تفاوت چشمگیر میزان بارش در استانهای مختلف ایران
این گزارش به تفصیل وضعیت بارشهای پیشبینیشده در سطح کشور را در طی پنج روز آینده و تا تاریخ ۲۲ اردیبهشت مورد بررسی و تحلیل قرار میدهد.
اطلاعات به تفکیک استانها، حوضههای آبریز و شهرهای مختلف جمعآوری شده و جهت ارایه تصویری روشن از وضعیت بارش و تأثیرات آن، بهدقت تحلیل گردیده است.
این دادهها برای برنامهریزیهای کلان در عرصه مدیریت منابع آب، کنترل بحرانهای آبی و همچنین در حوزههای کشاورزی و زیستمحیطی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
تحلیل بارش
بر اساس پیشبینیها، استان اردبیل با ثبت میانگین بارش ۱۱.۸۸ میلیمتر بالاترین مقدار بارش را در میان نقاط مختلف کشور به ثبت رسانده است.
این سطح بارش حاکی از ورود سامانههای بارشی فعال به این ناحیه و تأثیر شرایط جوی خاص بر شمال غرب کشور میباشد.
استان آذربایجان شرقی با ۸.۳۲ میلیمتر در رتبه دوم قرار دارد. این استان نیز تحت تأثیر همان الگوهای اقلیمی با بارشهای قابل توجهی مواجه خواهد بود.
استان مازندران با ۷.۵۱ میلیمتر بارش در مقام سوم جای گرفته است. با توجه به موقعیت جغرافیایی این استان در سواحل جنوبی دریای خزر، این بارشها قابل پیشبینی است و مازندران همواره سهم عمدهای از بارشهای کشور را به خود اختصاص میدهد.
استان گیلان با ۵.۹۹ میلیمتر و آذربایجان غربی با ۵.۳۲ میلیمتر بارش در پیوندهای بعدی قرار دارند. این دادهها بازتابدهنده تراکم بارشها در نواحی شمال و شمال غرب کشور هستند.
در شمال شرق کشور، استان خراسان شمالی با ۳.۳۶ میلیمتر و استان خراسان رضوی با ۲.۰۹ میلیمتر بارندگی پیشبینیشده، به نسبت استانهای شمال غرب بارشهای کمتری را تجربه خواهند کرد، با این حال همچنان نسبت به استانهای مرکزی و جنوبی، شرایط مرطوبتری خواهند داشت.
استان زنجان با ۱.۸۴ میلیمتر، البرز با ۱.۶۳ میلیمتر، گیلان و کردستان هر یک با ۱.۵۲ میلیمتر و استان تهران با ۱.۰۵ میلیمتر در ردیف استانهای با بارش ملایم قرار دارند.
در سوی دیگر، استانهایی چون قزوین با ۰.۵۸ میلیمتر، همدان با ۰.۴۴ میلیمتر، سیستان و بلوچستان با ۰.۳۶ میلیمتر، سمنان با ۰.۲۶ میلیمتر، مرکزی با ۰.۹ میلیمتر، قم با ۰.۶ میلیمتر و خراسان جنوبی با ۰.۲ میلیمتر بارشهای بسیار محدودی را تجربه خواهند کرد.
این نواحی بهطور سنتی با کمبود بارش درگیر هستند و پیشبینیها نیز این روند را تأیید میکند.
نکتهای که باید به آن توجه کرد این است که استانهای لرستان، اصفهان، کرمان، کرمانشاه، بوشهر، چهارمحال و بختیاری، هرمزگان، فارس، خوزستان، یزد، ایلام و کهگیلویه و بویراحمد در این بازه زمانی بدون بارش خواهند بود و پیشبینیها نشان از تداوم خشکی در این مناطق دارد.
این وضعیت بهروشنی بیانگر نابرابری شدید در توزیع بارشها و تهدید جدی برای منابع آب این استانهاست.
تحلیل بارش حوضههای آبریز
در بخش تحلیل حوضههای آبریز کشور، دادهها بهوضوح نمایانگر آن هستند که حوضه ارس با ۹.۱۰ میلیمتر بارش، بیشترين مقدار بارندگی را تجربه خواهد کرد.
