تهران در آستانه فرار؛ حقیقتی دردناک یا زنگ خطری جدی؟

داریوش مختاری در گفتگو با ایسنا، به هشدارهای مکرر در مورد وضعیت منابع آبی تهران اشاره کرده و اظهار داشت: از سال ۱۳۹۵ به این سو، چندین بار نسبت به وضعیت خطرناک دشت تهران هشدار داده شده، اما در دهه اخیر، تامین آب در شهرهای تهران، مشهد و اصفهان دشوارتر شده و تقاضا برای مصرف آب به میزان قابل توجهی افزایش یافته است.

وی اضافه کرد که در توازن بین عرضه و تقاضای آب شهری، همواره کفه تقاضا سنگین‌تر بوده و گفت: برای درک این واقعیت ضروری است که امکان‌سنجی دقیقی از وقوع بحران و حتی نگرش به سناریوی تخلیه احتمالی تهران انجام شود تا بدانیم در صورت بروز چنین وضعیتی چه تبعاتی خواهد داشت.

به گفته مختاری، اگر در آذرماه بارش‌های مطلوبی نداشته باشیم ــ هرچند احتمال این مسئله کم است ــ ممکن است آهنگ تخلیه تهران برای مدتی کوتاه به دنبال وقوع نخستین بارش‌ها آغاز شود؛ وضعیتی ترسناک که می‌تواند بین ۲۰ روز تا یک ماه ادامه داشته باشد. وی تأکید کرد: در این شرایط، تنها آب انتقالی از سد طالقان می‌تواند به‌طور موقت بحران را کاهش داده و از گسترش اثرات اجتماعی و اقتصادی آن جلوگیری کند.

وی ادامه داد: در سناریوی خوشبینانه، اگر بارش‌ها در پایان آبان یا اوایل آذر آغاز شود و در زمستان نیز ادامه یابد، بخشی از کمبود ذخایر سدها برطرف خواهد شد و نگرانی‌ها به میزان قابل توجهی کاهش خواهد یافت؛ اما اگر حجم بارش‌ها همچنان پایین‌تر از میانگین بلندمدت ۱۰ تا ۵۰ ساله باقی بماند، بحران کم‌آبی تهران به زودی در سال آینده و از مهرماه ۱۴۰۵ آغاز خواهد شد.

مختاری تأکید کرد: در این میان، ضروری است تا بارگذاری‌های جدید متوقف و کنترل توسعه‌های بی‌رویه در حاشیه تهران به طور جدی صورت گیرد. او اشاره کرد که از تجربیات گذشته درس کافی نگرفته‌ایم و این بی‌توجهی باعث شده تا پایتخت در مرز بین باور و عدم باور نسبت به خطر کم‌آبی و احتمال تخلیه قرار گیرد.

وی اظهار نمود که توسعه باید همراه با درس گرفتن از تجربیات و عبرت‌های گذشته باشد و بیان کرد: شهروندانی که درخواست انشعاب برای ده‌ها واحد مسکونی اضافی می‌کنند، سازندگانی که هزینه استفاده نادرست از منابع دشت تهران را نمی‌پردازند و مدیرانی که مجوزهای ساخت بی‌ضابطه صادر می‌کنند، همگی در شکل‌گیری این بحران نقش داشته‌اند.

مختاری به لزوم اتخاذ تدابیر قاطع در برابر بارگذاری‌های غیرمجاز اشاره کرد و گفت: این موقعیت زمان مناسب برای قطع دائم انشعاب آب واحدهایی است که در سال‌های اخیر نسبت به بارگذاری اضافی اقدام کرده‌اند و صدور هرگونه مجوز جدید برای ساخت‌وساز در تهران باید به حالت تعلیق درآید.

وی اظهار داشت: صنایع ناکارآمد باید به تدریج کناره‌گیری کنند و به جای آن‌ها باید صنایع فناورانه، دانش‌بنیان و اشتغال‌زا تقویت شوند تا مصرف آب به صورت بهینه‌تر و پایدارتر مدیریت شود.

مختاری هشدار داد: در صورت عدم انجام این اصلاحات، حتی با اجرای پروژه‌های عظیم و پرهزینه‌ای همچون انتقال و شیرین‌سازی آب دریا، باز هم حجم آب‌های جدید می‌تواند با موجی تازه از ساخت‌وسازها و بارگذاری‌های جدید بی‌اثر شده و در نهایت، پایتخت با بحران کم‌آبی و تخلیه ناخواسته مواجه گردد.