گسترش «عمل جراحی با مهر زن»؛ پزشک معاینه میکند، تکنسین جراحی را انجام میدهد/ فروش بیماران از طریق شبکههای اجتماعی/ بزرگ کردن اعضای بدن به یک ارزش اجتماعی تبدیل شده
نشست مربوط به تحلیل چالشهای جراحی زیبایی در ایران به میزبانی کافه خبر خبرآنلاین برگزار گردید. در این جلسه، موضوعاتی نظیر افزایش علاقه عمومی به جراحیهای زیبایی و همچنین ورود مافیای پزشکی با هدف «بیماریابی» و «فروش بیماران» بررسی شد. به تازگی، دلالی برای کسانی که به جراحی زیبایی علاقهمند هستند، در محیط مجازی رواج یافته و افراد را به سمت جراحان غیرمتخصص سوق میدهد.
مستوره نصیری، مظاهر گودرزی: در فضای مجازی، شاهد گسترش پدیده بیماریابی برای جراحی زیبایی هستیم. در این فرآیند، افرادی که خواهان جراحی هستند از طریق صفحات اینستاگرامی شناسایی شده و با شگردهای خاصی به یک کلینیک زیبایی ارجاع داده میشوند. این کار همراه با دریافت درصدی پورسانت صورت میگیرد. گاهی جراح در آن کلینیک حتی ممکن است یک جراح پلاستیک نباشد و تنها دستیاری باشد که چندین بار در کنار یک جراح عمل زیبایی را تماشا کرده و اکنون خود به جراحی اقدام کرده است. پزشکانی هم وجود دارند که پس از عمل، بر روی تکنسینها مهر میزنند و آنها به عنوان پزشک «مُهرزن» شناخته میشوند. مجتبی واهب، فوق تخصص جراحی پلاستیک و زیبایی به خبرآنلاین میگوید: «در تهران مراکزی فعالاند که از ساعت ۸ شب تا ۶ صبح اقدام به جراحی زیبایی میکنند، در زمانی که ناظرین معمولاً خوابند.»
همچنین ابوالفضل عباسزاده، فوق تخصص دیگری در زمینه جراحی پلاستیک و زیبایی نیز به خبرآنلاین میگوید: «در حوزه جراحی پلاستیک با معضل بیمه فروشی با درصدهای گوناگون روبهرو هستیم که متاسفانه در ایران هنوز به این موضوع جرمانگاری نشده است.»
این دو متخصص با حضور در کافه خبر خبرآنلاین، به تجزیه و تحلیل چالشهای جراحی زیبایی پرداختند؛ کاهش سن جراحی زیبایی در ایران، عدم مراجعه متقاضیان جراحی از کشورهای همسایه به خاطر وجود مافیای جراحی، عملهای زیبایی توسط افراد غیرمتخصص و مهاجرت پزشکان از جمله موضوعاتی بودند که در این نشست مطرح شدند.
شما میتوانید متن کامل آن را در ادامه بخوانید.
*معمولاً در روزهای پایانی سال، تمایل به انجام جراحیها اوج میگیرد؛ آیا اسفند ۱۴۰۳ هم این وضعیت برقرار بود؟
واهب: در مقایسه با سالهای قبل، تعداد عملهای جراحی پلاستیک در روزهای پایانی سال ۱۴۰۳ به طرز قابل توجهی کاهش یافته، حدود ۵۰ درصد. این مساله به دو علت اصلی برمیگردد: یکی به دلیل همزمانی با ماه مبارک رمضان و دیگری شرایط نامناسب اقتصادی کشور. به طور کلی میتوان گفت که حدود ۵۰ درصد تعداد عملهای جراحی کاهش یافته است.
عباسزاده: عملهای جراحی پلاستیک زیبایی یا ترمیمی در اسفند گذشته نسبت به سالهای پیش کمتر بوده و به اعتقاد من، از میان دو دلیل ذکر شده، مسائل اقتصادی مردم اثرگذاری بیشتری در این کاهش داشته است. اگر جراحی زیبایی را رد کنیم، مراجعین قادر به پرداخت هزینههای درمانی خود نیستند.
