۸ هزار خودرو در گمرکات به حال تعلیق درآمدهاند
وزارت صنعت، معدن و تجارت بهتازگی از نظام تعرفهای پلکانی برای واردات خودرو رونمایی کرده است؛ طرحی که در آن تعرفهها بر اساس مشخصاتی نظیر حجم موتور و نوع سوخت خودرو تعیین میشوند. هدف از این اقدام، ایجاد یک سیستم عادلانه برای تعرفهگذاری، حمایت از خودروهای اقتصادی و کنترل واردات خودروهای لوکس است.
۸ هزار خودرو در گمرکات کشور ماندهاند
اجرای این طرح در شرایطی صورت میگیرد که بازار خودرو با رکود و کاهش حجم معاملات روبهرو است. فعالان بازار اعلام میکنند که از زمان معرفی تعرفههای جدید، خرید و فروش بهطور قابل توجهی کاهش یافته و خریداران به دنبال روشن شدن تأثیر این تعرفهها بر قیمت نهایی خودروها هستند. از سوی دیگر، روند کند ترخیص خودروهای وارداتی از گمرک، به کمبود عرضه در بازار منجر شده است.
تأثیرات کوتاهمدت تعرفههای پلکانی بر بازار آزاد
-افزایش رکود در معاملات:
تا زمانی که جزئیات نهایی تعرفهها مشخص نشود، خریداران و فروشندگان از معاملات خودداری میکنند. این وضعیت در حال حاضر مشاهده میشود و بازار به حالت «انتظار» ورود کرده است.
-افزایش قیمت خودروهای لوکس:
اخباری مبنی بر افزایش تعرفه بر خودروهایی با حجم موتور بالا، باعث شده که در بازار آزاد قیمت این خودروها افزایش یابد. دلیل این افزایش به محدودیت عرضه و هزینههای بالای واردات بازمیگردد.
-کاهش جذابیت خودروهای گرانقیمت برای واردکنندگان:
واردکنندگان اکنون تمایل بیشتری دارند به سمت خودروهای اقتصادی و با مصرف سوخت کمتر روی آورند تا از پرداخت تعرفههای بالا دوری کنند.
-افزایش نوسان قیمت در کوتاهمدت:
تا زمانی که خودروهای جدید با تعرفههای جدید وارد و ترخیص نشوند، بازار در وضعیت ناپایداری باقی میماند.
در این مورد، مهدی دادفر، دبیر انجمن واردکنندگان خودرو، با اشاره به اهمیت نظام تعرفهای جدید به خبرنگار تسنیم میگوید: از معرفی تعرفههای پلکانی استقبال میکنیم و ای کاش این اقدام زودتر انجام شده بود؛ اما باید به این نکته توجه کرد که مشکل واردات تنها مختص به تعرفهها نیست. در حال حاضر حدود ۸ هزار خودرو در گمرکات کشور معلق مانده است زیرا وضعیت ارزی آنها بلاتکلیف مانده است.
او همچنین افزود که با توجه به عقبماندگی در برنامه واردات، قرار بود تا پایان سال ۱۴۰۴ حدود ۱۰۰ هزار خودرو برای مدیریت بازار به کشور وارد شود، اما تا کنون تنها ۲۵ هزار خودرو به کشور آورده شده است. این تعداد نمیتواند نیاز بازار را برآورده کند و ادامه این وضعیت رکود در معاملات را تشدید خواهد کرد.
دادفر همچنین به نیاز به شفافیت اطلاعات شرکتهای واردکننده خودرو تأکید کرده و گفت: اگر بدانیم هر شرکت چه مقدار ارز دریافت کرده و چه تعداد خودرو وارد کرده است، بسیاری از چالشها در قراردادها و اختلافات در عرضه برطرف خواهد شد.
او در مورد عملکرد سامانه یکپارچه عرضه خودروهای وارداتی گفت: سامانهای که قرار بود با حداقل تقلب و بیشترین نظارت کار کند، به ابزاری برای دخالت حداکثری تبدیل شده است و امروز سامانه جامع فروش برخلاف مصوبات شورای رقابت عمل میکند؛ زیرا در این ساختار، دولت هم وظیفه تخصیص ارز را بر عهده دارد و هم به فروش خودرو میپردازد، در حالی که نقش بخش خصوصی عملاً حذف شده و واردکنندگان به کارگزاران دولت تبدیل شدهاند.
کارشناسان معتقدند که اجرای نظام پلکانی تعرفهها میتواند در بلندمدت منجر به تنوع در عرضه خودروهای اقتصادی، کاهش مصرف سوخت و افزایش رقابت در بازار داخلی گردد. اما در کوتاهمدت، این سیاست باعث افزایش رکود و نوسان در بازار آزاد شده است.
افزایش تعرفهها برای خودروهای لوکس سبب افزایش قیمت آنها در بازار شده، در حالی که روند کند ترخیص خودروهای اقتصادی، عرضه را محدود نگه داشته است.
به اعتقاد فعالان بازار، اگر فرآیند تخصیص ارز و ترخیص خودروها تسریع نشود، اجرای نظام تعرفهای جدید نیز نمیتواند تأثیر عمدهای بر بهبود اوضاع بازار داشته باشد.
اجرای نظام پلکانی تعرفه میتواند بهعنوان یک گام مثبت در راستای اصلاح ساختار واردات و برقراری عدالت در تعرفهگذاری تلقی گردد، اما این سیاست تنها در صورت شفافیت در عملکرد واردکنندگان، تخصیص بههنگام ارز و تسهیل در ترخیص خودروها، به نتایج مطلوبی خواهد رسید. در حال حاضر، بازار خودرو به هماهنگی بین سیاستگذاری تعرفهای و اجرای عملی در گمرک و نظام ارزی نیاز دارد تا بتواند از حالت رکود به سمت تعادل واقعی تغییر مسیر دهد.