این حوضه یکی از مناطق کلیدی در تأمین منابع آب منطقهای بهشمار میآید. حوضه رودخانههای بین سفیدرود و هراز با ۸.۵۵ میلیمتر و رودخانههای تالش با ۸.۲۵ میلیمتر در ردههای بعدی قرار دارند.
این مناطق بهدلیل قرارگیری در شمال کشور و تأثیرپذیری مستقیم از جریانات جوی دریای خزر، بارندگیهای قابل توجهی را دریافت میکنند.
حوضههای هرمز و قرهسو با ۵.۹۷ میلیمتر و دریاچه ارومیه با ۵.۶۸ میلیمتر نشاندهنده وضعیت نسبتاً مطلوب بارش در این مناطق هستند.
توجه به حوضه دریاچه ارومیه بهطور ویژه اهمیت دارد، زیرا این حوضه یکی از مهمترین مناطق بحرانزده از نظر منابع آبی است و هر میزان بارندگی میتواند به بهبود شرایط آن کمک نماید.
حوضههای دره قورم (۴.۴۵ میلیمتر)، قره قوم (۳.۷۷ میلیمتر)، سفیدرود (۳.۴۷ میلیمتر)، ترک (۳.۰۶ میلیمتر)، قرهسو و گرکان (۳.۰۳ میلیمتر) و موتس (۳.۸ میلیمتر) بارشهایی در حد متوسط را تجربه کردهاند.
در مقایسه با آن، حوضههایی نظیر کوهر مرکزی (۰.۵۲ میلیمتر)، دریاچه تنگ (۰.۲۲ میلیمتر)، بلوچستان جنوبی (۰.۱۶ میلیمتر)، مرزی غرب (۰.۱ میلیمتر)، موتس هیرمند (۰.۰۹ میلیمتر)، موتس جانوران (۰.۰۱ میلیمتر)، نمکپور عارف، گل و مهران، تجاری و زهرة و منشرق با بارشهای کمتر از یک میلیمتر مواجه هستند.
این دادهها نشاندهنده خشکسالی شدید در این نواحی و ضرورت اتخاذ تدابیر فوری برای مدیریت منابع آب است.
این اطلاعات حاکی از وجود یک الگوی بارشی منسجم در شمال غرب کشور است که میتواند تأثیراتی مثبت و منفی در زمینههای کشاورزی، تأمین آب و همچنین احتمال وقوع سیلابها داشته باشد.
در انتهای طیف، شهرهایی همچون آمل با ۷.۴۷ میلیمتر، املش با ۷.۶۳ میلیمتر و خلخال با ۷.۹۵ میلیمتر بارش کمتری را ثبت کردهاند.
این تفاوتهای چشمگیر بین بیشترین و کمترین مقادیر بارش بهخوبی نمایانگر تنوع اقلیمی وسیع کشور است که فرآیندهای برنامهریزی منطقهای را با چالش روبهرو میسازد.
در نتیجه، توزیع بارش در کشور بهطرز قابلتوجهی نابرابر است. بخش عمدهای از بارشها مختص شمال و شمال غرب کشور بوده و مناطق مرکزی، جنوبی و شرقی همچنان از کمبود شدید بارش رنج میبرند.
این وضعیت عواقب جدی برای مدیریت منابع آب و امنیت غذایی کشور به دنبال دارد و نیاز به تدوین سیاستهای کلان برای بهرهوری بهینه از منابع موجود، توسعه تکنیکهای نوین آبیاری و افزایش کارآیی در بخش کشاورزی را دوچندان میکند.
از سوی دیگر، مناطق پربارش با خطرات ناشی از سیلابها و روانابهای شدید مواجه هستند که مدیریت بهینه آنها نیازمند آمادگیهای زیرساختی و فنی گستردهای است.
بهطور کلی، تداوم این روند نابرابر بارشی نمایانگر ضرورت توجه جدی به اقدامات پیشگیرانه، ارتقاء ظرفیتهای ذخیرهسازی آب و بازنگری در سیاستهای توسعهای کشور است.
