بحث‌هایی و مذاکراتی بین دولت و شورای امنیت ملی آغاز شد. در دولت و شورای عالی امنیت ملی اختلاف نظری برای پاسخ به اقدام‌های ترامپ وجود داشت. او به اقداماتش ادامه می‌داد و ما ساکت بودیم، تا اینکه مجلس قانون راهبردی را به تصویب رساند.

صالحی درباره بحث کنسرسیوم اظهار داشت: مفهوم کنسرسیوم پیش از انقلاب نیز مطرح بوده است. از سال ۱۳۵۳ که ایران تصمیم به راه‌اندازی صنعت هسته‌ای گرفت، آمریکایی‌ها هیچ‌گاه اجازه ندادند که این اقدام عملی شود. آن‌ها می‌گفتند که شما باید کنسرسیومی ایجاد کنید اما حق داشتن چرخه سوخت را ندارید، ولی آن‌ها نمی‌دانستند که ملت ما همواره اراده خود را محقق خواهد کرد.

به گفته وی، آمریکایی‌ها می‌دانستند که اگر ایران وارد چرخه سوخت شود، قادر خواهد بود تا بر این فناوری تسلط یابد و این دقیقا بر خلاف اهداف آنان بود. بنابراین، آنها پیشنهاد دادند که کنسرسیومی منطقه‌ای تشکیل شود. دکتر اعتمادی که بسیار ملی‌گرا بود، قبل از انقلاب اجازه نداد این طرح عملی شود. بعد از آن گفتند که در ایران کارهای لازم را انجام دهید، اما اختیارش با ما خواهد بود، و آقای اعتماد به درستی این پیشنهاد را نپذیرفت.

اگر کنسرسیوم اختیارش با ایران باشد، قابل بررسی است

صالحی در پایان درباره پیشنهاد کنسرسیوم گفت: اگر کنسرسیوم در داخل ایران باشد و اختیارات آن به کشورمان سپرده شود، در حالی که سایر کشورها نیز در آن مشارکت داشته باشند، این موضوع قابل بررسی است.

علی اکبر صالحی در رابطه با مذاکرات خاطرنشان کرد: تفاوت ما با طرف مقابل این است که مذاکره‌کنندگان ما یک بار این مسیر را طی کرده‌اند، در حالی که طرف مقابل این گونه نیست. به همین دلیل، متنی که به ما ارائه داده‌اند، شامل ابهامات و تناقضات زیادی است و حتی برخی دوستان معتقدند که زبان انگلیسی متن نیز مشکل دارد.

وی در پایان افزود: در مذاکرات، اگر پیشنهادها و درخواست‌ها تعادل داشته باشد، آنگاه می‌توان گفت که مذاکرات به نفع هر دو طرف است. ما چیزی فراتر از این نمی‌خواهیم. به عنوان یک تحلیلگر، ذکر می‌کنم که ما باید در این راستا به طرف مقابل امتیازاتی نیز بدهیم، اما باید از تجربیات برجام بهره‌برداری کنیم. پیشنهاد می‌گردد که اگر قرار است دوره‌ای از اعتمادسازی و تعهدات فنی داشته باشیم، این تعهدات نیز از سوی آنها باید به مرحله اجرا درآمده و عملیاتی گردد.