اخذ مالیات از املاک خالی به مرحله اجرا درآمد / کدام مالکان از پرداخت معاف خواهند بود

طبق گزارش خبرآنلاین روزنامه خراسان اعلام کرد، ” از الزامات جدید برای بانک‌ها و بیمه‌ها در زمینه ثبت اطلاعات سکونتی در سامانه ملی املاک و اسکان گرفته تا انتشار آخرین دستورالعمل‌های مربوط به موارد معافیت از این قانون، همگی بیانگر سرعت گرفتن روند اجرایی این قانون هستند؛ روندی که اگر با استمرار و انسجام نهادهای مربوطه همراه شود، می‌تواند بخش قابل توجهی از ظرفیت خالی بازار مسکن را به چرخه مصرف بازگرداند.”

​​​ سامانه‌ای که نقطه آغاز اجرای قانون شد

این تدابیر در کنار الزامات پیشین مانند اتصال خدمات یارانه‌ای و انرژی، به صراحت نشان می‌دهد که ثبت اطلاعات سکونتی، دیگر تنها یک توصیه نیست، بلکه به یک از تعهدات ضروری هر شهروند تبدیل شده است.

گام اساسی در سمت شفافیت مالکیت و سکونت

بهره‌وری نظام مالیات‌ستانی بدون اطلاعات شفاف ممکن نیست و یکی از بزرگ‌ترین چالش‌هایی که قانون مالیات بر خانه‌های خالی با آن مواجه بوده، عدم شفافیت در اطلاعات است. وجود واحدهای مسکونی بدون شناسه یکتا و همچنین عدم همکاری بعضی از مالکین در زمینه ارائه اطلاعات سکونتی، چالش اصلی در مسیر اجرای این قانون به شمار می‌رفت. اما با پیوند اطلاعات سکونت به خدمات عمومی، به‌طور واضح تر مالکان نمی‌توانند از دید قانون پنهان بمانند. نکته حائز اهمیت این است که این شفافیت نه تنها برای حوزه مالیاتی مفید خواهد بود، بلکه به سامان‌دهی کلی بازار مسکن نیز کمک شایانی خواهد کرد.

تغییرات در آیین‌نامه معافیت‌ها به‌دست سازمان مالیاتی

از سوی دیگر، سازمان مالیاتی به موازات تشدید اقدامات اجرایی، اصلاحاتی در آیین‌نامه‌های خود نیز پیگیری کرده است. اخیراً این سازمان شرایط و مصادیق معافیت از مالیات بر خانه‌های خالی را تعیین کرده است. طبق اعلام این سازمان، موارد زیر از مالیات بر خانه‌های خالی معاف بوده و در صورت درخواست دوباره از سوی مالک، در بررسی مالیات مربوط به ملک مورد نظر تجدیدنظر خواهد شد:

۱- عدم مالکیت واحد مورد نظر از ابتدا تاکنون با ارائه گواهی عدم مالکیت از سازمان ثبت اسناد

۲- انتقال واحد مسکونی مشمول مالیات قبل از آغاز سال مالیاتی با ارائه سند تک‌برگ

۳- مالکیت کمتر از ۱۲۰ روز در سال تعلق مالیات با ارائه سند تک‌برگ

۴- عدم وجود اعیانی به‌دلیل ارائه گواهی از شهرداری یا شرکت عمران شهرهای جدید مبنی بر عدم وجود مستحدثات در عرصه ملک مورد نظر

۵- کاربری غیربازنشسته ملک مورد نظر با ارائه گواهی از شهرداری یا شرکت عمران شهرهای جدید

۶- غیرقابل سکونت بودن ملک با ارائه گواهی از شهرداری، شرکت عمران شهرهای جدید یا مرجع قضایی

۷- غیرقابل انتقال بودن ملک به دلیل داشته رأی قضایی

۸- معرفی املاک مشمول مالیات بر خانه‌های خالی به‌عنوان سکونتگاه مالک در شهری دیگر همراه با ارائه گواهی اشتغال به کار یا تحصیل

اهمیت معافیت‌ها چیست؟

بیان معافیت‌ها نمایانگر پیشرفت در اجرای مؤثر قانون مالیات بر خانه‌های خالی است و این معافیت‌ها به‌واسطه دور کردن مشمولان از خطر جریمه‌های سنگین قانون، از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند. طبق قانون مالیات بر خانه‌های خالی (ماده ۵۴ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم)، هر واحد مسکونی در تمامی شهرهای با جمعیت بالای صد هزار نفر و همچنین تمامی شهرهای جدید که بر اساس سامانه ملی املاک و اسکان کشور، در هر سال مالیاتی به‌طور مجموع بیشتر از ۱۲۰ روز ساکن یا کاربر نداشته باشد، به‌عنوان خانه خالی شناسایی می‌شود و به ازای هر ماه بیشتر از این زمان، بدون در نظر گرفتن معافیت‌های تبصره (۱۱) ماده (۵۳) این قانون، مشمول مالیاتی بر مبنای مالیات بر درآمد اجاره به شرح زیر خواهد بود: سال اول- معادل شش برابر مالیات مربوطه، سال دوم – معادل دوازده برابر مالیات مربوطه، و از سال سوم به بعد- معادل هجده برابر مالیات مربوطه.

مرحله بعد: اتصال کامل به سازمان مالیاتی

اگرچه شناسایی خانه‌های خالی و ارتباط‌دهی با خدمات عمومی پیشرفت‌های قابل توجهی داشته، اما موفقیت نهایی این قانون به یک حلقه کلیدی دیگر وابسته است: اتصال کامل سامانه املاک و اسکان به نهادها و سازمان امور مالیاتی و آغاز صدور برگ‌های مالیاتی برای واحدهای شناسایی‌شده. در چهارم اردیبهشت امسال، نوروزی، سرپرست دفتر اقتصاد مسکن وزارت راه، اشاره کرد که بیش از ۲۰ سازمان به‌صورت آنلاین به سامانه املاک و اسکان متصل هستند و اطلاعات ارائه‌شده از این نهادها بالغ بر ۳۵۰ میلیون رکورد بوده است. با این حال، به نظر می‌رسد که هنوز فرآیند خودکار شناسایی خانه‌های خالی و اجرای سیستماتیک مالیات بر این خانه‌ها به راه‌اندازی کامل نزدیک نیست.

اگر این مرحله به ثمر برسد، چرخه اجرایی قانون برای نخستین بار تکمیل خواهد شد: شناسایی – هشدار – اخذ مالیات – و در صورت تکرار، پیگیری قانونی. به نظر می‌رسد با ادامه این روند و رفع موانع نهادی، می‌توان امیدوار بود که مالیات بر خانه‌های خالی از یک قانون غیرفعال به ابزاری مؤثر برای ایجاد تعادل در بازار مسکن تبدیل شود.

تکمیل چرخه مالیات بر خانه‌های خالی با توجه به تغییرات اخیر در سهم تقاضاهای مصرفی و سرمایه‌گذاری در بازار مسکن از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا پیش‌بینی می‌شود حدود ۷۵ درصد از تقاضا در بازار مسکن اکنون مربوط به سرمایه‌گذاری باشد. آمارها همچنین نشان می‌دهند که در ازای ۲۷ میلیون خانوار در کشور، بیش از ۳۰ میلیون واحد مسکونی موجود است و در عین حال ۷ میلیون نفر از جمعیت کشور در حال استاجری هستند و به‌طور کلی مسکن به یکی از معضلات اقتصادی اجتماعی در ایران تبدیل شده است.

21302