*گروههای عمده مراجعین شما معمولاً چه کسانی هستند؟
واهب: سن انجام جراحیهای زیبایی کاهش یافته و هماکنون تمایل به جراحی زیبایی در هر دو جنس زن و مرد مشاهده میشود. فرهنگ جامعه به سمتی پیش رفته که به شدت خواهان تغییر است و برایش مهم نیست که این تغییر حتماً طبیعی به نظر بیاید; بلکه صرفاً میخواهند تغییرات قابل مشاهده بر روی بدن خود داشته باشند. وقتی یک تصویر به طرز مکرر نمایش داده میشود به نوعی تبدیل به یک فضیلت میشود؛ امروزه اکثر افراد جامعه در اینستاگرام محتوای مختلف مشاهده کرده و تمایلاتشان تحت تأثیر این تصاویر تغییر میکند. این وضعیت سبب بروز مشکلاتی نیز در خانوادهها شده است؛ چرا که حتی یک خانواده ممکن است نتواند هزینه جراحی زیبایی را تامین کند، اما به علت تمایل فرزندشان، به کلینیکهایی مراجعه میکنند که اقدام به جراحی زیبایی با هزینه پایین میکنند و بدین ترتیب ممکن است بعداً دچار عوارض جراحی شوند.
بسیاری از این جراحیها توسط تکنسینهای اتاق عمل و با همکاری پزشکانی که به آنها «مُهر زن» گفته میشود، انجام میشود. دلالی بیماران باعث افزایش تعداد جراحیهای زیبایی گردیده است.
*حدود چند سالی است که شاهد انجام جراحی زیبایی توسط افراد غیرمتخصص هستیم؛ این فرآیند از کی آغاز شده است؟
عباسزاده: متاسفانه عوارض جراحیهای پلاستیک زیبایی و ترمیمی به شدت افزایش یافته است، به ویژه به علت این که افرادی غیرمتخصص اقدام به جراحی با هزینههای پایین میکنند. بسیاری از مراجعین من به جای این که برای اولینبار به دنبال جراحی بروند، به دلیل عوارض جراحیهای قبلی مراجعه میکنند. حدود ۸ سال است که با این چالش روبهرو هستیم که ابتدا چند مرکز محدود این کار را انجام میدادند، اما متاسفانه از آنجا که برخورد قانونی با افرادی که مداخلههای پزشکی میکنند، چندان جدی نیست، این مراکز گسترش یافتهاند. خوشبختانه در چند ماه اخیر، نهادهای نظارتی برخوردهای جدیتری با مراکز غیرمجاز جراحی زیبایی داشتهاند و امیدوارم این روند ادامه یابد تا سلامتی مردم حفظ شود.
*گفته میشود که پشت این موضوع یک مافیای قدرتمند وجود دارد؛ این ماجرا چیست؟
واهب: امروزه با پدیدهای به نام تشکیلات بیماریابی و دلالی بیماران مواجه هستیم. در چند سال اخیر، نهادهای نظارتی اقدام به محدود کردن تبلیغات متخصصان و جراحان پلاستیک کردند و حتی صفحات این پزشکان در شبکههای اجتماعی بسته شد، این اقدام فرصتی را برای برخی افراد فراهم کرد که با راهاندازی صفحات مجازی بیماران را جذب کرده و آنها را به پزشکان معرفی کنند، به عبارتی نوعی واسطهگری شکل گرفت. این افراد به دلیل دریافت پورسانت و منافع مالی، بسیاری از بیمارانی را که نیازی به جراحی ندارند، تشویق به جراحی میکنند؛ در حالی که یک پزشک متخصص جراحی زیبایی ممکن است از ده مراجعهکننده، تنها یک نفر را برای انجام جراحی مناسب بداند.
اما شرایط به این صورت باقی نمانده و افرادی که مراکز دلالی راهاندازی کردهاند، به تدریج بیمارانی که جذب میکردند را به کسانی که خود جراح پلاستیک نیستند، معرفی کردند. در نتیجه، کم کم شاهد افزایش عملهای زیبایی توسط افرادی غیرمتخصص شدهایم که این خود نشاندهنده وجود شبکه مافیایی در حوزه جراحی زیبایی است.
