انتشار تصویر خیره کننده تلسکوپ جیمز وب از «تورنادوی کیهانی» در فاصله ۶۳۰ سال نوری از زمین

این تصویر، جزئیاتی منحصر به فرد از جوشش درخشان یک «هربیگهارو» را نشان می دهد که به دلیل ظاهر چرخان و درهم پیچیده اش به «تورنادوی کیهانی» یا «پیجند کیهانی» معروف شده است.

به گزارش ایتنا و اجرام کیهانی هربیگهارو پاره های درخشان یک سحابی هستند. این اجرام زمانی تشکیل می شوند که جت های باریک گاز پرانرژی و نیمه یونیزه شده یک ستاره جوان با گازها و غبار های اطرافش با سرعت چند صد کیلومتر بر ثانیه برخورد می کنند.

این برخوردها باعث ایجاد موج های ضربه ای در فضا می شود که ماده را گرم کرده و سپس در فرایند سرد شدن، نور ساطع می کنند؛ همان نوری که اکنون در قالب یک ابر نارنجی درخشان توسط تلسکوپ جیمز وب ثبت شده است.

اجرام هربیگهارو معمولاً در نواحی سیاره زا یافت می شوند و اغلب در اطراف یک تک ستاره دیده می شوند.

«هربیگهارو۴۹/۵۰» نخستین بار در سال ۲۰۰۶ با استفاده از تلسکوپ اسپیتزر ناسا کشف شد. اما اکنون با توان تفکیک بسیار بالاتر جیمز وب، جزئیات بی سابقه ای از آن به تصویر درآمده است.

نکته هیجان انگیز آنجاست که در نوک این جریان، که پیش تر فقط به صورت لکه ای آبی رنگ دیده می شد، اکنون یک کهکشان مارپیچی به وضوح قابل تشخیص است.

برای ثبت این تصویر، جیمز وب از دو ابزار قدرتمند خود یعنی دوربین فروسرخ نزدیک و ابزار فروسرخ میانی بهره گرفته است.

این ابزارها به دانشمندان امکان دادند تا نقشه ای دقیق از پراکندگی گاز هیدروژن، منوکسید کربن، و ذرات غبار پرانرژی در این جریان خروجی تهیه کنند.

این داده ها در آینده به تحلیل ویژگی های فیزیکی جت ها و تأثیر آن ها بر محیط اطراف کمک خواهد کرد.

به باور اخترشناسان، ستاره ای جوان به نام «سدربلاد ۱۱۰ آی آراس۴» که در فاصله ۱.۵ سال نوری از هربیگهارو ۴۹/۵ قرار گرفته، مسئول تولید این جت های پرانرژی است.

کهکشانی که در نوک جریان دیده می شود، بسیار دورتر از هسته ساختار درخشان قرار دارد.

به گفته آژانس فضایی اروپا، در طی هزاران سال آینده، این جریان خروجی به گونه ای ظاهر خواهد شد که گویی کهکشان مارپیچی را در بر گرفته است؛ پدیده ای نادر که تنها با هم ترازی های تصادفی در کیهان رخ می دهد.

جیمز وب پیش تر نیز به رصد اجرام هربیگهارو پرداخته بود. در سال ۲۰۲۳، این تلسکوپ جت های بسیار کشیده «هربیگهارو۲۱۱» را در فاصله هزار سال نوری از زمین ثبت کرد.

همچنین «هربیگهارو۴۶/۴۷» نیز که ظاهری شبیه علامت سؤال در فضا دارد، یکی دیگر از این نمونه هاست.