تصویر «چشم صحرا» به نقل از «آژانس فضایی اروپا»

طبق گزارش ایسنا، ماموریت «کوپرنیک سنتینل-۲»(Copernicus Sentinel-2) موفق به ثبت یک شگفتی زمین‌شناسی فوق‌العاده در صحرای بزرگ آفریقا در کشور موریتانی شده است که به نام «ساختار ریشات»(Richat Structure) یا «چشم صحرا»(Eye of the Sahara) شناخته می‌شود.

به نقل از وب‌سایت رسمی آژانس فضایی اروپا، این ساختار عظیم از میان دریایی از شن‌های طلایی در ناحیه آدرار در شمال موریتانی به وضوح دیده می‌شود. این مفهوم که این ساختار منشأ برخورد یک شهاب‌سنگ بوده، قبلاً رواج داشت، اما امروزه به این نتیجه رسیده‌اند که ساختار ریشات ناشی از فرآیندی است که در آن یک گنبد بزرگ از سنگ مذاب به سطح زمین آورده شده و به واسطه فرسایش ناشی از باد، شن و ماسه و آب به این شکل درآمده است. زمین‌شناسان بر این باورند که عمر این ساختار حداقل به ۱۰۰ میلیون سال می‌رسد.

این ساختار چند لایه، از مجموعه‌ای از حلقه‌های متحدالمرکز تشکیل شده و از منظر فضایی به شکل چشم گاو نر دیده می‌شود. لذا به عنوان چشم صحرا یا همچنین «چشم آفریقا»(Eye of Africa) معروف است.

ساختار ریشات به قطر ۵۰ کیلومتر، از فضا بسیار آسان‌تر از زمین قابل مشاهده است و به عنوان یک نقطه مرجع آشنا برای فضانوردان از زمان اولین سفرهای سرنشین‌دار به حساب می‌آید.

در مقایسه‌ای که در ادامه ارائه شده، دو تصویر گرفته شده در سپتامبر ۲۰۲۵ مشاهده می‌شود. تصویر سمت چپ با رنگ طبیعی و تصویر سمت راست، نشان‌دهنده ترکیب رنگ‌های کاذب است که ویژگی‌های خاصی را به نمایش می‌گذارد.

این ساختار شگفت‌انگیز، لایه‌های مختلف سنگ‌های رسوبی را بسته به میزان مقاومت در برابر فرسایش در نقاط مختلف به نمایش می‌گذارد. این جنبه را می‌توان در تصویر رنگ کاذب بهتر درک کرد. ماسه‌سنگ‌های کوارتزیت که از فرسایش مقاوم‌تر هستند، به رنگ‌های قرمز و صورتی جلوه‌گری می‌کنند و حلقه‌های خارجی و پشته‌های بلند داخلی را تشکیل می‌دهند، در حالی که نواحی تیره‌تری از سنگ‌های کمتر مقاوم، دره‌ها را مشخص می‌سازند. حلقه‌های مرکزی این ساختار حدود ۸۰ متر ارتفاع دارند و سنگ‌های تشکیل‌دهنده‌شان، قدیمی‌تر از سنگ‌های حلقه‌های بیرونی محسوب می‌شوند.

در تصویر سمت چپ، ناحیه تیره اطراف چشم، بخشی از فلات آدار است که از سنگ‌های رسوبی تشکیل شده و حدود ۲۰۰ متر بالاتر از ماسه‌های بیابانی اطراف قرار دارد. این ناحیه خود جزئی از «ارگ اوآرانه»(Erg Ouarane) به شمار می‌آید که یک دشت شنی وسیع بوده و صدها کیلومتر تا مالی کشیده می‌شود.

به‌علاوه، پیشروی شن و ماسه به سمت جنوب ساختار به وضوح قابل تشخیص است. در این ناحیه، درختان و بوته‌ها به‌طور کوچک قابل مشاهده هستند که در تصویر رنگ کاذب به رنگ بنفش دیده شده و در امتداد یک بستر خشک رودخانه گسترده شده‌اند.

پایان پیام