*این جراحیها توسط چه کسانی انجام میشود؟
واهب: بسیاری از این جراحیها توسط تکنسینهای اتاق عمل با همکاری پزشکانی که به نام «مُهرزن» شناخته میشوند، انجام میگردد. مداخلهگری و دلالی بیماران منجر به افزایش تعداد عملهای زیبایی شده است.
*تکنسینهایی که اقدام به جراحی زیبایی میکنند، چه دورههایی را گذراندهاند؟
واهب: افرادی که تیغ به دست میگیرند لزوماً جراح پلاستیک نیستند و این دستیاران تنها از طریق گذراندن زمان در کنار یک جراح پلاستیک، اقداماتی را به صورت تجربی میآموزند، اما این آموزش جامع نیست. تنها یک جراح پلاستیک است که از تمامی جوانب عملهایی که انجام میدهد آگاهی دارد و در صورت نیاز میتواند اقدامات لازم را انجام دهد؛ در حالی که یک دستیار تنها ظاهر جراحی را به صورت تجربی یاد گرفته و به همین دلیل، امروز جراحیهای ثانویه عملهای زیبایی افزایش یافته است زیرا این افراد غیرمتخصص تصور کردهاند که صرفاً با حضور در اتاق عمل و مشاهده جراحی میتوانند خود اقدام به جراحی زیبایی کنند.
*از پزشکانی به نام «مُهرزن» یاد شد که روی عملهای جراحی که یک تکنسین یا دستیار انجام میدهد، مهر میزنند. آیا این پزشکان، خود جراح پلاستیک هستند؟
عباسزاده: نه الزاماً؛ جراحیها ممکن است توسط سایر پزشکانی با تخصصهای متفاوت که در دستنامه آموزشیشان جراحی زیبایی وجود دارد، انجام گردد؛ مثلاً جراح عمومی، گوش و حلق و بینی، جراح فک و صورت و موارد دیگر. «جراح مهرزن» محدود به یک رشته نیست و اگر با این وضعیت برخورد نشود، ادامه این روند سرعت میگیرد. اگر بیمار برای جراحی به پزشکی مراجعه کند و در نهایت در اتاق عمل فرد دیگری مانند یک تکنسین یا دستیار اقدام به جراحی زیبایی کند، به اعتماد بیمار خیانت شده است. لازم به ذکر است که برخورد با مافیای جراحی زیبایی نیازمند یک اراده همگانی میباشد؛ وقتی سلامت جامعه مطرح است، حاکمیت باید وارد عمل شده و با متخلفان برخورد کند.
واهب: این اشتیاق برای عظیمسازی اعضای بدن که امروز به عنوان یک فضیلت زیبایی به شمار میآید، نتیجه مداخلهگری افرادی غیرمتخصص در جراحی پلاستیک و زیبایی بوده که متاسفانه در فضای مجازی به شکلی اغراقآمیز به تصویر کشیده میشود. افرادی که دارای تبلیغات کمتری هستند، با دیدن این تصاویر و وعدهها خواستههایشان تغییر میکند. به عنوان یک جراح پلاستیک، من این مقدار از حجیمسازی اعضای بدن را تایید نمیکنم، ولی متاسفانه در فضای مجازی به این افراد وعدههایی داده میشود و آنها را جذب میکنند به طوری که بعد از جراحی ممکن است با عوارضی روبهرو شوند.
*آیا ایجاد قوانین میتواند جلوی مافیای جراحی زیبایی را بگیرد؟
عباسزاده: در بسیاری از کشورها، دلالی پزشکی به عنوان یک جرم شناخته میشود؛ به این معنا که اگر کسی بیمار پیدا کند و او را به پزشکی معرفی کند و بابت این معرفی پول دریافت کند، این دلالی محسوب میشود. متأسفانه در ایران تا کنون اقدام جدی نسبت به جرمانگاری این نوع عملها صورت نگرفته است. به همین دلیل، امروزه با مشکل «بیمه فروشی» با درصدهای مختلف در حوزه جراحی پلاستیک روبهرو هستیم.
