اخطار در مورد استفاده غیرمجاز از آنتیبیوتیکها
روز دوشنبه، سازمان جهانی بهداشت اعلام کرد که از هر شش عفونت باکتریایی که در آزمایشگاهها تأیید شده، یکی به نحو جدی در برابر درمان با آنتیبیوتیکها مقاوم شده است و از این رو، نیاز به استفاده معقولتر از این داروها احساس میشود.
این نهاد جهانی در گزارشی که بر مبنای دادههای گردآوریشده از تقریباً ۱۰۰ کشور بین سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۳ تهیه شده، خاطرنشان کرد که میزان مقاومت در حدود ۴۰ درصد از نمونههای مطالعه شده افزایش یافته است.
تدروس آدهانوم قبریسوس، مدیرکل سازمان جهانی بهداشت، در بیانیهای که همراه با این گزارش ارائه شد، اعلام کرد:
«مقاومت در برابر عوامل ضد میکروبی با سرعتی بیشتر از پیشرفتهای پزشکی در حال گسترش است و این پدیده سلامت خانوادهها در تمام نقاط جهان را تهدید میکند.»
او بر این موضوع تأکید کرد:
«باید آنتیبیوتیکها را با احتیاط و مسئولیت به کار گرفت و باید اطمینان حاصل کنیم که همه افراد به درمانهای مناسب، تشخیصهای دقیق و واکسنهای مؤثر دسترسی دارند.»
مقاومت آنتیبیوتیکی؛ یک بحران جهانی
در سطح جهانی، مقاومت در برابر آنتیبیوتیکها هر ساله به طور مستقیم باعث مرگ بیش از یک میلیون نفر میشود. در حالی که تغییرات ژنتیکی در میکروباها بخشی از فرآیند طبیعی ایستایی هستند، اما فعالیتهای انسانی، از جمله استفاده نادرست یا غیرضروری از آنتیبیوتیکها برای کنترل عفونت در انسانها، حیوانات و گیاهان، روند این تغییرات را تسریع میکنند.
بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت:
بیشترین میزان مقاومت دارویی در نواحی خاصی از جنوب آسیا و خاورمیانه مشاهده میشود، بهطوریکه در این مناطق، از هر سه مورد عفونت، یک مورد در برابر آنتیبیوتیکها مقاوم است.
در قاره آفریقا، مقاومت در برابر درمانهای آنتیبیوتیکی توصیه شده برای برخی از باکتریهای عامل عفونت خون، اکنون بیش از ۷۰ درصد است. این نوع عفونتها میتوانند به سپسیس، نارسایی اندامها و حتی مرگ منجر شوند.
چرا آنتیبیوتیکها دیگر اثر بخش نیستند؟
مقاومت آنتیبیوتیکی به تغییرات یا جهشهایی در برخی از باکتریها اشاره دارد که امکان مقاومت در برابر داروهایی که به طور معمول باید آنها را نابود کنند یا از رشدشان جلوگیری کنند، فراهم میآورد.
سازمان جهانی بهداشت این واقعیت را یکی از بزرگترین چالشهای پیشروی سلامت جهانی، امنیت غذایی و توسعه پایدار میداند و برآورد میشود که سالانه حدود ۱.۲۷ میلیون نفر به دلیل این پدیده جان خود را از دست میدهند.
جستجوی راهحلها: هوش مصنوعی، تحقیقات و درمانهای نوآورانه
در یکی از جدیدترین اقدامات برای مواجهه با این بحران، گروهی از محققان بینالمللی توانستند نزدیک به یک میلیون منبع بالقوه برای تولید آنتیبیوتیکها را در طبیعت شناسایی نمایند.
در مطالعهای که در ژوئن در نشریه Cell منتشر شد، محققان با استفاده از فناوری هوش مصنوعی و روشهای یادگیری ماشین، تکنیکی برای شناسایی پپتیدهای ضد میکروبی ارائه دادند و یک کاتالوگ دقیق از این ترکیبات تهیه کردند.
در مطالعهای دیگر از دانشگاه بازل سوئیس که در فوریه در نشریه Nature منتشر شد، محققان نشان دادند که در واقع شرایط محیطی مانند کمبود مواد مغذی دلیل اصلی زنده ماندن برخی میکروباها در برابر آنتیبیوتیکها است و نه صرفاً وجود باکتریهای خاص مقاوم یا غیرفعال.
این یافتهها قادرند مسیرهای جدیدی برای توسعه درمانهای مؤثرتر بر علیه عفونتهای باکتریایی پیچیده باز کنند.
