سینمای کودک به طور مداوم در حال کاهش و فراموشی است
«بچه مردم» که به کارگردانی محمود کریمی ساخته شده است، یکی از آثاری است که در سیوهفتمین جشنواره بینالمللی فیلمهای کودکان و نوجوانان اصفهان به نمایش درآمده است. این اثر بر روی قصه کودکی تمرکز دارد که توسط مادرش رها میشود و همین واقعیت موجب شکلگیری یک مسیر جدید برای زندگی و دوستی میان چهار کودک دیگر میگردد. اگرچه روایت فیلم به ظاهر ساده به نظر میرسد، در اعماق این سادگی، زخمهای عمیق و امیدهای کوچکی نهفته است. هر یک از این چهار دوست با چالشها و پیشینههای متفاوتی دست و پنجه نرم میکنند و به دنبال یافتن معنا و آزادی هستند؛ جستجویی که محور اصلی داستان را شکل میدهد. از جمله چهرههای این فیلم، سیاوش چراغیپور است که در حاشیه جشنواره، در مصاحبهای با خبرآنلاین، درباره فعالیتهای اخیر و دیدگاه خود در مورد سینمای کودک صحبت کرد.
تصویری از فیلم سینمایی «بچه مردم»
سیاوش چراغیپور، چهره شناختهشده تئاتر، سینما و تلویزیون، در ابتدای گفتگو، از مخاطبان و برگزارکنندگان جشنواره سیوهفتم تقدیر کرد و بیان داشت که متأسفانه نتوانسته از تمامی فیلمهایی که در جشنواره به نمایش درآمدهاند، دیدن کند. وی اشاره کرد که تنها فیلمی که موفق به تماشای آن شده، «بچه مردم» به کارگردانی محمود کریمی است که در آن به ایفای نقش پرداخته و به گفته خودش از تماشای آن بسیار لذت برده است. چراغیپور خاطرنشان کرد که هنوز فرصتی برای مشاهده سایر فیلمهای جشنواره نیافته است.
این بازیگر در خصوص تجربیات خود در زمینه تولید آثار کودک و نوجوان اظهار داشت: «به نظر من آثار کودک باید حاوی صداقت، پاکی و تفکر سالم و شفاف کودکانه باشند تا بتوانند مورد استقبال قرار گیرند. در واقع، معتقدم که در تولید آثار ویژه نوجوانان و کودکان، نباید از منظر بزرگسالان به وقایع و رخدادها نگریسته شود. هرچند فیلمساز ممکن است بزرگسال باشد، اما فضای کودکانه باید در فیلم حس شود.»
وی در ادامه مطرح کرد: «این نگرش در برخی فیلمها به وضوح وجود دارد، اما در بخش دیگری از آثار این احساس را نمیتوان یافت و به همین دلیل است که کودک نمیتواند با آنها ارتباط برقرار کند.» طبق گفته چراغیپور، در فیلمهایی که خود در آنها حضور داشته است، از جمله «نور» ساخته سهیل موفق، «دختر برقی» به کارگردانی محسن قناعت و «بچه مردم»، این حس و حال کودکانه به خوبی نمایان است. او تأکید کرد: «برای من بسیار مهم است که تفاوت میان ژانرها را درک کنم؛ چه در فیلم اجتماعی فعالیت داشته باشم، چه در کمدی بزرگسال یا در فیلم کودک. ممکن است چارچوب داستان و نقش شباهت داشته باشد، اما مهم این است که دنیای ذهنی بازیگر با فضای کودکانه پروژه تطابق داشته باشد.»
چراغیپور به برداشتهای نادرست از سینمای کودک و نوجوان اشاره کرده و بیان کرد: «متأسفانه بسیاری بر این باورند که سینمای کودک و نوجوان تنها یک ژانر خاص است، در حالی که این یک سینمای کاملاً مستقل با ژانرهای متفاوت است. سینمای کودک دقیقاً مانند سینماهای اجتماعی، کمدی یا ترسناک، شاخهای از سینما تلقی میشود، اما موضوعات و ویژگیهای آن متناسب با گروه سنی کودک طراحی میگردد.»
سیاوش چراغیپور: سینمای کودک به طور مداوم در حال افول و مهجور شدن است/ دوران طلایی سینمای کودک به پایان رسیده است
او با نگاهی انتقادی نسبت به وضعیت این حوزه ادامه داد: «متأسفانه سینمای کودک در کشور ما به طور مداوم در حال افول، نابودی و فراموشی است. ما از این بیتوجهی آسیبهای زیادی دیدهایم. زمانی بود که خانوادهها به همراه فرزندانشان در صفوف طولانی ایستاده و به تماشای فیلمهای کودک میپرداختند و مدارس نیز برنامههای سینمایی منظمی برای دانشآموزان فراهم میکردند. اما امروز شاهد چنین شرایطی نیستیم.»
چراغیپور همچنین ادامه داد: «امروزه اگر به سینما بروید، شاید تنها چند خانواده را با فرزندانشان در سالن ببینید. دوران طلایی سینمای کودک به پایان رسیده و این موضوع نیازمند بررسی و شناسایی دقیق دلایل آن است. دلایل این وضعیت پیچیده نیستند و اگر متخصصان در این زمینه تحقیق کنند، قطعاً به نتایج روشنی خواهند رسید. واقعاً سینمای کودک در کشور ما خالی است.»
این هنرمند، با اشاره به تأثیرات فضای مجازی و رسانههای جهانی بر تغییر سلیقه مخاطبان، افزود: «باید از تأثیر فضای مجازی، ارتباطات جهانی، ماهوارهها و انیمیشنهای خارجی غافل نشویم. این عوامل سبب شدهاند که خانوادهها دیگر مانند گذشته، بچههایشان را به سینما نبرند. اما این دلیلی کافی نیست تا ما از سینمای کودک فاصله بگیریم و فراموش کنیم که میتوانیم این سینما را به مراتب پربارتر و جدیتر از وضعیت کنونی کنیم.»
در پایان، او در خصوص اولویتهای مورد نیاز برای بازگشت سینمای کودک به دوران اوج خود، توضیح داد: «در نخستین گام باید به موضوعاتی پرداخته شود که نیازهای واقعی کودکان و نوجوانان کنونی را در بر گیرد. متأسفانه این نیازها به درستی شناسایی نمیشوند و تامین مناسب برای آنها وجود ندارد. همچنین، حمایت دولتی از اهمیت بسزایی برخوردار است. سینما یک فعالیت پرهزینه است و سرمایهگذاران خصوصی معمولاً با احتیاط به این حوزه نزدیک میشوند؛ بنابراین دولت باید نقش فعالی ایفا کند و گروههای کارشناسی تشکیل دهد تا موضوعات مورد نیاز کودکان امروز را شناسایی کرده و تولید فیلم را به نویسندگان و کارگردانان واگذار کند.»
او همچنین اشاره کرد که تولیدات سینمای کودک در حال حاضر بسیار محدود است و گفت: «پس از برگزاری جشنواره، تمامی فعالیتها برای یک سال متوقف میشود! در حالی که باید از فردای اختتامیه برای دوره بعدی برنامهریزی کرد و در سال آینده شاهد رونق دوباره این حوزه باشیم.»
چراغیپور در پایان اظهار امیدواری کرد که با نگاهی نوین و برنامهریزی دقیق، بار دیگر شاهد روزهای پرشور و خاطرهانگیز سینمای کودک و نوجوان باشیم.