از طرفی بر این باورم که برای کسانی که با سلامت مردم بازی میکنند، باید موضوع جرائم کیفری مانند حبس جدی گرفته شود. در حال حاضر متاسفانه مداخلههای پزشکی که توسط افراد غیرپزشک انجام میشود، تنها با جریمههای نقدی مواجه میشوند که این جریمهها تاثیر چندانی ندارند.
سوال این است که چرا صفحات مجازی که اینگونه تبلیغات را انجام میدهند، بسته نمیشوند؟ گاهي پاسخ میشنویم که این صفحات از خارج از مرزهای ایران مدیریت میشوند، اما باید توجه داشت که جراحیها در داخل ایران انجام میشوند و به نظر میرسد اگر ارادهای برای برخورد با این صفحات وجود داشته باشد، میتوان فعالیت آنها، خصوصاً صفحاتی که گاهی تصاویرشان با تصاویر پورن قابل مقایسه است، را متوقف کرد. فضای تبلیغات جراحی زیبایی در اینستاگرام بینظم شده و بسیاری از افراد از آن بهرهبرداری میکنند.
واهب: با اجرای چند اقدام ساده میتوان مشکلات را حل کرد، باید تمام اتاقهای عمل به دوربینهای ثبت تصویر مجهز شوند تا مشخص باشد چه شخصی در حال انجام جراحی است. با یک آمارگیری ساده میتوان رصد کرد که هر جراح چه تعداد جراحی را در روز انجام میدهد. استاندارد زمان یک جراحی حدود دو ساعت است؛ مگر چگونه ممکن است یک جراح در یک روز ۱۰ تا ۳۰ جراحی بینی انجام دهد؟ در حال حاضر چنین مواردی وجود دارد، بنابراین احتمالاً شخص دیگری به جای جراح اصلی اقدام به جراحی زیبایی کرده است.
این میزان از اشتیاق به حجیمسازی اعضای بدن که اکنون به عنوان یک فضیلت زیبایی تلقی میشود، نتیجه مداخله غیرمتخصصین در جراحی پلاستیک و زیبایی است.
*آیا هماکنون صندلیهای دستیاری تخصصی در دانشگاهها خالی میمانند؛ آیا این موضوع در زمینه جراحی پلاستیک نیز صدق میکند؟
عباسزاده: در زمینه دوره دستیاری تخصصی در رشته جراحی پلاستیک، صندلیها خالی نمیمانند و هنوز هم دارای متقاضی هستند، اما در بسیاری از رشتههای دیگر صندلیها خالی است، به عنوان مثال در رشته جراحی قلب و اطفال. در حال حاضر به دلیل کمبود جراح عمومی، بسیاری از همکاران ما در حوزه جراحی پلاستیک، مسئولیتهای جراحی عمومی نیز بر عهده میگیرند.
واهب: در حال حاضر صندلیهای دستیاری پزشکی در برخی رشتههای اصلی و مهم مانند اطفال، بیهوشی و داخلی خالی ماندهاند؛ اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، در آینده ما مجبور خواهیم بود از کشورهای دیگر پزشکان جذب کنیم. حضور شمار زیادی از پزشکان عمومی که فارغالتحصیل میشوند رغبت چندانی برای فعالیت در رشته پزشکی ندارند. بسیاری از شرکتها به پزشکان عمومی جوان وعدههای جذب در حوزه زیبایی و پوست را میدهند; در صورتی که جلوی این روند گرفته نشود، این مسئله به یک معضل تبدیل خواهد شد و جامعه را تحت تأثیر قرار خواهد داد. در آینده نزدیک، دیگر نخواهیم توانست برای درمانهای ساده در تهران جراح پیدا کنیم.
عباسزاده: امروز شرایط به گونهای است که پزشکان مشغول به فعالیت پزشکی نیستند؛ در نتیجه افزایش تعداد پزشکان تأثیری بر بهبود اوضاع ندارد. آیا شرایط بهگونهای طراحی شده که پزشک عمومی به طبابت بپردازد؟ زمانی که درآمد یک پزشک عمومی از متوسط درآمد جامعه کمتر است، در چنین حالتی او به دنبال ورود به حوزه زیبایی خواهد بود؛ پزشکان عمومی در ایران هم یا مهاجرت میکنند یا به دنبال تخصص میروند که دیگر جذاب نیست یا به حوزه زیبایی و مشاغل دیگر روی میآورند; بنابراین در ایران پزشک کم نداریم اما از آنها به درستی استفاده نمیشود. مدتها پیش یکی از نمایندگان مجلس گفت که من افتخار میکنم جلوی افزایش درآمد پزشکان را گرفتهام. اگر به دلیل عدم وجود پزشک در کشور، فردی فوت کند یا آسیب ببیند، این نماینده مجلس باید پاسخگو باشد.
*آیا جراحان پلاستیک نیز از ایران میروند؟
واهب: تعداد زیادی از جراحان پلاستیک از ایران خارج شدهاند و در کشورهای همسایه مشغول به کار هستند. جراحان پلاستیک نیز در ایران درآمد مناسبی نسبت به استانداردهای جهانی ندارند و همچنین شرایط کار در ایران دشوار است. حتی اجازه معرفی مناسب خود را نیز به ما نمیدهند. متاسفانه همان وزیری که ادعای بهشت پزشکان بودن ایران را داشت، در کشورهای همسایه مراکز پزشکی تأسیس کرده و بیشتر زمان خود را در آنجا سپری میکند.
در بسیاری از کشورها دلالی پزشکی به عنوان جرم شناخته میشود؛ یعنی اگر کسی بیمار پیدا کند و او را به پزشکی معرفی کند و بابت این معرفی پول دریافت کند، این دلالی محسوب میشود. متأسفانه در ایران برای این عملها جرمانگاری انجام نشده است.
*آیا مراجعهکنندگان از کشورهای خارجی نیز به شما مراجعه میکنند؟
واهب: تعداد مراجعهکنندگان خارجی به شدت کاهش یافته است. در گذشته، تعداد مراجعین خارجی من بیشتر بود، ولی اکنون همان سیستم مافیایی موجب کاهش مراجعهکنندگان خارجی شده است. در کشورهای عربی اطراف ایران، شبکههایی ایجاد شدهاند که از طریق صفحات مجازی، بیماران را جذب کرده و بعد از طریق تور لیدرها، شرایط را بهگونهای فراهم میکنند که فرد به محض ورود به ایران به مراکزی که از قبل تعیین شده معرفی میشود و جراحی توسط همان تکنسینها انجام میگیرد.
من مراجع کننده خارجی داشتم که به خاطر رضایت از جراحی خود، مرا به دیگرانی که نیاز به جراحی داشتند معرفی میکرد. در مواردی پیش آمد که قرار بود یک بیمار در تاریخ مشخصی به من مراجعه کند، اما او مراجعه نمیکرد. پس از بررسی متوجه شدیم که شخص به ایران آمده و در جایی دیگر جراحی کرده و بدتر از همه، مبتلا به یک عارضه شده است. این شرایط سبب شده است که مقصد ی مراجعین خارجی برای عملهای زیبایی تغییر کند و به کشورهایی مثل ترکیه برود. در حقیقت، اعتماد قبلی به شدت کاهش یافته است. باید متذکر شوم که مافیای جراحی زیبایی به مراجعین خارجه نیز آسیب رسانده است. در حال حاضر، برخی مراکز در تهران هم هستند که از ساعت ۸ شب تا ۶ صبح اقدام به جراحی زیبایی میکنند؛ یعنی در ساعاتی که نهادهای نظارتی معمولاً بر سر کار نیستند. برخی از این مراکز حتی فقط یک دست لباس استریل برای تمام جراحیها دارند و همین باعث افزایش عوارض جراحی شده است.
۲۳۳۲۳۳
